Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 19/08/2005
Nhà ở truyền thống của người Tà-Riêng ở Quảng Nam


Nhà ở truyền thống của người Tà-Riềng ở huyện miền núi Nam Giang (Quảng Nam)

Tà-Riềng (Triêng, T’riêng, Tà-liềng…) là nhóm địa phương của dân tộc Giẻ-Triêng. Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, người Tà-Riềng sống tập trung ở xã La Dêê và một phần của xã Tà Bhing huyện miền núi cao Nam Giang với số dân khoảng 2.100 người.

Khác với các dân tộc thiểu số anh em trên dãy Trường Sơn, làng của người Tà-Riềng thường được lập ở những sườn đồi thấp, trũng, len lỏi theo các con suối (làng Đak Zric, Đăk Tà Vâng, Đăk Ro, Đăk Ôốc…) thỉnh thoảng mới thấy xuất hiện một vài làng được lập trên đỉnh đồi trọc hình bầu dục (Đak Rế). Cho dù đặt ở đâu, trên cao hay dưới trũng thì làng của người Tà-Riềng vẫn phải gần nguồn nước, đây là kinh nghiệm tổ tiên người Tà-Riềng truyền lại.

Giống như phong tục của một số dân tộc thiểu số trong vùng (Cơ Tu, Cor hay Xơ đăng) thì người Tà-Riềng cũng ở nhà sàn, mái lợp tranh, vách bằng gỗ, nhưng về kết cấu, bố cục và qui mô thì nhà ở của người Tà-Riềng được làm khá chi tiết, tỉ mỉ, chắc chắn và không gian lớn hơn rất nhiều. Trên góc độ dân tộc học, khi nhìn vào nhà ở sẽ dễ dàng phân biệt được đó là nhà của người Tà-Riềng: Hai mái nhà có độ dốc lớn, xuôi theo hướng Bắc – Nam. Hai cửa ra vào (ploong) bố trí ở hai bên hông của ngôi nhà và luôn chếch theo hướng Đông – Tây. Trong đó, cửa chính bao giờ cũng được bố trí ở hướng Đông, cửa phụ là cửa nằm ở hướng Tây.

Bình thường một ngôi nhà của người Tà-Riềng được xây dựng trên nền đất hình chữ nhật có chiều dài khoảng 15m, chiều rộng dao động từ 6 đến 10 m (diện tích nhà lớn hay nhỏ tuỳ thuộc vào số thế hệ và số thành viên sinh sống trong gia đình). Để làm hoàn thành một ngôi nhà, người dân nơi đây phải sử dụng ít nhất 200 đến 250 bó tranh lợp (mỗi bó gồm nhiều mớ, có trọng lượng khoảng 20 kg) và trên dưới 20 m3 gỗ. Theo kinh nghiệm của người Tà-Riềng, gỗ thường được khai thác vào những ngày trăng khuyết (sẽ không bị mọt phá hoại) và từ những cây rừng chắc, không bị côn trùng đục lỗ hoặc dây leo quấn cung quanh.

Thành phần chính để cấu tạo nên một sườn nhà của người Tà-Riềng cũng giống như người Kinh, gồm: Cột, xuyên, trính, vì kèo, đòn tay (hoành), đòn đông (bắc nóc)… nhưng hình dáng, vị trí và kết cấu của từng bộ phận thì hoàn toàn khác nhau, ví như cột nhà có hai loại: cột con (zơ-răng) và cột cái (chư-rưm). Một ngôi nhà gồm 8 cột con dài 3-4 m, chia làm hai hàng song song như (mỗi hàng 4 cây), 2 cột cái dài khoảng 8 đến 10 m được xẻ ra từ thân một loại gỗ rất tốt ở trên rừng, có tiết diện hình bán nguyệt, đường kính khoảng 40 cm. Hai cột cái này được chôn sâu dưới lòng đất (gần 1 m) dựng thẳng lên đến hai đầu cùng của nóc nhà, tạo nên vóc dáng ngôi nhà cao ráo thoáng đãng.

Còn sàn nhà (ta-pênh) được làm bằng những tấm gỗ xẻ có độ dài đúng bằng chiều ngang của ngôi nhà, bề rộng mỗi tấm gỗ từ 40 đến 60 cm, dày 5 đến 10 cm, được líp sát vào nhau trên những cây đà làm sẵn tạo thành một mặt gỗ vững chắc mà hàng trăm người tụ tập uống rượu cần vẫn không hề rung chuyển. Vách (tơ-nup) là những tấm gỗ xẻ rất mỏng, đóng dựng đứng sát vào nhau bao quanh hàng cột theo đúng chu vi của một ngôi nhà (trừ hai cửa ra vào và các ô cửa sổ nhỏ). Mái lợp bằng tranh, được bố trí thành từng vòng có nẹp giữ chồng lên nhau từ dưới lên đến nóc theo kiểu chằm nón lá. Do cột cái và cột con có độ chênh lệch nhiều (4 – 5 cm), nên mái nhà có độ dốc lớn, nước mưa chảy với vận tốc cao, ít đọng nước nên khó mục nát mái tranh. Đây là điểm ưu việt nhất của các ngôi nhà sàn truyền thống dân tộc Tà-Riềng.

Trang trí và sắp đặt các vật dụng sinh hoạt trong một ngôi nhà truyền thống của người Tà-Riềng luôn tuân thủ nghiêm ngặt theo nguyên lý “Đông – Tây” (hay còn gọi là nguyên lý “gốc – ngọn”). Tộc người ở đây quan niệm rằng hướng Đông là hướng quan trọng nhất (là hướng gốc) vì chính hướng Đông mà ánh nắng mặt trời toả đi khắp các hướng khác sưởi ấm cho các thần linh, vạn vật của núi rừng để cây cối hoa màu luôn tốt tươi đem lại hạnh phúc cho mọi người dân. Do vậy, nếu một ngôi nhà của người Tà-Riềng có nhiều thế hệ cùng sinh sống (thường là 3 thế hệ ông-bà, cha-mẹ, con cái) thì phải được lập hai bếp (tang-Blo) để nấu ăn. Trong đó bếp chính đặt ở hướng Đông gần cửa chính của ngôi nhà, dành riêng cho thế hệ lớn nhất (ông-bà). Bếp phụ được đặt ở hướng Tây của ngôi nhà, bếp này phục vụ cho hai thế hệ cha-mẹ và con cái. Chung quanh bếp là chỗ ngủ của các thành viên thuộc thế hệ bề trên của một gia đình. Theo phong tục của người Tà-Riềng, nếu trong nhà có 3 thế hệ cùng sinh sống thì chỉ có 2 thế hệ đầu tiên mới được ngủ ở sàn nhà gần bếp. Trong đó, ông-bà ngủ ở gần bếp chính, cha-mẹ ngủ ở gần bếp phụ. Con cái ngủ ở một sạp dài bên tráic ngôi nhà theo hướng cửa chính đi vào. Khi có khách lưu lại thì khách sẽ được ưu tiên ngủ ở giữa nhà (giữa hai bếp). Nếu nhà nào chỉ có 2 thế hệ sinh sống (cha-mẹ và con cái) thì chỉ được phép lập một bếp ở hướng Đông và cha mẹ được phép ngủ ở sàn nhà cạnh đó, con cái vẫn ngủ ở trên sáp bên trái.

Để làm được một ngôi nhà thì người Tà-Riềng phải mất rất nhiều năm chuẩn bị. Đến ngày dựng nhà, chủ nhà chỉ thông báo là bà con trong làng đến cùng nhau giúp công và cây gỗ (nếu thiếu) cho đến khi ngôi nhà hoàn thành. Một ngôi nhà truyền thống của họ có tuổi thọ 20 đến 30 năm. Do đó, mỗi thế hệ sinh sống trong một gia đình thường chỉ có trách nhiệm một lần dựng nhà.

Mai Ký

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,859,880


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs