Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 28/03/2008
Trò chơi dân gian của người Nguồn ở miền Tây Quảng Bình


Nhà ở của người Nguồn.

Người Nguồn1 là một cộng đồng cư dân sinh sống ở huyện Minh Hoá thuộc vùng núi miền tây Quảng Bình. Địa bàn cư trú của đồng bào là những thung lũng nằm giữa các dãy núi đá vôi Kẻ Bàng thuộc vùng đệm của di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha - Kẻ Bàng.

Theo thống kê gần nhất, cộng đồng cư dân này có hơn 42.000 người, chiếm 2/3 dân số huyện Minh Hoá. Ngoài ra còn một bộ phận cư dân sinh sống làm ăn ở thành phố Đồng Hới, Hồ Chí Minh, rải rác các tỉnh phía Nam và nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào. Tên gọi người “Nguồn” có tự bao giờ, đó có phải tộc danh chính thức của một cộng đồng cư dân thiểu số không, hiện nay vẫn là câu hỏi đang được các nhà khoa học thảo luận. Trong quá trình hình thành và phát triển, bên cạnh các nhóm tộc người cận cư và xen cư gồm Rục, Mày, Sách, Bru - Vân Kiều, Kinh... người Nguồn đã chung lưng đấu cật xây dựng quê hương và sáng tạo một kho tàng văn hóa đặc sắc, góp thêm mảng màu trong bức tranh văn hóa của vùng sơn cước nói riêng và Quảng Bình nói chung.

 Cùng với lao động sản xuất, người dân đã biết sáng tạo nhiều trò chơi giải trí nhằm tạo sự cân bằng trong tinh thần sau những mùa vụ lao động vất vả.Trong quá trình phát triển, nhiều trò chơi càng trở nên hấp dẫn, hứng thú và được trao truyền các thế hệ.

Không ít trò chơi mang ý nghĩa tín ngưỡng diễn ra trong dịp lễ tết, hội xuân, những ngày lễ lớn của dân tộc là dịp qui tụ cộng đồng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Cũng như các dân tộc trên đất nước ta, người Nguồn ở Minh Hóa đã lưu giữ và phát huy được nhiều trò chơi dân gian như ném còn, ném xoang, chơi đu...góp phần tạo nên sự phong phú trong đời sống văn hóa của cộng đồng.

 Trò chơi ném xoang của người Nguồn được tổ chức vào mồng 4 tết hàng năm ở làng Tân Lý xã Minh Hoá. Tương truyền: ngày xưa dưới thời Lê, có vị tướng tên Trương Văn Trà là cháu ngoại của Thái Tổ Lê Lợi, được cử vào trấn thủ vùng đất thuộc hai tổng Kim Linh và Cơ Sa (nay là huyện Minh Hóa). Khi vào, mảnh đất này còn hoang sơ, ông đã chiêu tập cư dân lân cận lập bản mới (nay là làng Tân Lý). Ông đã dạy dân làm nương rẫy, cách săn bắn và những sinh hoạt văn hóa. Ông đã bày cho trai trẻ ở đây trò chơi ném xoang của đất Thanh - Nghệ. Trong một cuộc tiểu trừ giặc cướp ông tử trận, con cháu và dân làng xem bói, được thầy mách: Phải duy trì trò chơi này, nếu không làng sẽ thường xuyên gặp thiên tai địch hoạ. Thương tiếc cùng với niềm tin thần thánh, dân làng lập miếu thờ võ tướng Trương Văn Trà tại đồng Cây Tắt2. Về sau, người dân quen gọi là miếu Cây Tắt. Hàng năm, vào ngày mồng 4 tết, dân làng Tân Lý tổ chức ném xoang tại đồng Cây Tắt để tưởng nhớ vị tướng này. Đối với làng Tân Lý, đây là ngày hội lớn trong dịp tết. Trò chơi ném xoang trở thành trò chơi chứa đựng ý nghĩa tín ngưỡng trong đời sống tâm linh của người dân Tân Lý. Dần dần trò chơi này được phổ biến, thu hút cư dân hai tổng Kim Linh và Cơ Sa xưa.

 Quá trình chuẩn bị trò chơi ném xoang được tiến hành trước tết. Dụng cụ chơi gồm có cây xoang và trái xoang. Cây xoang được làm bằng cây tre tốt, chắc chắn để làm trụ. Có hai trụ: trụ cao khoảng 10 mét, trụ thấp khoảng 8 mét. Đoạn đầu cây tre được chẻ nhỏ vừa phải và đan dày theo hình chiếc phễu rồi trồng đứng giữa bãi đất bằng phẳng. Trái xoang được làm bằng gốc cây chuối sứ, đẽo thành hình tròn khoảng bằng quả bưởi, phơi héo. Đối tượng chơi chính là người dân làng Tân Lý. Họ là những thanh niên khoẻ mạnh tuổi từ 18 đến khoảng 35. Trọng tài là một trong những người chức sắc do tổng cử ra.

 Cách chơi: người tham dự chơi được chia ra ba nhóm. Khi già làng (thường là trưởng tộc ) hoặc chức sắc làm lễ cúng hương bái tổ xong, sau ba hồi trống hội, trái xoang được tung ra giữa đám đông. Các thành viên các nhóm thi nhau cướp, ai giành được thì ném vào xoang. Cứ thế, trò chơi kéo dài đến khi có người ném được trái xoang vào phễu. Già làng hoặc chánh tổng đứng ra trao thưởng cho người ném vào.

 Điểm hấp dẫn của trò chơi ném xoang để hội tụ cả tổng Cơ Sa và Kim Linh xưa là yếu tố niềm tin. Theo lời kể của các cụ già làng Tân Lý, dân gian truyền tụng nhau rằng, nếu năm nào làng Tân Lý không tổ chức thì năm đó họ bị mất mùa, thiên tai, thú dữ đe doạ, con người bị bệnh tật… Khi chơi, nếu cầu rơi vào xoang cao thì Kim Linh được mùa rẫy, nếu cầu rơi vào xoang thấp thì Kim Linh được mùa ngô. Vì thế hàng năm, sau ba ngày tết, lúc đang còn cảm xúc của năm mới với nhiều hy vọng mới, vào mồng 4 tết, cư dân cả hai tổng Kim Linh và Cơ Sa kéo về miếu Cây Tắt để tham dự hội ném xoang. Trước lúc hòa vào cuộc vui, họ thắp nén hương thơm bái tổ, cầu mong các vị thần linh phù hộ với ý nghĩ chân thành mong năm mới tốt đẹp, may mắn hơn năm qua. Họ đến tham dự để vừa vui chơi giải trí, động viên tinh thần người chơi nhưng cũng vừa thầm gửi gắm niềm tin vào mùa vụ của tổng mình khi được xoang rơi vào phễu.

 Hiện nay phòng Văn hoá thông tin kết hợp với sự chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân huyện Minh Hoá đã cố gắng tạo điều kiện để nhân dân phục hồi trò chơi vào dịp tết Nguyên đán, thể hiện tín ngưỡng của mình. Việc tổ chức lại trò chơi này trước tiên là sự thành kính, biết ơn người có công, mặt khác góp phần khơi dậy ý thức nguồn cội của cộng đồng. Thiết nghĩ đó là việc làm có ích trong sự nghiệp “xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc”.

ThS. Trần Phương Thảo

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,895,109


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs