Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 31/01/2008
Những giá trị nhân văn trong đời sống tín ngưỡng của người Xtiêng


Lễ hội đâm trâu mừng lúa mới của người Xtiêng.

Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hoá riêng của mình. Người Xtiêng có những nét văn hoá độc đáo riêng của mình thể hiện trong đời sống lao động, sản xuất lễ hội tín ngưỡng... Trong đó, việc lấy tên của ông, bà đã chết để đặt tên cho con cái của mình; chọn giờ đi chôn, chọn hướng chôn quan tài và chia tài sản cho người chết trong tang ma là những giá trị nhân văn, nét đẹp về văn hoá của họ gắn với đời sống tín ngưỡng.

1. Lấy tên của ông, bà đã chết để đặt tên cho con:

 Người Xtiêng quan niệm “vạn vật hữu linh”, nên con người tuy đã chết đi nhưng vẫn còn hồn, người chết chưa phải đã chấm dứt cuộc sống mà là tiếp tục sống ở thế giới khác, không sống bằng thể xác mà sống bằng linh hồn. Vì vậy, hồn người chết có thể phù trợ - tăng sức mạnh cho con cháu, cộng đồng nhưng cũng có thể phá hoại, trừng phạt con cháu, cộng đồng nếu đối xử với hồn người chết không nghiêm túc, trong đó có việc lấy tên của họ để đặt tên cho con cháu, hoặc nhắc tên của họ một cách tuỳ tiện, thiếu tôn trọng.

 Không phải tất cả những ông, bà đã chết đều được con cháu lấy tên để đặt tên cho con cháu thế hệ sau. Theo truyền thống, chỉ những người giàu có, có uy tín với buôn làng, những người chết lành (tối kỵ nhất là lấy tên của người chết bất đắc kỳ tử). Và, phải được con, cháu trong gia đình nằm mơ thấy hồn của người đã chết xin thai giáng thì mới được lấy tên đề đặt tên cho con cháu. Những người nằm mơ thấy hồn ông, bà xin giáng thai (xin trở lại kiếp người) cũng là những người có đức hạnh. Việc chọn những ông, bà đã chết có lai lịch tốt để đặt tên cho con cháu của mình cũng phải được cân nhắc thật kỹ, có thể họ đặt tên cho con cháu đúng như tên của người đã chết, nhưng cũng có thể chỉ đặt tên gần giống. Vì họ quan niệm trong tên đó có thể đem lại hạnh phúc cho con, cháu họ, nhưng cũng có thể ngược lại.

 Việc lấy tên của người đã chết để đặt tên cho con cháu có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục cho con cháu học tập, noi gương và tôn trọng, biết ơn đối với ông, bà của mình. Mặc khác, đây cũng là hình thức để cho con cháu trong dòng tộc, cộng đồng không quên tên cũng như công lao đóng góp của người đã khuất. Người Xtiêng không có phong tục ghi chép gia phả, vì ngày xưa họ không có chữ viết, vì họ không cho phép nhắc tên người chết một cách tuỳ tiện, nên con cháu, dòng tộc ít khi nhớ tên, tuổi của ông, bà, tổ tiên mình.

 2. Chọn giờ đi chôn và chọn hướng chôn quan tài:

 Xuất phát từ quan niệm, người chết chưa phải đã chấm dứt cuộc sống mà là tiếp tục sống ở thế giới khác, do đó, thế giới của người chết được người Xtiêng mô phỏng như chính thế giới của người sống, nhưng có sự trái ngược, đối lập nhất định giữa thế giới của con người và âm phủ. Họ cho rằng, nếu ở bên này là tối thì bên kia là sáng, bên này là ngày thì bên kia là đêm, bên này là giữa trưa thì bên kia là giữa đêm khuya, đồ vật bên này to thì bên kia sẽ nhỏ... ở đó, người chết (vơl phan) cũng lao động, sản xuất như người trên trần gian. Người Xtiêng còn cho rằng, hồn người chết ở thế giới bên kia chưa hẳn họ sẽ sống vĩnh hằng, mà họ cũng có thể bị bệnh tật và chết tiếp hoặc thai giáng, tuỳ người đó khi còn sống hiền, dữ khác nhau. Xuất phát từ quan niệm đó nên người Xtiêng thường đi chôn người chết bao giờ cũng là vào giờ chiều. Vì họ cho rằng, việc đưa tiễn ngươi chết vào giờ đó sẽ tạo điều kiện cho người chết được thuận lợi hơn. Lúc đó bên kia thế giới trời đang sáng, người chết đi lại, làm thủ tục và tìm thân nhân của mình dễ dàng hơn, hồn không phải ngủ lại qua đêm dọc đường để chờ trời sáng hoặc tốn tiền mua lửa để đốt đuốc đi đường giữa đêm khuya... Như vậy sẽ là bất hiếu đối với người đã khuất, nhất là đối với ông, bà, cha mẹ. Đây là quan niệm có tính nhân văn sâu sắc của người Xtiêng trong việc đưa tiễn người chết sang thế giới bên kia.

 Việc đặt quan tài xuống huyệt cho nam và nữ cũng khác nhau. Xuất phát từ cuộc sống, lao động của người Xtiêng, người đàn ông Xtiêng sáng sớm thường đi săn bắn thú (săn con cheo - câp von pi cuôi).

Vì vậy, đầu quan tài phải quay về hướng Tây để “người chết” sớm nhìn mặt trời mọc ở hướng Đông, chuẩn bị đi săn bắn vào lúc sáng sớm. Còn đối với phụ nữ, buổi chiều họ thường chuẩn bị công việc giã gạo, lấy nước, nấu cơm... Vì vậy, đầu quan tài phải quay về hướng Đông để “người chết” sớm quan sát mặt trời lặn ở hướng Tây.

 3. Chia tài sản cho người chết:

 Xuất phát từ quan niệm thế giới của người sống cũng như của người chết, có khác nhau chỉ là thế giới của người chết mô phỏng và là thế giới thu nhỏ của người sống, người sống cần gì thì người chết cũng cần như thế ấy. Vì vậy, tuỳ điều kiện mỗi gia đình, tuỳ lai lịch của người chết, tài sản riêng của họ mà người sống chia cho người chết để đem vào nhà mồ những tài sản như: dụng cụ lao động, một số nồi xoong, nhạc cụ, đồ trang sức.. những tài sản này không để nguyên vẹn như của người sống sử dụng.

Nếu để nguyên người xấu sẽ lấy cắp và có thể bán lại cho người sống. Mặt khác, đồ dùng cho người chết thì phải khác với đồ đạc người còn sống, tức là những đồ đạc phải được làm hư hỏng, như vậy mới là đồ tốt của người chết. Đây cũng là quan niệm nhân văn, thể hiện cuộc sống sự trái ngược giữa người sống và người chết.

 Ngày nay do đồng bào phần lớn đi theo đạo nên những giá trị văn hoá truyền thống đã bị lãng quên một cách vô tình hoặc cố ý. Nhưng dù là theo đạo hay không theo đạo, thì văn hoá luôn là gốc rễ của con người, của mỗi dân tộc. Đã là người Xtiêng thì trước hết phải có ý thức và cũng nhau giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá của mình thì đó mới là phải đạo.
 

Điểu Điều

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,859,861


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs