Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 21/10/2005
Một số vấn đề dân tộc bản địa và chính sách dân tộc bản địa của Canada
Canađa có diện tích 9.958.319 km2 với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và đa dạng; có nền kinh tế phát triển, là thành viên trong nhóm G7, GDP (2004) đạt 1000 tỷ, bình quân đầu người 29.400 USD, tốc độ tăng trưởng hàng năm từ 2 - 4%; là một trong những nước được Liên hợp quốc xếp hàng đầu về chất lượng cuộc sống, năm 2004 xếp thứ 4/177 nước về chỉ số phát triển con người.

Dân số của Canđa là 31,560 triệu người bao gồm nhiều dân tộc cùng sinh sống, trong đó chủ yếu là dân gốc Anh (28%), dân gốc Pháp (23%) các dân tộc bản địa/thổ dân 3,1% (976.305 người) và dân gốc Châu Âu khác.

Các dân tộc bản địa là những người sinh sống đầu tiên ở Bắc Mỹ, bao gồm cả phần đất hiện nay của Canađa. Họ đã sống ở đó hàng nghìn năm trước khi người châu Âu đặt chân tới. Các nhà nhân chủng học cho rằng có một mối quan hệ với những người dân bản địa ở Đông Siberi, những người đã di cư đến Bắc Mỹ hơn 10.000 năm trước đây.

Các dân tộc bản địa ở Canađa cũng có những nét tương đồng với các dân tộc thiểu số ở một số quốc gia và Việt Nam như: sống thành cộng đồng làng bản chủ yếu ở miền núi, vùng xa xôi hẻo lánh; có mối quan hệ chặt chẽ với đất đai và thế giới tự nhiên; có luật tục và truyền thống lịch sử dân tộc ít được viết thành văn mà chủ yếu được truyền miệng từ thế hệ này qua thế hệ khác. Mỗi dân tộc đều có những phong tục tập quán riêng, có bản sắc văn hoá và ngôn ngữ, chữ viết của riêng mình và cùng góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hoá chung của đất nước mình sinh sống.

Trong quá trình phát triển, Chính phủ Canađa đã có những chính sách, biện pháp để giải quyết những vấn đề về dân tộc bản địa và giúp đỡ, hỗ trợ đồng bào các dân tộc bản địa phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của mình, đảm bảo sự ổn định chính trị xã hội chung của cả nước. Tuy nhiên, Chính phủ Canađa cũng thẳng thắn thừa nhận đã có những sai lầm trong quá khứ, kinh nghiệm của Canađa về vấn đề dân tộc bản địa và chính sách dân tộc bản địa. Việc này sẽ giúp cho các quốc gia có điều kiện tương tự phần nào kinh nghiệm trong xây dựng hệ thống chính sách của đất nước mình.

Một số vấn đề về dân tộc bản địa/ Thổ dân của Canađa hiện nay.

Các dân tộc bản địa của Canađa rất đa dạng, theo Hiến pháp 1867, người Inđian bao hàm 3 nhóm người dân tộc bản địa – người Inđian, hoặc thuật ngữ mới đây hơn “Dân tộc đầu tiên”; người Inuit (người Exkimô) và người Mêtit (Me’tis).

Hiến pháp năm 1982 của Canada công nhận 3 nhóm dân tộc thổ dân là: Inđian, Mêtit (dòng họ Châu Âu - bản địa pha trộn) và Inuit. Có 614 cộng đồng dân tộc thổ dân, gồm 52 dân tộc hay nhóm văn hoá. Từng dân tộc, nhóm văn hoá có tín ngưỡng, văn hoá, phong tục, các tổ chức xã hội và truyền thống quản lý xã hội của riêng mình. Từng dân tộc sử dụng những vùng đất gọi là “Lãnh thổ truyền thống” để làm làng mạc và cho các việc có mục đích kinh tế.

Trải qua quá trình phát triển của lịch sử, người dân tộc bản địa ở Canađa đã và đang gặp phải những thách thức về hậu quả của những chính sách áp đặt trước đây của Chính phủ. Chính sách giáo dục nhằm làm cho các người bản địa giống với người Châu Âu; trẻ em được đưa ra khỏi nhà vào các trường nội trú với các hình phạt khắc nghiệt nếu chúng nói ngôn ngữ hoặc thực hiện các tập quán của chúng, sự thiếu tôn trọng và bất bình đẳng không chỉ đối với trẻ em trong các trường học (kéo dài tới năm 1970) mà người dân tộc bản địa còn chịu sự bất bình đẳng về mặt xã hội. Quá trình thâm nhập của “thế giới bên ngoài” (theo cách nói của Hội phụ nữ bản địa) còn làm cho vai trò của người phụ nữ bản địa bị lãng quên, bạo hành đối với phụ nữ bản địa tăng lên, theo bà Chủ tịch hội thì chỉ riêng trong tháng 3/2004 đã có 50 phụ nữ bản địa bị giết hại. 

Thông qua các hiệp hội đại diện của mình, các dân tộc người bản địa vẫn đang tiếp tục đấu tranh đòi quyền bình đẳng của mình trong xã hội. Họ yêu cầu Chính phủ phải xin lỗi và cùng giải quyết hậu quả do chính sách trước đây của Chính phủ. Bà trợ lý Chủ tịch Hội người bản xứ Inuit Tapiriit Kanatami nói rằng: Có 4 vấn đề trong quá khứ chúng tôi bất bình và yêu cầu Chính phủ phải xin lỗi, đó là dân tộc Inuit di cư theo mùa, vào những năm 1950, Chính phủ muốn chúng tôi sống tập trung, họ phát cho người dân những số để đeo trên cổ nhằm dễ tìm kiếm. Chúng tôi sử dụng chó để di chuyển, Chính phủ yêu cầu chúng tôi phải giải tán đàn chó, chúng tôi phải đóng thuế thậm chí gấp nhiều lần so với người dân nơi đây, những thách thức hiện nay với dân tộc Inuit là khó khăn về nhà cửa, y tế, sức khoẻ; tỷ lệ tự tử và nghiện rượu tăng lên. Về quyền sử dụng đất đai tới nay, Chính phủ và cộng đồng người bản xứ Inuit Tapiriit Kanatami vẫn đang trong quá trình đàm phán.
Ông Chủ tịch Hội đồng Dân tộc đầu tiên nói: “Chúng tôi là dân tộc yêu chuộng hoà bình, tình yêu con người và cuộc sống, có niềm tin mãnh liệt vào trời đất, có sức mạnh tinh thần, lòng nhân ái và sự trung thực. Những da trắng đầu tiên tới đây đã được tổ tiên của chúng tôi che trở, nhưng hiện nay họ đã không thực hiện những cam kết giữa cha ông của họ và cha ông của chúng tôi. Sai lầm của Chính phủ là họ nghĩ bản thân chúng tôi không quản lý được mà họ cứ vẽ ra cho chúng tôi…”.

Trong báo cáo của Bộ các vấn đề về dân bản địa và lãnh thổ phía Bắc về “Tình trạng sức khoẻ dân tộc đầu tiên tại Canađa” hiện nay “Có nhiều vấn đề về sức khoẻ hơn là dân số nói chung”, “khác biệt về tuổi thọ 6,4 năm; tỷ lệ mắc bệnh lao gấp 10 lần; tỷ lệ mắc bệnh tiểu đường gấp 4 lần; tỷ lệ mắc bệnh tim gấp 3 lần; tỷ lệ tự tử gấp 2 lần…”.

Chính sách áp đặt và cung cấp đầy đủ về vật chất của Chính phủ trong thời gian dài đã dẫn tới sự tổn thương về tình cảm, sự bất bình đẳng về địa vị xã hội và tạo ra sự phụ thuộc ngày càng lớn vào trợ cấp của chính phủ và hệ quả tất yếu là nhiều người dân tộc bản địa ở từng mức độ khác nhau đã mất dần đi sự tin tưởng vào bản thân, mất dần đi tính sáng tạo; khả năng tự quyết định; khả năng hoà nhập với xã hội chung và đặc biệt dẫn tới sự bế tắc về tinh thần. Như luật sư, cố vấn pháp luật Micha Menczer đã nhận định trong nghiên cứu của mình về “Chính sách của Canađa về các dân tộc bản địa” đó là: “Sự phá vỡ to lớn về mặt xã hội và sự lăng mạ ở các trường nội trú đã gây hại cho các thế hệ của các gia đình bản địa và góp phần gây nên tỷ lệ nghiện rượu, vi phạm đạo đức gia đình, tự tử cao, và các vấn đề xã hội khác mà dân bản địa gặp phải”.

Chính sách của Chính phủ Canađa đối với các dân tộc bản địa.

Mối quan hệ giữa các dân tộc bản địa ở Bắc Mỹ với Chính phủ Châu Âu và Canađa đã tồn tại lâu đời trong lịch sử. Những năm vừa qua, đã có nhiều thay đổi quan trọng trong các chính sách và phương pháp tiếp cận mà Chính phủ Canađa sử dụng trong các mối liên hệ với các dân tộc bản địa.

Quan hệ giữa Chính phủ và dân bản địa được các cơ quan nghiên cứu khái quát như sau:

- Từ 1600 – 1800: Tiếp xúc và hợp tác.

- Từ 1800 – 1946: Suy vong và đồng hoá. Thời kỳ này có Đạo luật Thổ dân năm 1876 qui định khung để “quản lý” quan hệ với Thổ dân. Cũng trong thời gian này các trường nội trú được thành lập. Đã ký nhiều Thoả hiệp người bản địa phải nhường đất cho người mới đến.

- Từ 1946 – 1969: Phục hưng của Thổ dân. Chính phủ chú trọng tới đời sống của người dân bản địa nhiều hơn. Năm 1951 Quốc hội duyệt lại và sửa đổi toàn bộ đạo luật về Thổ dân; năm 1960 tất cả Thổ dân đều có quyền bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử liên bang.

- Từ 1969 – hiện tại: Hoà giải và đổi mới. Năm 1973, Chính phủ Canađa thành lập Văn phòng Giải quyết Quyền sở hữu đất đai (Native Claims Office) để thương lượng với các nhóm thổ dân trong các vùng không bao gồm trong thoả ước đã ký. Hiến pháp năm 1982 công nhận và xác nhận quyền của Thổ dân và quyền theo Thoả ước và nới rộng rất nhiều cơ sở pháp lý của quan hệ đối với Thổ dân. Năm 1985, các sửa đổi trong đạo luật Thổ dân cho các dân tộc đầu tiên (nhất là phụ nữ) đã mất quy chế thổ dân được quyền xin phục hồi quy chế. Năm 1995 công nhận quyền tự trị cố hữu của Thổ dân.

Uỷ ban nghiên cứu về vấn đề Thổ dân (Royal Commission on Aboriginal Peoples) đã tiến hành nghiên cứu cơ bản và tổ chức các cuộc trao đổi tư vấn rộng rãi với các dân tộc bản địa trong 5 năm. Năm 1996 Uỷ ban trình Chính phủ Báo cáo nghiên cứu đưa ra yêu cầu phải đổi mới quan hệ, công nhận, tôn trọng, chia sẻ và có trách nhiệm với nhau. Năm 1998 Chính phủ “Tuyên bố về Hoà giải và Củng cố” đáp ứng các khuyến cáo đưa ra trong báo cáo của Uỷ ban nghiên cứu về vấn đề thổ dân; đưa ra những phương hướng mới cho quan hệ tương lai với các dân tộc bản địa. Một trong những yếu tố quan trọng là thành lập quỹ bồi thường để giải quyết những thiệt hại đã gây ra cho các cá nhân, gia đình và cộng đồng bản địa bởi các chính sách trước đây của Chính phủ.
Từ quan hệ của các Chính phủ Châu Âu và sau này là Canađa với dân bản địa đã thể hiện: “Sự thay đổi trong mối quan hệ từ chỗ là tôn trọng lẫn nhau và chia sẻ các nguồn tài nguyên đi đến chỗ mà các dân tộc bản địa bị mất nhiều đất đai, tài nguyên kinh tế của họ và trở nên đại diện cho tầng lớp nghèo khổ hơn trong xã hội

Canađa”, “Chính sách Canađa trước đây dựa trên sự nhầm lẫn cho rằng các dân tộc bản địa không có năng lực làm chủ được các vấn đề riêng mình và các dân tộc bản địa nên từ bỏ những tập tục và các giá trị của minh và thu nhận cách sống của xã hội Canađa. Những giả định này mà ngày nay được thừa nhận là sai lầm đã dẫn đến các chính sách không có kết quả và gây ra nhiều thiệt hại cho các dân tộc bản địa ở Canađa”.

Chính phủ Canađa thừa nhận sự thất bại của các chính sách trước đây; đã hiểu ra rằng các chính sách và quyết định được xây dựng và điều hành bởi những chính quyền không có sự tham gia và hợp tác của dân bản địa sẽ không thể thành công.

Cách nhìn nhận ngày nay trong chính sách của Canađa thể hiện sự tôn trọng hơn đối với văn hoá và xã hội của dân bản địa. Những chính sách mới của Canađa tập trung vào 3 lĩnh vực ưu tiên. Thứ nhất, sự đàm phán thương lượng về đất đai truyền thống và quyền được đảm bảo đối với các tài nguyên thiên nhiên như: cá, khoáng sản, gỗ và săn bắn thú rừng. Thứ hai, chuyển giao quyền kiểm soát và quản lý (quyền tự trị) lớn hơn cho Hội đồng bản địa về những vấn đề có tính địa phương như: đất và nguồn tài nguyên, dịch vụ y tế, giáo dục và đào tạo. Thứ ba, tăng cường năng lực các Cộng đồng bản địa thông qua việc tham gia vào xây dựng và thực hiện các kế hoạch cải thiện hạ tầng cơ sở như: nhà ở, đường xá, hệ thống nước, các chương trình hiện đại hoá. Từng bước trực tiếp hỗ trợ và xây dựng lại các nền kinh tế của người bản địa.

Năm 2004, Thủ tướng Canađa thành lập Uỷ ban các vấn đề về Thổ dân nằm trong Nội các Chính phủ do Thủ tướng làm Chủ tịch và 16 Bộ trưởng phụ trách các vấn đề liên quan tới thổ dân là thành viên, đồng thời lập ra một Văn phòng mới đặc trách về Thổ dân vụ trong Văn phòng Thủ tướng để hỗ trợ cho Uỷ ban này. Cũng trong năm 2004, Hội nghị Bàn tròn Canađa đầu tiên về thổ dân được tổ chức do Thủ tướng làm chủ toạ. Hội nghị này đã quy tụ hơn 70 lãnh tụ thổ dân từ các tổ chức Thổ dân toàn quốc và theo thành phần cũng như toàn thể Nội các và các dân biểu đặc trách các bộ liên quan. Hội nghị đã thảo luận các chuyên đề về giáo dục, y tế, phát triển kinh tế, nhà ở và kế hoạch thực hiện.

Về y tế cho Thổ dân: Chính phủ Liên bang công bố gia tăng ngân sách thêm 700 triệu đô la để thực hiện một số cam kết mới của chính phủ như 20 triệu cho Quỹ chuyển tiếp về Y tế cho Thổ dân; 100 triệu cho Phát triển nhân lực; 400 triệu cho Chương trình gia tăng sức khoẻ và phòng bệnh.

Về các chương trình cho trẻ em, thanh thiếu niên và gia đình, Chính phủ tăng thêm đầu tư 700 triệu đô la cho 5 năm tới trong đó: Chương trình giáo dục đặc biệt 120 triệu, trẻ em và gia đình 25 triệu, Gia cư 295 triệu để xây dựng thêm nhà mới và sữa chữa nhà cũ…

Ngân sách liên bang cho các Chương trình cho Thổ dân năm 2005 – 2006 là 9.135 triệu đô la trong đó Bộ Y tế là 1.812 triệu, Nhân lực và kỹ năng 370 triệu, Cơ quan phát triển gia cư 299 triệu, các bộ khác 567 triệu.
Với phương pháp tiếp cận mới tôn trọng hơn và hiểu biết hơn về nền văn hoá của người bản địa, các chính sách của Chính phủ Canađa dành cho dân tộc bản địa trong giai đoạn hiện nay, đều có khả năng hiện thực to lớn do đã có những kinh nghiệm từ trong quá khứ cùng với tiềm lực kinh tế mạnh đảm bảo và sự tham gia tích cực của người dân trong quá trình xây dựng và thực hiện.

Ma Vân Uyên

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,901,160


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs