Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 19/01/2006
Mùa xuân với hội hát giao duyên của người Sán Chí


Thiếu nữ Sán Chí đến hội hát giao duyên

Trong làn mưa bụi lất phất bay, cây cối đâm chồi nảy những lộc non tràn trề nhựa sống, muôn hoa đua nhau khoe sắc thắm, có từng đợt gió lạnh se se, trời đất giao mùa là người Sán Chí cùng các dân tộc anh em Mông, Dao, Tày, Nùng… ở vùng cao Thái Nguyên tưng bừng, nhộn nhịp đón xuân về.

Mùa xuân, mùa khởi đầu của chu kì năm tháng, mùa của hội hát dân ca giao duyên. Các chàng trai, cô gái người Sán Chí rủ nhau đi chơi tết từ bản này sang bản khác, để rồi từng nhóm, từng đôi cất lên những tiếng hát trầm bổng, mềm mại, thiết tha chảy tràn từ núi xuống rừng rồi vấn vít theo chân người bay vào từng mái nhà, tạo nên âm thanh độc đáo, đậm đà chất trữ tình của người Sán Chí.

“Sịnh ca” (lời ca) Sán Chí có từ bao giờ không ai rõ, chỉ biết rằng, người Sán Chí ở Thái Nguyên, từ đời này, sang đời kia, từ thế hệ này sang thế hệ khác, người già truyền dạy cho con trẻ, cha mẹ truyền miệng cho con cái lối hát đối đáp nam nữ gần giống như hát ví, hát ống, hát trống quân, hát quan họ của người Việt và các làn điệu Sli, lượn của người Tày, Nùng, hát Gầu Plềnh của người Mông…

Như đã hẹn ước với đất trời, mỗi độ xuân sang là nơi nơi khắp các bản người Sán Chí, từ núi cao xuống núi thấp, từ rừng thẳm tới rừng thưa, vang ngân tiếng hát giao duyên thánh thót, da diết, mượt mà của nam thanh, nữ tú Sán Chí. Tình cảm của nam nữ được thổ lộ chân thật, mộc mạc, gần gũi:

Cnện tịu lẩy lầu chại Cnọng phéc/ Màn tịu lẩy lầu Cnại hạn vạ/ Cnện dặng màn lẩy lai Cnăn mỏi/ Dặt zặm còng mỏi kệt rụng vạ/ (Ngàn vạn dặm đường trồng tùng bách/ Ngàn vạn dặm đường rực rỡ hoa/ Ngàn vạn thôn xóm đến tìm em/ Lại muốn cùng em kết đôi hoa).

Thường thì cô gái sau khi nghe lời hát làm quen đã khéo léo tế nhị cất giọng tình tứ:
Nhặn sịch tạo vạ sẹng tặc choũ/ Tạo vạ anh cứ lẩy vạ dên/ Cối vạ seng chải cối chạu tầy/ Tảy sặp Cnện tịu lẩy lầu lai/ (Ai cũng biết hoa đào nở sớm/ Hoa đào, hoa mận đẹp sắc vườn/ Loài hoa quý sinh từ đất quý/ Đường xa đi tới hái nghìn cành).

“Chục cộô” là tiếng nói tâm hồn của dân tộc Sán Chí, “Chục cộô” là thi ca trữ tình mang đậm tâm tư của con người trong thời khắc đất trời sang xuân. Ta hãy nghe lời của chàng trai tâm sự:
Dâu dên lầu sẳng phong trăc mỏi/ Hèng cặn xặn nẹng pắt cạc dặng/ Mằn mỏi mẳt cạ mẳt oc nổi?/ Lang cặm díu ấy còng nẹng dau/ (Gặp em trên đường vì duyên số/ Đến gần mới biết em cùng bản/ Hỏi em con gái nhà ai vậy?/ Anh đây muốn kết tóc cùng nàng).

Cô gái nghe lời tâm tư của chàng trai, nhẹ nhàng thả lời hát véo von:
Mỏi tong kèng líu nẩy/ Vắn lẻng tọng nên tọng nhẹt sẹng/ Chóc jắn nẹng jặm lau tăng/ Tắng nẹng cạy hối mền Cnặm jậy./ (Em đồng canh với anh/ Hai đứa cùng năm cùng tháng sinh/ Chúc báo cho em lưu tâm đợi/ Đợi em trở về khỏi nhớ mong).

Thế rồi chàng trai lại buông lời bối rối:
Tẹc nẹng cối nhổi tảy jặm lộm/ Sích sắng chấy Cnện cắn tỏng phội/ Sích sắng chấy Cnện pai dện chủ/ Phọng Cnụi thánh tặc lọng jặm phạn/ (Được lời em nói anh vui sướng/ Tờ giấy trên đá khẽ động bay/ Tờ giấy trên đá ngồi hai đứa/ Thấy lòng xao xuyến tiếng gió lay).

Để rồi cô gái kín đáo cất tiếng hát sâu thẳm làm say đắm tâm hồn chàng:
Mành mảo phọc líu nẩy/ Sắng sạn trạm trọc trặc tăng dện/ Nhặn cắn lên jam cắn lên jấy/ Vắn lên dặt lện trặc nhặn Cnăn/ (Mệnh không phúc thì chẳng có phúc/ Lên non dẫn trúc dây rừng níu/ Rằng gặp ba lần hay bốn lần/ Chỉ một lần đã có tình yêu).

Khi đã bén duyên nhau, chàng trai nhắn nhủ:
Dặt nhặt jậng nẹng jậy tấu óm/ Dì lẩy tậy nẹng tậy jậy tấu cung/ Dặt nhặt jạm sậy mộn hau mùng/ Si tọng manh nhệt mụng jạy nhau/ (Một ngày nhớ nàng đến tối/ Đêm đêm nhớ nàng đến sáng/ Một ngày ra của ba lần trông/ Đêm cùng trăng sáng ngóng trời hồng).

Và cô gái vừa như dãi bày lại vừa như hò hẹn:
Neng dì dảu jăm lang dãu ấu/ Mảo phá sạn cô sui lầu săm/ Sạn cộ cắn dảu nhan thoóng thậu/ Sùi sậm cắn dảu tầu Cnện nhặn/ (Anh có tâm, em cũng có ý/ Chẳng sợ núi cao và sông sâu/ Núi cao sẽ có người hiểu trộm/ Sông sâu còn có người chở đò).

Tiếng hát “Chục cộô” da diết, mặn nồng, xốn xang tâm hồn xúc cảm, tràn đầy men say tình yêu đôi lứa cùng với lời hát “Chục cộô” (hát đám cưới), hát “Cnắng cộô” (hát ban đêm), hát “Zoóng hoồ cộô” (hát đổi danh) chảy từ mùa xuân này sang mùa xuân khác, những ca từ nồng nàn cứ thế truyền nhau qua các thế hệ, cùng với mùa xuân truyền sức sống cho vạn vật đã làm nên dòng dân ca với giai điệu độc đáo, man mác mà mênh mông, trữ tình mà sâu lắng da diết nhưng bay bổng của người Sán Chí mãi mãi song hành cùng thời gian.

Bùi Thị Như Lan

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 59,882,602


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs