Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Lời nói vần: Nghệ thuật ngôn từ độc đáo của người Mnông

 14/03/2008

Phụ nữ dân tộc Mnông, ảnh TL

Cũng như nhiều dân tộc khác ở khu vực Tây Nguyên, lời nói vần của đồng bào Mnông là một hình thức nghệ thuật ngôn từ hết sức độc đáo, được gìn giữ, phát triển khá mạnh trong đời sống cộng đồng. Lời nói vần là hình thái đặc biệt của ngôn ngữ nói, giúp cho lời nói được nhấn mạnh hơn, khả năng diễn đạt được phong phú.

Quan trọng hơn cả, lời nói vần giúp cho người nghe dễ tiếp thu, không chỉ nội dung mà cả âm thanh của lời nói từ những cụm từ gồm ba, bốn từ đến các câu nói vần có ý nghĩa trọn vẹn, thậm chí cả những bản trường ca hoàn chỉnh dài hàng ngàn câu. Nhờ có vần mà các từ, các cụm từ được nối với nhau, khiến người đọc cụm từ trước có thể nhớ cụm từ sau, câu trước nhớ câu sau và cứ thế nhớ cả bài.

Có thể nói, nếu đem so sánh với những hình thức tương tự trong nghệ thuật ngôn từ của người Kinh thì lời nói vần của người Mnông tương đương với hình thức thành ngữ, tục ngữ, ca dao. Thực tế, nội dung của lời nói vần Mnông đề cập đến những vấn đề rất đa dạng, phong phú của đời sống xã hội. Có khi chỉ là một tập tục cần nhớ trong một nghi lễ, có khi lại là một hình ảnh, phong cảnh đẹp mang một ý nghĩa nào đó. Tuy nhiên, lời nói vần của đồng bào Mnông còn đề cập tới những vần đề sâu sắc hơn như: kinh nghiệm ứng xử trong quan hệ xã hội, luật tục, kinh nghiệm trong lao động sản xuất, kinh nghiệm thời tiết, thiên nhiên và phong phú hơn cả là nói về tình yêu nam nữ. Trong đó, đề tài nói về sự gắn bó giữa chàng trai và cô gái luôn rất phổ biến trong loại hình ngôn từ đặc biệt này. Chẳng hạn như: Anh và em/Như da với khiên/Như chiếu hoa với màu đỏ.

Hay thể hiện khát khao yêu đương của chàng trai Mnông: Rặng núi Sung Krêng nhấp nhô/ Rặng núi Sung Krách trập trùng/Như những đuôi váy/Ước gì/ Ước gì/ Ước gì anh với em được sống chung một nhà.

Về hình thức, lời nói vần của người Mnông hết sức phong phú về mặt cấu trúc. Câu dài, ngắn khác nhau, có câu chỉ ba, bốn từ nhưng cũng có câu dài tới bảy, tám từ. Đáng chú ý là đa số từ phổ biến trong một câu của lời nói vần Mnông cũng tương đương với số lượng từ phổ biến trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao của người Kinh.

Một đặc trưng độc đáo nữa của lời nói vần của người Mnông đó là số lượng đơn vị. Thông thường nó như là nói, có khi chỉ gồm một đơn vị là một mệnh đề chưa thành câu hoàn chỉnh, có khi lại gồm nhiều câu hoặc tham gia cả vào những hình thức dài tới hàng ngàn câu như trường ca. Điều độc đáo hơn cả là lời nói vần của đồng bào Mnông có mặt trong tất cả các hình thức nghệ thuật dân gian như: truyện cổ tích, khấn thần, ru con, hát đố, hát đối, đồng dao, câu đố, luật tục, hát khóc và cả trong bản trường ca đồ sộ... Trong đó, hình thức câu đố được phát triển khá mạnh mẽ trong đời sống văn hóa cộng đồng của người Mnông. Câu đố hoàn toàn sử dụng lời nói vần để biểu hiện nội dung và dường như có mặt ở hầu hết các vật dụng, hiện tượng đặc trưng, thường bắt gặp trong đời sống hằng ngày của đồng bào. Ví dụ như: Chính nó thì nóng nhưng lại có nhiều lỗ thủng (cái xơ mướp); Chính nó thì nhát nhưng lại hay đi đêm (con nai); Chính nó thì cứng nhưng lại hay giã gạo buổi sáng (cái cối giã gạo)... Đây là một trong những nghệ thuật ngôn từ hết sức độc đáo và được phát triển rất rộng rãi trong đời sống cộng đồng. Mặt khác, ngoài tác dụng giải trí sau những ngày làm việc mệt nhọc, câu đố còn góp phần nâng cao kiến thức, mở rộng sự hiểu biết của con người trong đời sống hằng ngày.

Điều đáng chú ý là dân tộc Mnông gồm nhiều nhóm, trong đó các nhóm sử dụng những ngôn ngữ có đôi chút khác nhau. Do vậy hiện nay, việc tìm hiểu hình thức lời nói vần thống nhất chung của người Mnông đang gặp phải những khó khăn nhất định. Tuy nhiên, dù ở bất cứ nhóm Mnông nào thì ở họ đều có một điểm chung, đó là lời nói vần luôn là hình thức nghệ thuật ngôn từ được đồng bào ưa thích sử dụng.

Nguyễn Hải

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Lễ hội Jang Va của đồng bào dân tộc Chơ-ro ở Đồng Nai (03/2008)
  •  
  • Tuần Văn hóa du lịch tại Hội An (03/2008)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 59,949,817


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs