Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Người tìm về câu ví phường vải Nam Đàn

 18/05/2006

Bà Cư và bà Lâm - Hai chị em hát phường vải nổi tiếng thời trẻ

Mảnh đất Nam Đàn được coi là cái nôi của “Ví phường vải” – một làn điệu dân ca nổi tiếng của xứ Nghệ. Theo Nguyễn Tất Thứ tác giả cuốn sách “Phường vải Nam Đàn”, thì hát “Ví phường vải” có từ xa xưa, khi nghề trồng bông, dệt vải thịnh hành trên đất Nam Đàn.

Vào những đêm hè, chị em thường tụ họp thành phường, vừa quay xa, kéo sợi vừa góp vui bằng những câu hát có vần tự nghĩ ra. Trai làng dạo chơi trong đêm, bị níu chân bởi những lời ca ngọt ngào, sâu lắng cũng dừng lại đối đôi lời cầu vui. “Ví phường vải” trở thành những câu hát lứa đôi từ đó cứ diễn ra sôi nổi trong suốt mùa kéo sợi (mùa hè) hàng năm và được lưu truyền qua nhiều đời. Nhiều bậc cao niên ở quê hương Bác Hồ mỗi khi hồi tưởng về những đêm hát phường năm xưa, lòng lại thổn thức bởi những dư âm câu ví vừa sâu lắng, ân tình, vừa sâu sắc ý nghĩa. Nổi tiếng bởi tài ứng đối trong các phường vải năm xưa có các nghệ nhân Hoàng Thị An (chị gái Bà Hoàng Thị Loan-thân sinh Bác Hồ), Vương Thị Định, Vương Thị Nhuận... Trong dân gian vẫn lưu truyền những chuyện kể về khả năng ứng đối tài tình của các o (cô) trước các “thầy bày”, “thầy dùi”, “thầy gà” cao thủ, có vốn chữ nghĩa uyên thâm. Chuyện kể rằng, một đêm trăng nọ, có mấy thầy nho từ bên Hà Tĩnh qua Nam Đàn dạo chơi, gặp các o phường vải bèn cất lời ví: 

“Đi qua nghe tiếng đôi nường (nàng)
Uốn roi giục ngựa tìm đường vào chơi.”

Biết các chàng nói khoác chuyện họ đang cưỡi ngựa, các o phường vải liền kháy

“Chào chàng tân khách viễn phương
Mời chàng xuống ngựa, buông cương ngõ hoài.”

Khách ngỡ ngàng, chưa kịp đối lại, các o liền “khiêu khích” tiếp:

“Phường ơi đốt đuốc cho nhờ
Kẹo mà dứt mối em rờ không ra.”

Các thầy nho không nghĩ ra được lời đối lại, nên vội vàng “đánh bài chuồn” thẳng.


Thời kỳ nước ta bị thực dân Pháp đô hộ, (đặc biệt là giai đoạn từ 1940-1945), trong cơn loạn li, đói kém bởi chiến tranh, mất mùa, ví phường vải bị đứt đoạn cùng với sự mai một dần của nghề dệt vải ở Nam Đàn. Cho đến hơn ba thập kỷ sau đó, nhờ một vài người tâm huyết đã cất công đi tìm lại câu ví phường vải để rồi loại hình diễn xướng này lại được hồi sinh trên mảnh đất Kim Liên - quê Bác. Người đó là nhà văn Nguyễn Tất Thứ và thày giáo Nguyễn Hữu Cự. 

Những năm 1930-1945, ông Thứ đã viết nhiều bài báo giới thiệu về ví phường vải Nam Đàn đăng trên báo “Tiểu thuyết thứ Bảy”. Nhà xuất bản (NXB) Tân Dân đã tập hợp các bài báo của ông dự định in thành sách. Trong một lần NXB sơ tán khỏi Hà Nội đã để thất lạc bản thảo. Sau nửa thế kỷ, với nỗi niềm của một người con tha hương trở về đất mẹ tìm lại câu ví, ông Thứ đã lặn lội đến các thư viện trong tỉnh Nghệ An, gõ cửa từng nhà bạn học cũ để sưu tầm, tập hợp tất cả các bài viết về ví phường vải Nam Đàn. Một thời gian sau, cuốn sách “Phường vải Nam Đàn” được xuất bản và được tác giả chuyển đến ông Nguyễn Hữu Cự - một thầy giáo dạy văn bên đất Hà Tĩnh). Ông Cự vốn là con của một nhà trí thức buổi giao thời nên thủa bé thường được đi theo cha giao du nhiều nơi. Trong một lần sang Kim Liên, ông được cậu ấm Thứ (con quan án Xuân Liễu) rủ “đi nhởi phường vải” (đi chơi phường vải) để rồi cả cuộc đời ông cứ nặng lòng, tha thiết về giai điệu “ơi...” ngọt ngào của câu ví... 

Sau khi được tiếp cận với cuốn sách của ông Thứ, ông Cự đã tập hợp tất cả các cụ già- từng là thành viên trong các phường vải, những “khách đi nhởi” để phục hồi giai điệu ví cổ. Ông Cự còn dồn tâm sức, lòng đam mê vào công việc sưu tầm, làm thơ, viết lời mới cho ví phường vải. Trong dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (1990), đội hát phường vải Kim Liên (do ông làm “thầy bày”- người chỉ huy) đã biểu diễn nhiều tiết mục đặc sắc, gây ấn tượng đặc biệt khi các đồng chí lãnh đạoTrung ương Đảng về thăm quê hương Bác Hồ. Hiện nay, ông Cự đã sáng lập ra Câu lạc bộ Phường vải Kim Liên với vài chục thành viên gồm nam, nữ, già, trẻ tham gia. Cảm thông với khát vọng và ước mơ làm sống lại tiếng hát phường vải của bao người khiến ông không quản mệt mỏi, hàng ngày vẫn cần mẫn tìm đến các địa chỉ cần thiết tranh thủ sự ủng hộ của “bà đỡ” để chắp thêm đôi cánh cho ví phường vải Nam Đàn ngày càng bay cao, bay xa hơn. Song, điều có ý nghĩa lớn lao mà ông Thứ, ông Cự và những nghệ nhân phường vải Nam Đàn đã làm không chỉ là việc khôi phục được một loại hình diễn xướng đang bị lãng quên, mà còn giúp người nghe hiểu biết đầy đủ hơn về giá trị đích thực của điệu ví phường vải nơi quê hương Bác Hồ.

Bài và ảnh: Ngọc Ánh

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Người nặng lòng với cồng chiềng Tây Nguyên (05/2006)
  •  
  • Giới thiệu sách gia đình và hôn nhân của dân tộc Mường ở tỉnh Phú Thọ (05/2006)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 64,285,293


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs