Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 31/01/2008
Những chuyển biến tích cực từ: Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên


Đoàn nghệ nhận huyện Chưpăh trong lễ hội chỉnh chiêng Tây Nguyên lần thứ nhất năm 2007.

Tháng 11 năm 2005 “Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên Việt Nam” chính thức được Tổ chức Văn hoá, Giáo dục và Khoa học của Liên hiệp quốc (UNESCO) công nhận là kiệt tác truyền khẩu và di sản phi vật thể của nhân loại. Đó là kết quả của một quá trình làm việc khẩn trương, đầy lương tâm và trách nhiệm của các nhà khoa học Việt Nam; là niềm vinh dự, tự hào không phải tự nhiên có được của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nói riêng, nhân dân cả nước nói chung và là điều kiện quan trọng cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy nhĩmg giá trị văn hoá cồng chiêng trong xu thế giao lưu và hội nhập quốc tế hiện nay.

Có thể nói, sau khi được tổ chức UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và di sản phi vật thể của nhân loại, không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên đã thực sự nhận được sự quan tâm nhiều hơn từ các cấp uỷ, chính quyền cũng như các tổ chức đoàn thể, quần chúng và đặc biệt là đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Cụ thể, các tỉnh Tây Nguyên đã đề ra chương trình hành động “bảo tồn và phát huy những giá trị của không gian văn hoá cồng chiêng trong xu thế giao lưu và hội nhập quốc tế hiện nay”.

Các phương tiện thông tin đại chúng cũng thường xuyên đăng tải các tin bài nói về giá trị nhiều mặt của “Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên”; nhiều cuộc hội thảo chuyên đề cấp quốc gia và khu vực cũng đã được tồ’ chức, thu hút nhiều nhà nghiên cứu khoa học, nhiều nhà quản lý và đông đảo người mến mộ tham gia, đóng góp nhiều ý kiến tích cực, dề ra nhiều giải pháp khả thi để cồng chiêng Tây Nguyên phát huy vai trò của nó trong đời sống xã hội hôm nay và sẽ mãi mãi là di sản phi vật thể của nhân loại. Tiêu biểu là các cuộc Hội thảo khoa học: “Bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc Tây Nguyên”, do Đại học Tây Nguyên tổ chức, tháng 10 năm 2007; Gặp gỡ nghệ nhân chỉnh chiêng Tây Nguyên lần thứ Nhất, do Bộ Văn hóa Thông tin tổ chức, tháng 10 năm 2007; tiếp đó, trong khuôn khổ Festival văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, do Uỷ ban nhân dân tỉnh Đắc Lắc tổ chức tháng 11 năm 2007 là Hội thảo khoa học “Không gian văn hóa cồng chiêng - thực trạng và giải pháp bảo tồn”...

 Được biết, các tỉnh Tây Nguyên đã có chủ trương khôi phục lại truyền thống sinh hoạt cồng chiêng trong vùng đồng bào các dân tộc bằng nhiều biện pháp tích cực như:

 - Khuyến khích khơi dậy và tổ chức nhiều lễ hội truyền thống, bởi lẽ, lễ hội thường gắn với sinh hoạt văn hóa cồng chiêng, văn hóa tâm linh, văn hóa trang phục, văn hóa ẩm thực, văn hóa cộng đồng, Qua đó, khơi dậy tính tích cực và chủ động sáng tạo của mỗi người, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu, hiểu biết và học tập lẫn nhau giữa các thành phần dân tộc. Xưa kia, cồng chiêng chỉ được phép vang lên trong những ngày buôn làng có việc hệ trọng (lễ hội truyền thông), tại nhà Rông, nhà ở, bến nước và xung quanh khu nghĩa địa. Tập tục của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên tuyệt đối không cho phép bất cứ một ai cảm thấy buồn, đưa chiêng ra đánh như các loại nhạc cụ khác. Thì nay, cồng chiêng có thể vang lên khắp mọi nẻo của cuộc sống. Cồng chiêng không chỉ vang lên trong không gian truyền thống mà còn vang lên trong các trường học, sân vận động, sân khấu... trong những ngày lễ hội lớn, nhỏ của dân tộc. Hoặc nói cách khác không gian văn hóa cồng chiêng đã được mở rộng ra ngoài không gian truyền thống. Những ngày lễ hội mới của quốc gia được đồng bào Tây Nguyên xem như ngày lễ của gia đình, họ mạc và của cộng đồng Plei (làng), một số làng vài ba năm trước đây đã bỏ cồng chiêng, đi theo Tin lành Đềga nay đã và đang quay lại với những giá trị văn hóa truyền thống, trong đó có sinh hoạt văn hóa cồng chiêng. Đó là các làng ở huyện Chư Sê, Chư Prông, Ayun Pa, Ia Pa, Mang Yang...

 Hơn thế nữa, nhiều đội cồng chiêng các dân tộc Tây Nguyên đã được vượt biên giới Việt Nam vang lên giữa trời Tây theo lời mời của các nước: Anh, Pháp, ý và Đan Mạch...

 Nhiều cuộc Liên hoan văn hóa cồng chiêng cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã đã được tổ chức thường xuyên. Đầu năm 2006, nhân chuyến công tác tại thị xã An Khê, chúng tôi được chứng kiến một nghệ nhân đang “lên giây” chiêng cho một gia chủ ở làng Nhoi xã Tú An. Để hiểu rõ hơn lý do người ta phải chỉnh sửa chiêng, tôi hỏi ông già chủ nhà: Tại sao ông phải chỉnh sửa chiêng? Nhìn tôi với vẻ thân thiện và niềm nở, ông đáp: “Ô... mấy cái chêng (cồng chiêng) này lâu nay mình bỏ không dùng. Nay, nghe cán bộ thông tin văn hóa bảo cái này (cồng chiêng) nó quý lắm, được thế giới công nhận là di sản của...

nhân loại. Nghe nói tỉnh sắp tổ chức đánh khăng ở Pleiku (liên hoan cồng chiêng), nên mình nhờ bók này lấy lại tiếng chiêng cho nó hay để đi thi”. Người sửa chiêng chính là ông Đinh Viêu - một nghệ nhân vừa được phong tặng Nghệ nhân dân gian năm 2005 ở làng Tờ Mật xã Đông huyện K’bang.

 Điều tiết số lượng cồng chiêng giữa các làng, các vùng đồng bào các dân tộc, bằng cách mua tặng cho nhĩmg làng không còn cồng chiêng và xây dựng “hương ước” của làng gắn liền với việc bảo tồn và phát huy những giá trị của cồng chiêng. Năm 2007, Sở Văn hoá Thông tin Gia Lai đã đầu tư 200 triệu đồng để mua sắm, chỉnh sửa và điều tiết cho những làng đã bị mất hết cồng chiêng, trị giá mỗi bộ cồng chiêng 5 triệu đồng. Được trang bị lại cồng chiêng, đồng bào vô cùng phấn khởi như tìm lại được báu vật của tổ tiên, nhiều già làng đã phải thốt lên: cảm ơn Đảng, Chính phủ nhiều lắm!

 Truyền dạy kỹ thuật đánh chiêng trong các trường, trước hết là các trường Nội trú dân tộc. Được biết hiện nay, các trường Nội trú dân tộc, từ tỉnh đến huyện ở tỉnh Gia Lai đã được đầu tư kinh phí mua sắm cồng chiêng và mời nghệ nhân về truyền dạy cho học sinh đánh cồng chiêng, hát dân ca và soang (múa) truyền thống; trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Đắc Lắc cũng như trường Trung học VHNT Gia Lai đã và đang hoàn thiện một số giáo trình: văn hóa bản địa, dân ca, cồng chiêng, soang... để giảng dạy cho học sinh và bồi dưỡng cho lực lượng làm công tác văn hóa thông tin các cấp. Công ty Cổ phần Văn hóa - Du lịch Gia Lai cũng đã đưa sinh hoạt văn hoá cồng chiêng vào phục vụ khách trong và ngoài nước khi đến với Gia Lai.

 Xuất phát từ những việc làm thiết thực đó, nhận thức về vai trò của không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên trong xu thế giao lưu và hội nhập quốc tế hiện nay của cán bộ và nhân dân, nhất là đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đã được nâng lên một bước đáng kể. Trường hợp “chảy máu cồng chiêng” đã hoàn toàn được ngăn chặn, lực lượng thanh thiếu niên trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số vài năm trước đây thường có biểu hiện coi thường cồng chiêng và những nhạc cụ truyền thống, thì nay, đã quay lại học đánh chiêng, múa xoang và hát dân ca rất hào hứng. Một số buôn làng, vài năm trước đây do “nhẹ dạ cả tin” đã từ bỏ cồng chiêng, từ bỏ tập tục của dân tộc, đi theo Tin lành Đềga, nay tự thấy có lỗi, nên đã trở về với những truyền thống tổ tiên, trong đó có truyền thống sinh hoạt văn hóa cồng chiêng.

Mới đây, khi được tin, họa sĩ Xu Man - cánh chim đầu đàn của mỹ thuật Tây Nguyên qua đời, chúng tôi về làng, để tiễn đưa ông về với cõi vĩnh hằng. Về đến làng, chúng tôi không nghe tiếng chiêng. Không khí trong làng thật nặng nề, hiu quạnh. Tìm hiểu, chúng tôi được biết, làng ông đã bỏ tiếng chiêng đi theo đạo từ lâu. Theo kế hoạch, làng phải chôn ông vào lúc 4 giờ chiều cùng ngày. Thế nhưng mãi đến 8 giờ sáng ngày hôm sau, dân làng mới đưa ông về với “cõi vĩnh hằng” với một lý do “Xu Man chưa thể về với tổ tiên nếu chưa được nghe tiếng chiêng”. Thế rồi đêm đó, buôn làng đã “mượn” chiêng của làng khác về đánh thâu đêm.

 Tóm lại, từ khi chính thức được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu, di sản phi vật thể của nhân loại đến nay “Không gian văn hoá cồng chiêng Tây Nguyên” đã thực sự có nhiều chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, bên cạnh những việc làm thiết thực của các cơ quan chức năng như đã kể trên vẫn còn tồn tại một số hiện tượng đồng bào phải tổ chức lễ hội “chui”!? Cụ thể của vấn đề này, chúng tôi sẽ trình bày ở bài viết sau.

 Với sự quan tâm của các cấp uỷ, chính quyền địa phương, đặc biệt là các ngành chức năng cùng với sự hưởng ứng tích cực của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, chúng ta tin tưởng “Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên” sẽ mãi là niềm tự hào của mỗi người dân Việt Nam.

ThS. Lê Xuân Hoan

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,860,008


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.3 secs