Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 27/12/2006
Thanh điệu trong chữ Thái
Việc xây dựng bản đồ phân bố các dân tộc theo ngôn ngữ ở Đông Nam á của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã đưa nhóm ngôn ngữ Thái vào ngữ hệ Thái - Ka đai. Nhóm ngôn ngữ Mường - Việt được đưa vào ngữ hệ Nam á, còn nhóm ngôn ngữ Hán thuộc ngữ hệ Hán - Tạng.Ở khu vực Đông Nam á, các nhóm ngôn ngữ có đặc điểm đa âm tiết chỉ thuộc về số ít. Cả ba nhóm ngôn ngữ Thái, Mường - Việt và Hán đề cập trên đây nằm trong phần đa số tạo nên bởi các nhóm ngôn ngữ đơn âm tiết và mang thanh điệu.

Âm tiết được coi là đơn vị phát âm nhỏ nhất của một từ, còn thanh điệu sẽ thể hiện đặc điểm riêng của mỗi âm tiết. Các âm tiết có thanh điệu khác nhau thì khác nhau về ngữ nghĩa, do vậy phải dùng dấu thanh điệu làm ký hiệu quy ước sự khác nhau về thanh điệu của âm tiết. Thanh điệu chỉ là một thành phần của âm tiết nên cũng là một thành phần nhỏ bé của một nhóm ngôn ngữ.

Trong hệ ngữ âm tiếng Việt có sáu thanh điệu đó là: không dấu, dấu huyền, dấu sắc, dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng. Dấu thanh điệu được đặt đúng vào nguyên âm, ngay phía trên hoặc phía dưới tuỳ theo từng dấu thanh điệu. Các dấu ghi thanh điệu được nhận biết và phân biệt rõ ràng với nhau. Trong nhóm ngôn ngữ Thái, chữ Thái ở từng khu vực đã phát triển thành các hệ chữ khác nhau, nhưng vẫn nhận ra những nét tương đồng rõ rệt. Xét hình thức tổng thể, chữ Thái vùng Tây Bắc Việt Nam hầu hết đều có nét uốn lượn bay bướm, mềm mại, giống với các đặc điểm tương tự ở chữ Lào và chữ Thái Lan; riêng chữ Thái ở Nghệ An đa phần có nét gãy góc, thô sơ, giống với các đặc điểm tương tự ở hệ chữ phiên âm cổ của Trung Quốc. Nói chung, ngữ hệ chữ Thái ở Việt Nam thể hiện các đặc điểm sau:

Chữ Thái có tính chất ghép vần, phụ âm được ghép với nguyên âm để tạo thành một từ. Tính chất này hoàn toàn giống như ở chữ Việt, mặc dù phương pháp ghép vần của chữ Thái có một số điểm khác biệt nhất định mà không trình bày ở đây.

Chữ Thái có tính chất tượng hình, dù số lượng chữ tượng hình rất ít. Trong hệ chữ Thái “đường 48” ở Nghệ An có chữ “mương” là một chữ tượng hình rất độc đáo, hoàn toàn phù hợp với mô hình “xã hội trung tâm” của người Thái thời phong kiến.

Các chữ cái cho dù được dùng để ghép vần, thế nhưng khi gặp một từ trùng với tên của chữ cái đó thì tính chất ghép vần biến mất và chữ cái đó được coi như là một từ độc lập.

Dấu thanh điệu chưa được đưa vào chữ viết Thái. Chữ Thái ở Nghệ An được viết theo hàng dọc và đọc theo thứ tự các hàng từ phải sang trái, các trang từ sau ra trước. Chữ Thái ở vùng Tây Bắc đã được cải tiến để viết theo hàng ngang, theo thứ tự quen thuộc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới và từ trước ra sau. Cả hai hệ chữ Thái này dù có nhiều điểm khác nhau, vẫn phải ghi kèm một số ký hiệu cần thiết nhưng đều có đặc điểm chung là không có dấu thanh điệu.

Do đặc điểm địa lý, các “mường Thái” của tỉnh Nghệ An xưa đều có quy mô xã hội nhỏ lẻ nên chữ Thái chỉ dùng để ghi chép các văn bản dân gian, việc dùng chữ Thái trong công việc quản lí xã hội hầu như chưa có. ở vùng Tây Bắc, chữ Thái đã được sử dụng trong việc quản lí xã hội thông qua việc ghi chép các luật tục để làm cơ sở. Tuy vậy, các luật tục chỉ mới ở quy mô “tập quán pháp”, chưa đạt đến sự chặt chẽ của luật pháp nên việc đưa dấu thanh điệu vào chữ viết cũng chưa được quan tâm đúng mức. Khi nước nhà độc lập, việc học chữ quốc ngữ được đẩy mạnh thông qua phong trào “diệt dốt”. Xã hội người Thái đã có bước phát triển nhanh theo sự phát triển chung của cả nước nhưng việc quản lí hành chính đã có chính quyền dân chủ và chỉ sử dụng chữ quốc ngữ. Từ bấy đến nay, các văn bản chữ Thái chỉ tồn tại nguyên ở dạng không có dấu thanh điệu.

Tiếng Thái là tiếng nói mang thanh điệu, vậy mà chữ Thái lại không thể hiện được những thanh điệu đó. Với tình trạng như vậy thì ngôn ngữ Thái Việt Nam không thể được coi là một ngôn ngữ hoàn chỉnh bởi hệ thống chữ Thái chưa thật sự hoàn chỉnh. Khi đọc một văn bản chữ Thái không có dấu thanh điệu, bắt buộc phải vừa đọc vừa đoán mới có thể hiểu được. Những âm tiết có thanh điệu khác nhau tất sẽ mang ngữ nghĩa khác nhau, dễ gây ra sự nhầm lẫn xáo trộn về nội dung của thông tin. Điều đó dần dần tạo ra cảm giác nặng nề trong tâm lý, như một lực cản hiện hữu ngày càng lớn dần lên. Đến lúc này, “chữ Thái không dấu thanh” không còn khả năng đáp ứng nhu cầu ghi chép của người Thái, không tạo được hứng thú trong việc đọc hiểu nội dung văn bản, sẽ không tránh khỏi nguy cơ bị mai một lãng quên. Việc đưa dấu thanh điệu đến với chữ Thái đã trở nên bức bách, đòi hỏi phải có hướng giải quyết hợp lý.

Thực tiễn cho thấy, không chỉ trong việc ghi nôm Thái mà ngay cả khi đưa dấu thanh điệu vào chữ Thái, việc sử dụng ngay các dấu thanh điệu của chữ Việt vẫn đơn giản và tiện lợi nhất. Việc làm này sẽ là sự kế thừa, sự tiếp nhận một thành quả vững chắc của hệ thống ngôn ngữ Việt đã được thử thách qua thời gian. Mặt khác, sự gắn kết hữu cơ của cả hai hệ thống ngôn ngữ Thái và Việt sẽ được tăng cường và bền vững hơn. Khi sử dụng các dấu thanh điệu của chữ Việt, để tránh sự nhầm lẫn, cũng cần hiểu quy ước là dấu thanh điệu tiếng Việt chỉ dùng để phân biệt thanh điệu trong tiếng Thái chứ không phải hoàn toàn giống với độ cao thấp của dấu thanh đó trong tiếng Việt. Ban đầu sử dụng dấu thanh chưa quen, khi đọc có thể bỡ ngỡ đôi chút. Lúc đã quen thì việc đọc các văn bản chữ Thái với dấu thanh sẽ trở nên bình thường, đơn giản. Có thể khẳng định rằng, cách ghi dấu thanh đã loại bỏ được mọi vướng mắc về thanh điệu và còn ghi được toàn bộ câu từ trong ngôn ngữ Thái.

Chữ Thái đã được sử dụng từ cách đây khoảng một ngàn năm. ở Việt Nam, chữ Thái đã có mặt cùng với các đợt, các luồng di cư của người Thái từ Trung Quốc qua Lào, vào vùng Tây Bắc Việt Nam. Người dân Thái có quyền tự hào rằng, dân tộc Thái là một trong những dân tộc sớm có chữ viết riêng của dân tộc mình ở khu vực Đông Nam á. Bởi vì với bất cứ dân tộc nào, chữ viết cũng được coi là một sản phẩm văn hoá, là tinh hoa của trí tuệ dân tộc. Trong thời đại có nhiều quốc gia, nhiều dân tộc đang hướng tới xu thế mở cửa và hội nhập mạnh mẽ hiện nay, thiết nghĩ rằng, dù đã có chữ Việt để ghi nôm Thái một cách tiện lợi và đơn giản, cũng phải có sự kịp thời nhìn nhận chữ Thái trên một tầm vóc mới: chữ Thái có thanh điệu.

Trong các hệ chữ Thái đang hiện diện ở Việt Nam, tạm gọi nôm na là hệ chữ viết dọc và hệ chữ viết ngang, thì hệ chữ viết theo hàng ngang có nhiều ưu thế rõ rệt: hiện tại toàn bộ người dân Thái do sớm được phổ cập tiếng Việt nên đã sớm quen với cách đọc và viết văn bản theo hàng ngang; về hình thức, hệ chữ viết ngang dễ viết, có nét đẹp và mềm mại hơn. Dấu thanh điệu trong chữ Việt được đặt đúng nguyên âm, còn các nguyên âm trong một từ thường được đặt sau phụ âm, trừ trường hợp có một số từ trùng hợp với tên của một vần nào đó. Những điều này được thể hiện bởi quy tắc ghép vần khá chặt chẽ của bản thân tiếng Việt. Tính chất ghép vần của chữ Thái là không hoàn chỉnh do có sự chi phối của các yếu tố tượng hình. Có thể do lịch sử xuất hiện của chữ Thái ở các khu vực ứng với các luồng di cư riêng biệt (Tây Bắc và Nghệ An) hoặc do sức mạnh chi phối của các yếu tố tượng hình là không đồng đều, kết quả đã làm cho hai hệ chữ Thái (viết dọc và viết ngang) ở Việt Nam đi theo các quy luật ghép vần khác nhau. Việc lựa chọn hệ chữ viết ngang để đưa dấu thanh điệu vào đã được đặt ra, cho nên không cần thiết phải có sự chấp nhận một ngoại lệ độc đáo so với các quy tắc ghép vần đã quen thuộc: trong chữ Thái hàng ngang, khi ghép vần sẽ có một số nguyên âm luôn luôn đứng trước phụ âm. Dấu thanh điệu đưa vào chữ Thái và đặt kèm với phụ âm là hoàn toàn hợp lý. Điều này cũng khác rất nhiều so với việc sử dụng dấu thanh điệu trong hình thức nôm Thái.
Việc phát hiện, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá cổ truyền của các dân tộc đã được định hướng rõ ràng trong Hội nghị lần thứ 5 của Ban chấp hành Trung ương khoá VIII. Hơn lúc nào hết, các giá trị văn hoá cổ truyền đang từng ngày từng giờ tạo ra các giá trị văn hoá mới. Việc đưa dấu thanh điệu vào chữ Thái là công việc tiến hành dựa trên nền tảng lịch sử của ngôn ngữ Thái, không ngoài mục đích nhằm phát huy giá trị tinh thần quý báu của dân tộc Thái. Dấu thanh điệu được đưa vào sẽ làm cho chữ Thái trở thành một hệ chữ viết thực sự hoàn chỉnh, từ đó ngôn ngữ Thái sẽ tiến tới những bước phát triển cao hơn.

Sầm Văn Bình

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,901,227


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs