Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 15/11/2006
Ramưwan - Tết truyền thống của đồng bào Chăm Hồi giáo ở tỉnh Bình Thuận


Lễ tảo mộ của đồng bào Chăm Hồi giáo (Bàni) ở Bình Thuận

Bình Thuận là một tỉnh tập trung nhiều đồng bào Chăm sinh sống, với hơn 30.000 nghìn người (chiếm tỷ lệ 23% dân số Chăm trong cả nước). Hầu hết đồng bào quần cư theo thôn, xã độc lập trên địa bàn của 13/126 xã, phường, thị trấn thuộc 6/10 huyện, thị, thành phố của tỉnh. Đồng bào Chăm theo hai tôn giáo khác nhau, đó là Bàlamôn và Hồi giáo (Bàni). Riêng tôn giáo Bàni hiện có hơn 15.000 người, phân bố ở 1 xã thuần và 6 thôn xen ghép, với 238 chức sắc (trong đó: Sư cả: 14 vị, Mưm: 84 vị, Tip: 10 vị, Thầy Char: 120 vị); cơ sở thờ tự là 10 chùa.

Đồng bào Chăm có truyền thống văn hoá lâu đời, mang đậm bản sắc dân tộc, thể hiện qua tiếng nói, chữ viết, kiến trúc, điêu khắc, văn hoá dân gian… Trong đó, nét đặc trưng độc đáo của nghệ thuật dân gian Chăm là lễ hội, tết như: Lễ Rija Nưrgar, Lễ hội Tháp PôDam, tết Katê của đạo Bàlamôn. Đặc biệt, tết Ramưwan là một trong những tết mang đậm sắc thái riêng của đồng bào Chăm Hồi giáo (Bani). Bởi vì đó là sự đan quyện giữa hai yếu tố tín ngưỡng - tôn giáo, đã tạo nên hạt nhân chính cho tháng Chay - niệm và đến nay được đồng bào Chăm Hồi giáo (Bàni) ở Bình Thuận giữ gìn và duy trì.

Tết Ramưwan (hay còn gọi là tháng Chay - niệm) của đồng bào Chăm Hồi giáo (Bàni) ở tỉnh Bình Thuận thường tổ chức vào tháng 9, 10, 12 lịch Hồi (tháng 9, 10 dương lịch). Với ý nghĩa báo công, báo hiếu về đạo lý, cội nguồn của những người còn sống đối với người đã khuất như thực hiện lễ Tảo mộ tại các nghĩa địa, quẩy cúng tại gia mời ông bà tổ tiên về với con cháu…

Quy trình các lễ trong năm dẫn đến tết Ramưwan được thực hiện qua các lễ sau: Trước tiên là lễ Kinh hội (Suc Amưrăm), được tổ chức vào đầu năm, tức vào ngày 1/1 của lịch Hồi. Mục đích của Lễ Súc Amưrăm nhằm tâu Thượng đế biết năm mới đã đến và cầu chúc Thượng đế phù hộ cho các tu sĩ, các tín đồ cũng như muôn dân được bình an, hạnh phúc. Sau lễ Súc Amưrăm, khoảng 4 tháng sau là lễ Kinh hội xoay vòng (Suc Yâng). Theo quan niệm của đồng bào Chăm Hồi giáo (Bàni) cho rằng, có Suc Yâng thì mới có tết Ramưwan. Bởi vì Súc Yâng không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với tầng lớp tu sĩ và tín đồ Hồi giáo (Bani) mà đây còn là dịp hội ngộ gặp gỡ, hẹn hò của mọi người giữa các làng, các cộng đồng Chăm cũng như sự quan tâm của các thành phần tôn giáo khác về đây cùng nhau chia sẻ niềm vui và thắt chặt mối quan hệ láng giềng, đoàn kết gắn bó bên nhau trong cuộc sống. Đặc biệt, trong quá trình diễn ra lễ Súc Yâng của Hồi giáo (Bani) có một nghi thức rất quan trọng không thể thiếu được đó là lễ Tấu chức (lễ Thụ phong) cho các vị tu sĩ. Cụ thể: Thụ phong cho vị tu sĩ từ chức Char lên chức Tip; từ chức Tip lên chức I Mưm; từ I Mưm Tân trở thành Mưm Củ; từ Mưm Củ lên chức Mưm 40 và Mưm 40 về sau sẽ thụ phong thành Sư sả. Thông thường mỗi lần tổ chức lễ Tấu chức, vị Sư cả chủ trì làm lễ từ 1-2 vị. Đồng thời hai vị tu sĩ này khi được thụ phong lên một chức mới phải hội đủ các tiêu chuẩn theo quy định của Hồi giáo (Bàni) cũng như phải được các chức sắc trong chùa bàn bạc, hội ý và thông qua.

Kết thúc lễ Suc Yâng, đến ngày 27, 28 tháng 8 lịch Hồi, đồng bào Chăm Hồi giáo (Bani) ở các làng lo sắm các vật cúng để chuẩn bị cho lễ Tảo mộ. Lễ Tảo mộ là một phong tục rất quan trọng, một phần thuộc về tôn giáo, phần còn lại thuộc về tín ngưỡng dân gian. Đó là sự tưởng niệm biết ơn tổ tiên và dòng tộc cũng như tâm linh của mọi người trong cộng đồng, không phân biệt đẳng cấp, tầng lớp, tất cả đều vì tổ tiên và ông bà. Lễ Tảo mộ diễn ra trong 3 ngày, bắt đầu vào ngày cuối của tháng cũ và kết thúc vào ngày đầu tiên của tháng Ramưwan. Khunhrak là nghĩa địa của người Chăm Hồi giáo (Bàni) thường ở rất xa nơi cư trú, địa hình cao ráo và sạch sẽ. Đường đến nghĩa địa phải đi qua con sông, được bắt nguồn từ con Sông Luỹ kéo dài. Khi lễ Tảo mộ đã hoàn tất, mọi người ai về nhà nấy để chuẩn bị các lễ vật cho việc cúng ông bà, tổ tiên và mừng năm mới. Trong buổi lễ cúng tại gia, các lễ vật gồm có: Thức ăn truyền thống của dân tộc, trong đó lễ cúng ông bà không thể thiếu chuối, bánh tét, bánh gừng, bánh gan tay và các loại bánh khác làm ra từ gạo nếp. Ngoài ra còn có những thức ăn mặn như cơm, canh, đồ chiên…

Sau hai ngày cúng tổ tiên, ông bà, mọi công việc chuẩn bị tháng Ramưwan đã được hoàn tất. Chiều ngày 1/9 lịch Hồi, các tu sĩ lần lượt chuyển đồ dùng sinh hoạt cá nhân của mình đến chùa để bắt đầu cho 1 tháng Ramưwan tu trong chùa, đọc kinh Coran, cầu nguyện và ăn uống theo quy định riêng của Hồi giáo (Bàni).

Bắt đầu cho một tháng Ramưwan (vào tối ngày 1/9 lịch Hồi). Dưới sự chủ trì của ông Sư cả, ở bên ngoài chùa tất cả các vị tu sĩ mặc trang phục chức sắc chỉnh tề, đứng thành nhiều hàng, mắt hướng nhìn về phía Tây nơi mặt trời lặn và đọc kinh. Mục đích chính ở đây là để vị Sư cả báo cáo với Thượng đế biết sĩ số tín đồ của chùa trong tháng Ramưwan. Sau khi báo cáo sĩ số xong, Sư cả và các vị tu sĩ mỗi người xách một ấm nước sạch đến trước thềm chùa và đứng trên những phiếm đá để rửa chân tay sạch sẽ và lần lượt bước đến cửa chùa, đầu tiên là Sư cả, đến Mưm tân, Típ tân sau đó đến các thầy Char. Khi bước đến cửa chùa ai cũng phải đọc kinh, làm dấu thánh và đến một vị trí đã định sẵn ở trong chùa. Nghi thức vào chùa kết thúc, khoảng nửa giờ sau nghi thức hành lễ và đọc kinh được tiến hành dưới sự chủ trì của hai vị Mưm tân và Mưm cũ.

Trong tháng Ramưwan, cứ một ngày, một đêm có 5 lần đi kinh (Wak) và cầu nguyện. Trước tiên, vào hừng sáng là Kinh cầu thánh Adam gọi là kinh Wak Sabuhik; đến 10 giờ trưa kinh cầu thánh Mahomet gọi là Wak Edak - Jamưat; tiếp theo vào đúng ngọ kinh cầu thánh Ibrahim gọi là Wak Rit; đến xế chiều kinh cầu Pô Yôn-Nơh hay Etha gọi là kinh Wak Sarik; sau cùng vào 21 giờ tối kinh cầu tháng Môtha gọi là Wak Agarik. Trong 5 lần cầu nguyện, các tu sĩ phải thay đổi rất nhiều tư thế đứng, quỳ lạy, phủ phục… Trong chùa, nhiệm vụ các buổi lễ đều được phân công, hướng dẫn cụ thể cho từng tu sĩ, chẳng hạn: Thầy I Mưm có nhiệm vụ hướng dẫn các tín đồ làm lễ; thầy Katip có nhiệm vụ giảng giáo lý trong kinh Coran…

Nếu như Hồi giáo trên thế giới, trong tháng Ramadam, ở đó tất cả các tín đồ buộc phải cầu nguyện, nhịn ăn vào ban ngày cũng như nhịn tất cả các vật phẩm, cấm ăn uống, hút thuốc và cấm tất cả những gì tiếp xúc cơ thể người, nghĩa là bắt buộc các tín đồ phải thực hiện các điều đã ghi ở chương II, điều 183 Thánh kinh Coran. Thì ở Hồi giáo (Bani) tỉnh Bình Thuận lại khác. Họ cho rằng, việc cấm kỵ (ăn chay) trong tháng Ramưwan là bổn phận của các vị chức sắc tôn giáo (Sư cả, Mưm, Típ, Char). Những người này đại diện cho tất cả các tín đồ sẽ phải hãm mình trong chùa một tháng để đọc kinh, cầu nguyện và ăn uống theo quy định riêng của Hồi giáo (Bani), còn dân chúng vẫn ăn uống và làm việc bình thường trong suốt tháng Ramưwan. Đây là sự biến đổi rất tiến bộ của các thế hệ tu sĩ đi trước mà các tín đồ ngày nay luôn biết ơn họ.

Suốt tháng tu hành chay - niệm, các vị tu sĩ phải tuân thủ theo những quy định rõ ràng, không ai được tự ý làm khác, kể cả việc tu sĩ muốn về nhà phải được phép của chủ lễ Ông Mưm tân và Típ tân. Sau các buổi lễ, cơm nước đều dùng trong chùa do gia đình (vợ, con, cháu…) mang vào phục vụ. Bữa ăn diễn ra trong không khí im lặng, nghiêm trang. Trong lúc ăn các tu sĩ hết sức cẩn thận tránh làm đổ vỡ. Sau bữa cơm, gia đình của từng tu sĩ lại bưng mâm cơm về nhà.

Việc cầu nguyện mỗi ngày, được lặp đi lặp lại. Vẫn các thủ tục: Lễ tẩy thể, cầu nguyện, đi kinh… Cho đến sáng 30/9 lịch Hồi (ngày cuối cùng của tháng Ramưwan), bên ngoài chùa, các gia đình đã cử người mang đồ đến để chia gạo. Gạo sau khi đã được xếp thành hai hàng dọc hướng về phía Tây, các tu sĩ ngồi vào vị trí theo phần gạo của mình (trong đó có một thúng gạo và một cái chén), sau đó ông Mưm tân (người chủ trì buổi lễ) làm động tác đong gạo, cùng với việc đong gạo ông bắt đầu chuyển chén gạo của mình cho người bên cạnh, người bên cạnh chuyển chén gạo cho người kế tiếp và cứ như thế cho đến khi hết gạo. Khi đã chia xong, các gia đình cử người đến đưa những thứ được chia về để phân phát cho mọi người.

Đến chiều của ngày 30/9 lịch Hồi, các tu sĩ trong chùa lại tiếp tục đọc kinh. Trong đó có một nghi thức đặc biệt nhất mà những ngày khác trong tháng Ramưwan không có, đó là việc chuẩn bị mọi thủ tục để sáng hôm sau làm lễ đưa cây Thánh ra ngoài. Theo quan niệm, cây “Thánh” tượng trưng cho uy quyền và sức mạnh của Thượng đế Allah và giáo chủ Môhamet cũng như niềm tin của tín đồ Hồi giáo (Bani) khi nhìn thấy cây “Thánh”. Trong thời gian chuẩn bị làm lễ đưa cây Thánh, nghiêm cấm tất cả mọi người qua lại. Tuy vậy, hàng ngàn người xung quanh chùa đều rất vui mừng, họ cho rằng như vậy sẽ là điềm lành cho mình, cho gia đình và cho cả tín đồ. Sáng sớm hôm sau, tất cả các tu sĩ trong chùa đều thay trang phục màu trắng với những chiếc áo có viền hình lá bồ đề khoảng từ nửa lưng trở lên, riêng ông Típ tân người được giao nhiệm vụ chủ trì buổi lễ, ngoài trang phục màu trắng, ông còn choàng vào người một lớp áo màu đỏ. Nghi thức đầu tiên, ông Típ tân bước lên IMưmpar đọc kinh, sau đó ông cầm cây Thánh lên làm dấu và tiếp tục quỳ xuống bên cây Thánh, xin phép lấy cuốn kinh Coran ra đọc, tuỳ theo nội dung từng đoạn để mọi người cùng đọc theo cho đến khi kết thúc, ông Tip tân cầm đầu cây Thánh lắc qua lắc lại và mọi tu sĩ làm dấu theo. Sau đó ông Sư cả, Mưm tân, Típ tân… ngồi thành hàng ngang về phía bên IMưmpar để kiểm chứng và làm lễ xin gia nhập Đạo của một số người ở tuổi vị thành niên, mà đại diện là hai em bé gái. Những người xin gia nhập Đạo quỳ lạy trước mặt ông Sư cả, các vị chủ lễ và từ giờ phút này họ trở thành những tín đồ của đạo Hồi giáo (Bàni). Đến đây, những nghi lễ chính thức của tháng Ramưwan coi như kết thúc. Tất cả các tu sĩ đứng thành hai hàng dọc trước chùa, vị Sư cả đứng ngoài cùng lần lượt bắt tay nhau, chào mừng bởi lần cầu kinh cuối cùng của tháng Ramưwan và lễ đưa cây Thánh ra ngoài được tốt đẹp như ý muốn của các tín đồ Hồi giáo (Bàni). Cũng như Kinh hội xoay vòng (Suc Yâng), ngày cuối cùng của tháng Ramưwan, đồng bào Chăm Hồi giáo (Bàni) đội các lễ vật đến chùa để dâng Thượng đế và tổ tiên, ông bà. Riêng đối với các vị tu sĩ, sau một tháng tập trung cầu nguyện và sinh hoạt tại chùa giờ đây các tu sĩ được tự do ăn uống, sinh hoạt với gia đình, tộc họ. Trong thôn xóm, mọi nhà, mọi người đón tết Ramưwan trong không khí tưng bừng, vui vẻ.

Như vậy qua các lễ cũng như nghi thức tổ chức tết Ramưwan của Hồi giáo (Bàni), chúng ta không chỉ hình dung được hình thức và nội dung tổ chức các tục đạo mà còn thấy sự chung thuỷ của Hồi giáo (Bàni) với cội nguồn dân tộc qua phục tùng xen kẽ các vị Thánh Chăm trong ngũ kinh (wak). Đây là nét đặc thù cũng như sự biến thái rất rõ nét của đồng bào Chăm (Bàni) ở tỉnh Bình Thuận và rất khác với quy tắc sinh hoạt của đồng bào Chăm Hồi giáo Nam bộ.

Đoàn Văn Sáu

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,663,775


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.3 secs