Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 19/08/2005
Cuộc đời và sự nghiệp của người anh hùng dân tộc Bơ Trang Lơng

Cuộc đời và sự nghiệp của người anh hùng dân tộc Bơ1 Trang Lơng gắn liền với lịch sử đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược hồi nửa đầu thế kỷ XX của dân tộc M’nông trên Cao nguyên M’nông.

Bơ Trang Lơng tức ông Lơng là cha (m’bâ) của H’Trang (người con đầu). Cách gọi tên như thế là tục gọi tên người cha trong quan hệ với người con đầu lòng của các dân tộc bản địa Tây Nguyên. Do có nhiều cách đọc khác nhau của các nhóm tộc người khác nhau mà tên ông lưu truyền trong dân gian còn có những cách đọc, cách viết, cách phiên âm khác như: M’bâ Trang Lơng, Nơ Nang Lơng, Ama Trang Lơng, Băp Trang Lơng, Bă Trang Lơng, Ba Trang Luong, Bu Trang Lung, Bu Trang Luông…

Đến nay, năm sinh của ông chưa khẳng định mà chỉ ước đoán khoảng năm 1870. Về thành phần dân tộc, ông là người M’nông nhóm Biăt chính gốc, sinh ra ở làng Bu Par (Bu Pơr), một làng Biăt nằm giữa vùng Biăt, dưới chân núi Nâm D’rôn, gần suối nước Dăk Dur chảy xuống sông Prêktê gần con đường từ Krochê đi Ban Mê Thuột, cách Bu Xra khoảng 2 ngày đường đi bộ về phía tây bắc.

Ông có hai đời vợ. Người vợ đầu là bà H’Bal ở làng Pu Par. Ông thay bố vợ làm đầu làng Pu Par. Hai ông bà có với nhau 4 người con, người đầu là gái tên H’Trang, tất cả đều bị bọn lính Pháp của Met (tên đồn trưởng Bu Xra) hãm hiếp giết chế (1912). Nợ máu đó khiến ông cùng với nhiều người M’nông nổi dậy trả thù nhà, đánh và triệt hạ đồn Pu Xra (1912).

Đến năm 1913, tên Met (đồn trưởng Pu Xra) truy lùng trả thù ông, ông và một số nghĩa quân đã chuyển vùng đến Bu Rơlâm (thuộc tỉnh Quảng Đức cũ, nay là tỉnh Đăk Nông). Trong thời gian này, ông đã gặp bà Pang, làm bạn với bà rồi ở hẳn với bà ở Bu Rơlâm và làm đầu làng của làng này.
Ông là người M’nông lãnh đạo kiên cường, tiêu biểu nhất trong suốt 25 năm (1911 – 1936) chống thực dân Pháp của nhân dân M’nông và Xtiêng hai nước Việt Nam và Campuchia đã làm nên những chiến công oanh liệt, tiêu diệt hàng trăm tên địch, trong đó có những tên thực dân sừng sỏ như: Met, Truphô, Gati, More… thu hàng ngàn súng ống, đạn dược và nhiều phương tiện chiến tranh khác, buộc chúng phải rút khỏi cao nguyên M’nông2 và giải phóng được cao nguyên M’nông, quê hương của dân tộc ông trong thời gian dài. Đồng thời, các chiến công đó đã động viên, cổ vũ các phong trào chống Pháp khác trên toàn miền Sơn nguyên Nam Đông Dương3, gây cho Pháp rất nhiều khó khăn và tổn thất trên đường chinh phục vùng núi cao nguyên này.

Đầu năm 1912, ông và nghĩa quân tiêu diệt đồn đại lý Pu Xra, giết tên Balat Mau, quyền trưởng đồn và toàn bộ số lính trong đồn. Mùa khô 1912 – 1913 làm thất bại càn quét của tên tỉnh trưởng tỉnh Krochê Kanom và chiến dịch tìm diệt ông dài hạn của tên đại lý Hăngri Met. Đồng thời, ông bắt tay được với nhiều thủ lĩnh quan trọng người M’nông, mở rộng phong trào chống Pháp. Cuối tháng 7 năm 1914, ông trực tiếp chỉ huy trận đánh liên hoàn Bu Nor Bu Mera-Bu Bông và tiếp sau đó là các trận đánh đồn Pu Klia và Pu Thông, tiêu diệt tên đại lý Hăngri Met và toàn bộ các đồn bốt của Pháp trên Cao nguyên M’nông, giải phóng hoàn toàn Cao Nguyên khỏi ách xâm lược và thống trị của thực dân Pháp. Tháng 1 năm 1915, ông trực tiếp chỉ huy nghĩa quân đánh tan cuộc hành quân càn quét của Truphô, phó sứ tỉnh Krochê, giết Truphô, Macgăng và toàn bộ cánh quân đi theo. Sau đó tấn công bức rút đồn Xrây Ktum. Tháng 10 năm 1922, tiêu diệt tên Balat Lu Nek của đồn đại lý Chlong Phlas và cánh quân tuần tiểu đi theo tại Xray Lôvi. Tháng 1 năm 1931, ông trực tiếp chỉ huy trận phục kích giết tên Gati, đại lý hạt Xnul đồng thời là chỉ huy trưởng công trường làm đường 14 trên Cao Nguyên M’nông. Trận thắng này của ông đã thổi bùng lên phong trào chống Pháp khắp Cao Nguyên. Từ cuối năm 1931, bọn cầm quyền chóp bu ở Đông Dương chủ trương dùng lực lượng mạnh tiêu diệt ông, đánh chiếm lại Cao Nguyên M’nông. Tháng 1 năm 1933, ông chỉ huy nghĩa quân tập kích đồn km 65 (đồn Gati), phục kích tiêu diệt nhiều lính và chỉ huy. Cũng trong năm 1933 này ông bắt liên lạc với người Xtiêng ở khu vực Bà Rá. Cho đến tháng 10 năm 1933 người Xtiêng ở đây nổi dậy giết Môre - đại lý Bà Rá. Tháng 1 năm 1934 ông tập trung lực lượng đánh đồn đại lý Lơ Rôlăng. Do có sự liên lạc và vận động của ông từ trước, ngày hôm sau đã nổ ra trận đánh phối hợp lớn của người M’nông và Xtiêng vào đồn Bu Koh ở khu vực Bà Rá. Tháng 3 năm 1935 ông chỉ huy nghĩa quân tập kích hai lần nữa vào đồn Lơ Rôlăng.

Vì đồn Lơ Rôlăng bị nghĩa quân uy hiếp mạnh nên liên tiếp bọn cầm quyền chóp bu ở Đông Dương quyết định thay tướng, tăng quân hòng tiêu diệt nghĩa quân nhằm chấm dứt cuộc kháng chiến trên Cao Nguyên. Tháng 4 năm 1935 ông cùng nghĩa quân đã trả lời chúng bằng hai trận đánh liên tiếp vào đồn Gati. Trong trận đánh đêm 29, quân Pháp bị uy hiếp rất mạnh, nhưng không ngờ đây là trận đánh cuối cùng ông được đánh địch trong thế mặt đối mặt, chủ động tiến công. Trong hai mươi ngày đầu tháng 5, quân Pháp một mặt dùng tổng lực khoanh vùng càn quét, lùng sục, mặt khác chúng dùng kế gian mua chuộc bọn phản bội làm chỉ điểm để bắt ông. Cuối cùng ông đã ngã xuống giữa vòng vây dày đặc của địch, sau khi đã bắn đến viên đạn cuối cùng. Ông mất nhưng phong trào chống Pháp ở đây vẫn tiếp tục diễn ra.

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của ông gắn liền với dân tộc M’nông và phong trào đấu tranh chống Pháp trên Cao Nguyên M’nông Việt Nam. Bơ Trang Lơng mãi là niềm tự hào của người M’nông.

Gần 70 năm đã trôi qua kể từ khi phong trào Bơ Trang Lơng kết thúc nhưng lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu ngoan cường của nghĩa quân đã được phát huy mạnh mẽ trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ xâm lược. Ngọn lửa truyền thống Bơ Trang Lơng ấy cũng tiếp tục rực cháy trong sự nghiệp xây dựng đất nước và cuộc đấu tranh chống bọn phản động nước ngoài để bảo vệ an ninh trên quê hương các dân tộc Tây Nguyên.

1 Chữ viết này viết theo kiểu tiếng Việt. Theo từ điển M’nông- Việt, 1994 thì M’bâ có nghĩa là “cha” được đọc là Bơ như “bơ” tiếng Việt nhưng ngắn hơn. Vì vậy Bơ Trang Lơng nên viết thành M’Bâ Trang Lơng.

2 Địa bàn này kéo dài từ trung lưu sông Đồng Nai ở phía đông và trung tâm sông Xrê Pôk ở phía bắc cho đến bờ sông Mê Kông ở phía tây.

3 Khái niệm “Sơn nguyên Nam Đông Dương” được dùng ở đây để gọi chung vùng Trường Sơn – Tây Nguyên và các vùng núi, cao nguyên tiếp cận thuộc hạ Lào và Đông Campuchia.

Trương Thông Tuần

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,912,971


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs