Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Nét đẹp bài hát dạm ngõ của đồng bào Thái Mường Lò

 06/10/2006

Văn nghệ bản của đồng bào dân tộc Thái (Sơn La)

Nói là bài hát dạm ngõ, vì bài hát này diễn ra trong ngày “pay chóm pạư”, tức là đi xem mặt con dâu tương lai.

Khi đôi trai gái tìm hiểu nhau đã đến độ chín, nhà trai mời một bà mối cùng đi với mẹ của chàng trai cùng vài ba người nhà, những người này đều giỏi ăn nói, có tài hát đối. Sau buổi gặp gỡ này, nếu hai bên đều ưng sẽ tiến tới lễ ăn hỏi và tổ chức lễ cưới cho đôi trẻ.

Tuy là lần đầu đến nhà gái, nhà trai đã đem lễ vật đến tỏ ý tôn trọng, lễ vật gồm:

Hai gói trầu (gồm 20 miếng đã têm); hai bó vỏ (để ăn trầu); hai bó cau; 2 kg thịt lợn; một đôi gà tơ (một trống, một mái); 5 lít rượu và hai gói bánh; hai gói thuốc lào.

Tất cả những thứ này đều mang số chẵn thể hiện cho âm dương giao hoà, mong muốn cho lứa đôi hạnh phúc.

Sau khi chuyện trò xã giao, nhà gái làm cơm mời nhà trai, khi đã uống vài chén rượu bà mối của nhà trai cất lời hát.

Hà ơi ! Lốm phặt khẩu xuân luông
Khuôn khỏi chi lón tó ó
Lốm pặt khẩu xuân ló
Khuân khỏi chi lốn to khảy
Lốm pặt khẩu xuân pháy
Chia cốn lương xia cản
Lốm pặt khẩu pá sản
Khỏi chi lón khé au đời can

Có nghĩa là:

Gió thổi vào vườn rộng
Gió thổi vào vườn hoa
Gió thổi vào vườn lửa
Sợ rau héo hết lá
Gió thổi vào rừng quả sổ
Tôi đi mở lời hát
Hát theo gió thế thôi

Cách đặt vấn đề thật là ý nhị, nhẹ nhàng với những ẩn dụ tinh tế, diễn đạt một cách khéo léo lý do đến thăm của nhà trai: Đôi trẻ mến nhau, nếu hai bên thông cảm và thống nhất sẽ dẫn đến hôn nhân, nếu không đây chỉ là cuộc thăm hỏi của tình nghĩa bản mường.

Tiếp theo bà mối hát, khéo léo ca ngợi chàng trai đã đến tuổi lấy vợ có tài đức vẹn toàn.

Với người Thái, người con trai ngoài việc giỏi ruộng nương, thì còn phải rất giỏi trong việc chế tạo nhạc cụ và tài hoa trong tiếng khèn, điệu pí. Ngày trước khi đi pay ỉn xao, con trai mang khèn, pí đến thổi tỏ tình và chọc sàn và cái cách tỏ tình cũng rất tế nhị, làm cô gái khó mà chối từ:

Cúp nọi hỏi pha đen
Kén đa hỏi pha hươn chẳm táng
Tứn í lả tứn í nhinh ơi
Tứn ó sì má hấng lao ví
Tứn ao lay sam khẳn
Má phốc lay hốc khẳn má diêu
Lay hiêu nọi anh sài má cái
Hịn kin lả mếtt tò vung
Nhúng kin chài mết to phựn
Tô mắt khửn hựn hựn chí haư lả dú sư pên.

Có nghĩa là:

Nón bé treo trên vách nhà
Ống pí thiu treo vào vách nhà
Con gọi bạn gái: Dậy đi em, dậy đi em
Dậy ra nhà xem trời sao
Dậy lấy thang bắc cho anh lên nhà
Thang ba bậc sáu bậc
Thang nhỏ cũng được để anh lên
Con dĩn đốt anh sưng to bằng cái bung
Con muỗi đốt anh sưng hết cả người
Con bọ chó cũng đốt anh sắp chết.

Tình cảm của chàng trai đã gắn bó sắt son, chỉ còn hai gia đình, nếu thông cảm với nhau và ưng bụng sẽ dẫn đến hôn nhân cho đôi trẻ. Bà mối khéo léo: 

Ăn nị ná phắc cút tảu điệp nặm pống òn baư
Dó sao đin ló tếnh lin pan nhả
Xao cảng phạ tênh lin pan bo
Lụ khởi bố xôm chaư ức
Baư thứ chaư ná
Phư ừn dỏng bản phạ báu mới hua có
Haư na điêu chi hánh
Sang sẻ lả ra te chí bánh nàu kin báư lế?

Có nghĩa là:

Rau dớn ngoài suối mọc lên non tơ, đẹp không gì bằng
Người Mường Lò đông lắm như cây cỏ
Người dưới trời nhiều như ông sao
Con tôi không vừa ý ai
Chỉ thích con gái nhà ông bà
Con trai tôi quí con gái ông bà như đầu cổ của nó
Một mảnh ruộng ông bà có nỡ chia đôi không
Tôi nói thật ông bà có tin không
Có dành tình cảm cho con trai tôi không?

Bài hát do bà mối của nhà trai hát, nhưng tất cả mọi người trong mâm đều hò theo phụ hoạ vui vẻ, vừa hát vừa chúc rượu.

Ngày nay đám cưới của người Thái đen Mường Lò đã có nhiều tiến bộ, nhưng tục “pay chóm pạư” vẫn được duy trì và bài hát dạm ngõ như một dấu son trong đời sống văn hoá truyền thống.

Trần Văn Hạc

[ Quay lại ]
Các tin khác

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 64,278,010


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs