Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Thổ cẩm Khmer - Văn Giáo Hội nhập nhờ bản sắc văn hóa

 18/06/2009

Bà Neàng Nhay miệt mài bên khung dệt thổ cẩm.

Chưa nức “tiếng thơm”như thổ cẩm Chăm-Mỹ Nghiệp (Ninh Thuận) hay lụa Tân Châu (An Giang), nhưng thổ cẩm Khmer- xã Văn Giáo (Tịnh Biên, An Giang) vẫn “lặng lẽ” tìm cho mình một con đường riêng để hội nhập ra thế giới. Con đường ấy chính là: giữ gìn nét đẹp và chiều sâu văn hoá giàu bản sắc của thổ cẩm dân tộc Khmer.

Bản sắc thổ cẩm

Bà Neàng Ône (68 tuổi) và bà Neàng Nhay (70 tuổi) là 2 nghệ nhân dệt tài hoa nhất của ấp Srây Sa Kôth (xã Văn Giáo, Tịnh Biên, An Giang). Trên dưới 60 năm gắn bó với nghề dệt thổ cẩm truyền thống, 2 nghệ nhân đã dệt được hàng ngàn tấm vải thổ cẩm để may thành xà rông (váy quấn), khăn choàng hay những bức hoạ trang trí trong các ngôi chùa Khmer... Nhưng, điều đáng khâm phục nhất ở 2 thợ dệt bậc thầy này là khả năng sáng tạo ra hàng trăm mẫu hoạ tiết, hoa văn tinh tế, sinh động trên từng tấm thổ cẩm.

Những mẫu hoa văn có dạng hình vuông, hình tròn, hình đa giác mô tả về truyền thuyết phật Thích Ca, truyện cổ tích, các loại hoa quả, muông thú....

Chỉ vào cái mành tơ treo lủng lẳng trên cột nhà, bà Neàng Ône giải thích: “Trước khi nhuộm tơ, người thợ dệt phải định hình sẵn trong đầu những mẫu hoạ tiết hoa văn dự định dệt rồi mới mắc những lọn tơ thành mành như vậy để phân phối màu. Mình nhuộm bao nhiêu màu thì phải đánh dấu bấy nhiêu đoạn sợi. Sau đó mới dùng mảnh ni lon buộc kín thành từng khúc. Nhuộm xong màu nào, mình lấy nilon bó đoạn đó lại và tiếp tục mở đoạn khác ra để nhuộm màu khác. Công đoạn nhuộm màu cho mỗi một tấm vải thổ cẩm có khi phải mất cả tháng trời mới xong!”.

Quy trình nhuộm tơ đã phức tạp như vậy, sang quy trình dệt còn rắc rối hơn nhiều. Bà Neàng Ône cho biết thêm: Dệt lụa thổ cẩm để làm xà rông hoặc khăn choàng, người Khmer thường sử dụng kỹ thuật dệt 3 lớp sợi tơ với 3 màu khác nhau. Loại thổ cẩm này nếu nhìn ngang sẽ thấy màu xanh, nhìn nghiêng bên trái thấy màu cam, nghiêng bên phải thấy màu đỏ. Còn loại thổ cẩm làm bức hoạ hoặc khăn trải bàn do mẫu hoa văn thường phỏng theo các tích truyện cổ (tuồng cổ) nên kỹ thuật dệt phức tạp hơn. Không phải ai biết nghề cũng dệt được. Người giỏi nghề cũng phải làm cả năm trời mới hoàn thành được tấm thổ cẩm có cốt truyện sinh động....

Hội nhập ra thế giới

Theo một số nhà nghiên cứu dân tộc học thì nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Khmer vùng miền núi Tịnh Biên (An Giang) đã xuất hiện từ mấy trăm năm trước. Thủa xa xưa, hầu hết phụ nữ Khmer vùng này đều giỏi nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt thổ cẩm. Sản phẩm thổ cẩm thời đó chưa trở thành hàng hoá mà chủ yếu phục vụ nhu cầu may mặc trong các gia đình, dòng họ.

Nhưng, một thời gian dài sau thời kỳ đất nước ta mới giải phóng, nghề dệt thổ cẩm Khmer- Văn Giáo đứng trước nguy cơ thất truyền do tác động của cơ chế thị trường. Nhiều thợ dệt giỏi vì cuộc sống mưu sinh đã phải bỏ nghề đi làm ăn xa hoặc mải mê với nghề làm ruộng. Chỉ còn một vài nghệ nhân còn “duyên nợ” với nghề truyền thống nên quyết tâm gìn giữ.

Cho đến tháng 12/1998, Hội Liên hiệp Phụ nữ An Giang phối hợp với tổ chức CARE (nước Úc) triển khai một dự án nhỏ nhằm duy trì, phát triển làng nghề truyền thống cho xã Văn Giáo. Tổ chức CARE chọn ấp Srây Sa Kôth để triển khai dự án. 36 phụ nữ Khmer được dự án hỗ trợ cho mỗi người 1 triệu đồng để khôi phục khung dệt và mua nguyên liệu dệt thổ cẩm.

Từ năm 1999 đến nay, tổ chức CARE cùng Tỉnh Hội Phụ nữ An Giang đã tổ chức nhiều đợt tập huấn về công nghệ nhuộm sợi theo quy trình không phai màu cho thợ dệt ấp Srây Sa Kôth.

Thổ cẩm Khmer- Văn Giáo đã được mang đi triển lãm, chào hàng và tiêu thụ khá mạnh tại các hội chợ làng nghề thủ công, mỹ nghệ tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Chị Neàng Kim Lương, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã Văn Giáo cho biết: “6 lần tham gia Hội chợ triển lãm tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, sản phẩm thổ cẩm Khmer- Văn Giáo đều bán rất chạy, khách châu Âu rất thích và sẵn sàng mua với mức giá tương đối cao. Đơn cử, mỗi chiếc khăn choàng (sợi tơ nguyên chất) khổ rộng 5 tấc, dài 1,8 mét bán được 180.000-200.000 đồng; mỗi tấm xà rông bán được 400.000-500.000 đồng; mỗi tấm khăn trải bàn hoặc bức hoạ trang trí rộng 9 tấc, dài 3,2 mét giá dao động từ 800.000-1.000.000 đồng...

Năm 2001, sản phẩm lụa Khmer-Văn Giáo đã vinh dự được Bộ Văn hoá- Thông tin (nay là Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch) trao tặng Bằng khen tại Hội chợ triển lãm - Hội thảo Triển vọng Việt Nam 2001-2010. Từ đó tới nay, đại lý thổ cẩm Cấp Liên-số 43, Văn Miếu, Hà Nội và Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã nhận làm “bà đỡ” trong khâu tiêu thụ sản phẩm cho làng nghề Srây Sa Kôth. Lụa Srây Sa Kôth đã được xuất khẩu sang các nước: Mỹ, Úc, Pháp, Thái Lan, Campuchia với thương hiệu Silk Khmer.

Hiện nay, tuyến tỉnh lộ 948 từ thị trấn Tịnh Biên- Tri Tôn (đi qua Văn Giáo) đã được mở rộng, nhiều khách du lịch nghe “tiếng thơm” Silk Khmer đã dừng chân xuống ấp Srây Sa Kôth chọn mua một vài sản phẩm thổ cẩm làm quà kỷ niệm.

Trung tâm dạy nghề huyện Tịnh Biên hiện đang tổ chức một lớp dạy nghề dệt truyền thống cho 20 thợ dệt trẻ ngay tại nhà của bà Neàng Ône. Để tạo bước đi vững chắc cho làng nghề, UBND tỉnh An Giang đã phê duyệt dự án Xây dựng Trung tâm Học tập cộng đồng cho xã Văn Giáo với tổng kinh phí 400 triệu đồng, dự kiến sẽ được triển khai đầu năm 2008. Hi vọng, sự giúp đỡ thiết thực này sẽ giúp Hợp tác xã dệt Văn Giáo có những bước phát triển vững chắc, đưa sản phẩm văn hoá tinh tuý của dân tộc hội nhập mạnh mẽ ra thế giới.

 Bài và ảnh: Ngọc Ánh

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Tục buộc chỉ cổ tay của người Thái (12/2007)
  •  
  • Đăk Lăk: Sưu tầm 241 tư liệu, hiện vật lịch sử khu căn cứ kháng chiến Đăk Tuôr (12/2007)
  •  
  • Sáu tài năng bóng đá trẻ Việt Nam được đào tạo tại Nhật Bản (12/2007)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 61,673,554


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.3 secs