Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Người giữ hồn của núi

 11/06/2009

Nghệ nhân Côn Phưa thổi tù và bên các cháu nhỏ

Trong hồ sơ nghệ nhân, ông được xếp vào loại đặc biệt. Không chỉ biết sử dụng điêu luyện các loại nhạc cụ của người Vân Kiều-Pa Cô mà chính ông là tác giả của hàng trăm loại nhạc cụ dân tộc như khèn bè, tù và, talư... hiện có ở hầu hết các bản làng dọc theo dãy Trường Sơn. Ông có tên nghệ nhân là Côn Phưa, tên thật là Hồ Kiều (còn gọi là Vỗ Kiều, dân tộc Pa Cô), năm nay ông đã bước sang tuổi 86, hiện đang sống tại thôn Tà Rụt, xã Tà Rụt, huyện ĐaKrông (Quảng Trị).

Hồn núi qua bàn tay Côn Phưa

Những năm trở lại đây, thứ hạng cao nhất cho các tiết mục Cồng Chiêng tại các hội diễn được tổ chức ở Tây Nguyên luôn có tên Quảng Trị. Ít ai biết rằng, hạt nhân của đội Cồng Chiêng Quảng Trị là các nghệ nhân đến từ xã Tà Rụt, huyện ĐaKrông (Quảng Trị), một địa danh đã sản sinh ra nhiều nghệ nhân trứ danh khắp miền! Nhưng chỉ duy nhất Côn Phưa là nghệ nhân vừa sử dụng điêu luyện các loại nhạc cụ và là người làm ra chúng. Côn Phưa còn được mệnh danh là “nghệ nhân của nghệ nhân”! Côn Phưa đã gần 90 tuổi nhưng trông ông vẫn còn dẻo dai, đặc biệt là chuyện đi rừng tìm trúc làm khèn. Tôi gặp ông vừa trở về sau một chuyến đi dài ngày vào rừng tìm trúc. Mồ hôi nhễ nhại ông cười và nhìn vào bó trúc vừa đặt xuống nói: Mất gần 5 ngày đường mới được chừng đó đấy chú ạ! Trúc ở trong rừng thì nhiều vô kể nhưng không phải cây nào cũng làm khèn được. Mình phải hiểu cây trúc mới làm khèn được. Và ông bắt đầu kể về cuộc đời mình, về những ngày theo người anh trai rong ruổi sang tận huyện Tu Muồi (Lào) “tầm sư học đạo”, khi ấy ông tròn 18 tuổi.

Người anh của Côn Phưa là nghệ nhân Côn Phăng đã đưa em sang gửi cho một nghệ nhân giỏi nhất huyện Tu Muồi. Sau nhiều năm miệt mài theo học, ông trở về quê hương và bắt đầu làm những nhạc cụ đầu tiên. Cũng thời điểm này ông bắt đầu tham gia cách mạng đánh Pháp. Từ việc ngày ngày vào rừng đốn tre vót chông đã giúp ông biết được vùng nào có tre trúc nhiều, tốt và ông thông thuộc chúng như lòng bàn tay. Khi bản làng im tiếng súng là lúc Côn Phưa ngày ngày tất bật với việc sản xuất các loại khèn, tù và. Theo Côn Phưa, công đoạn khó nhất để làm ra một cây khèn bè là công đoạn chọn trúc.

Trúc phải được lấy vào mùa thích hợp, không quá già, không quá non và phải là ban đêm khi ấy trúc mới cho âm thanh trong trẻo. Có những chuyến đi phải mất đến một tuần ông mới chọn được những cây trúc ưng ý. Tiếp đến là công đoạn thử âm thanh và loại những cây trúc có âm thanh đục, chọn những cây có âm thanh đúng tông, gam. Đây là một công đoạn khó đòi hỏi người thổi phải có đôi tai của một người nghệ sỹ và điều này được Côn Phưa cho biết: “Không phải ai cũng có khả năng đó! Một công đoạn không kém phần quan trọng khác là đúc đồng vào các lỗ hơi của trúc. Tiếp đến là công đoạn ráp các ống trúc lại với nhau theo thứ tự gam âm thanh, đồng thời tạo hoa văn để cho ra đời một cây khèn hoàn thiện. Để hoàn thành một cây khèn phải mất khoảng thời gian từ 10 ngày đến một tháng, với một cây tù và mất 20 ngày. Làm nhạc cụ công phu là thế nhưng giá ông nhận làm mỗi cây khèn bè hay tù và chỉ 200-300.000 đồng.

Thợ kim hoàn và nỗi lo thất truyền

Không chỉ là một nghệ nhân chuyên sản xuất nhạc cụ nổi tiếng của người Pa Cô, Côn Phưa còn được biết đến là một người thợ kim hoàn nổi tiếng khéo tay nhất vùng. Ông kể, nghề đúc bạc đã tồn tại từ nhiều thế hệ trước của gia đình, từ đời ông nội của ông đã biết đến nghề này. Ban đầu chỉ làm để phục vụ cho nhu cầu của những người trong gia đình. dần dần gia đình ông trở thành địa chỉ tìm đến của những người giàu có trong vùng. Những sản phẩm mà Côn Phưa chuyên sản xuất đó là các loại vòng đeo cổ, đeo tay, khuyên tai... thậm chí cả những tẩu thuốc có dát bạc có hoa văn trang trí tinh xảo. Đây là những trang sức mang đậm phong cách và nét văn hoá đặc sắc của đồng bào miền núi. Hầu hết các sản phẩm đó đều làm từ kim loại bạc trắng. Ông đưa cho tôi xem một chiếc vòng đeo tay được đúc bằng bạc khá lớn có hoa văn trang trí tinh xảo do cha ông để lại và cả vật gia bảo của gia đình. Với giọng buồn buồn ông nói: “Thanh niên bây giờ được mấy đứa thích những chiếc vòng này, phần đông chúng thích dùng vật từ dưới xuôi mang lên...”. Nhưng điều làm Côn Phưa buồn nhất là chuyện truyền nghề làm nhạc cụ truyền thống. Khi đã bước vào cái tuổi gần đất xa trời ông bắt đầu nghĩ đến việc truyền nghề cho người con trai của mình là anh Hồ Văn Xương (Côn Hầu)-một nghệ nhân chơi khèn bè trong đội Cồng Chiêng của xã Tà Rụt. Côn Phưa tâm sự: Nghề đúc bạc ở vùng này không thiếu nhưng nghề làm nhạc cụ truyền thống thì chỉ có mỗi mình ông, chính vì vậy ông phải “chọn mặt gửi vàng” nhưng điều này không phải một sớm một chiều. Bởi theo anh Hồ Văn Xương, anh đã cố gắng rất nhiều nhưng để có được tay nghề như cha anh là điều không phải ai cũng có thể làm được. Và đó chính là điều mà Côn Phưa lo lắng nhất bởi mỗi âm thanh, giai điệu khi được cất lên mang theo cả hồn núi, dân tộc...

 Bài và ảnh: Lê Minh

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Hội trại văn hoá: Tôn vinh giá trị văn hoá truyền thống (06/2009)
  •  
  • Khôi phục và phát triển nghề chạm khắc bạc của người Dao, người Mông ở Cao Bằng (06/2009)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 64,300,271


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs