Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 05/05/2005
Hội Lồng Tồng của đồng bào Tày, Nùng


Lễ vật dâng thần linh trong lễ hội xuống đồng của đồng bào các dân tộc ở huyện SaPa.

Bùi Thị Như Lan

 

Xuân về trên các triền núi, hoa đào khoe sắc hồng rực rỡ, hoa mơ, hoa mận e ấp nhè nhẹ toả hương rủ bầy ong làm bạn. Đất trời mở ra một chu trình mới, người Tày, Nùng lại tưng bừng nhộn nhịp, mở lễ hội “Lồng tồng”.

“Lồng tồng” theo người Tày đó là “xuống đồng”, nhưng “Lồng tồng” còn có nghĩa khác đó là “cái trống”, Lồng tồng là âm thanh náo nức của cái trống. Trong tâm linh của người Tày, Nùng đó là ngày hội đông vui, nhộn nhịp. Đó đây, vang vọng tiếng trống rộn ràng, giục giã, vắt qua triền núi, băng qua những cánh rừng, lan xuống các bản gần, bản xa mời gọi mọi người đến vui hội Lồng tồng. Tiếng trống mở hội đó được gióng lên từ chiếc trống cái treo giữa làng chủ. “Làng chủ” là làng được người dân chọn làm nơi khai hội.

Ngày hội đến từ lúc con “cáy cúm” (con gà) cất tiếng gáy te te gọi sáng, người dân trong làng chủ đã chuẩn bị làm mâm cúng lễ hội Lồng tồng. Trong mâm cúng gồm có con gà trống luộc vàng ươm, thịt lợn nạc, hai cặp bánh “mon hua” (bánh trưng) bọc lá dong xanh, trứng gà luộc nhuộm phẩm đỏ- xanh- tím- vàng, hai đĩa xôi: xôi đỏ tượng trưng cho mặt trời, xôi vàng tượng trưng cho mặt trăng cùng hai con chim én bằng giấy đỏ đậu bên hai đĩa xôi. Trong quan niệm của người Tày, Nùng, chim én là biểu tượng của mùa Xuân, của lửa và mặt trời. Mùa Xuân nâng cánh én, dệt nên ước mơ ấm no và hạnh phúc. Đặc biệt trong mâm cúng Lồng tồng còn có các loại bánh của ngày tết như bánh “thoóc théc” (bánh lỏng), bánh “fẻng hủi” (bánh mật), bánh “sla cao” (bánh khảo trộn mỡ gà)… bày bên cạnh là hai quả còn đính tua rua rực rỡ và một quả yến.

Khi những tia nắng rực rỡ đầu tiên của ngày xuân trải xuống núi rừng thì tiếng trống lễ hội vang lên rộn ràng. Các gia đình ở làng chủ lần lượt đội mâm cúng ra thửa ruộng rộng nhất, đó là thửa ruộng “đất ấm hơn người”, thẳng cánh cò bay được chọn làm nơi trẩy hội. Các mâm cúng bày đầm ấm bên nhau tạo nên lối đi ở giữa. Trên cùng là mâm cúng của “Pú mo” đặt trên nền giấy đỏ, “Pú mo” là vị mo già có uy tín trong vùng được chọn làm người chủ trì trong ngày hội. Những nén nhang được thắp lên, trong khói hương nghi ngút, các cô gái đẹp nhất trong vùng dâng nước cúng đựng trong các quả bầu là nước thiêng được rước từ đầu nguồn về.

Khi mặt trời ngang tầm bắn nỏ, khắp các ngả đường, từ trên núi xuống, từ dưới thung lên, từ rừng sâu ra, trẻ, già, trai, gái với những bộ quần áo đẹp nhất, rực rỡ nhất nô nức đổ về dự hội. Tiếng trống, tiếng thanh la, não bạt, tiếng mõ vang vọng khắp núi rừng mời gọi các đội múa kỳ lân, múa sư tử ở các làng về vui hội Lồng tồng. Mỗi đội múa sư tử thường có một Lao slay (võ sư) dẫn dắt.

Làng chủ hội Lồng tồng, đội múa sư tử phải có mặt từ sớm để nghênh đón các đội bạn. Các đội múa sư tử đến, lạy Thần Thành Hoàng, lạy trời, lạy đất, lạy các mâm cúng Lồng tồng. Sư tử cái đi đầu vung cao đầu múa đầy hào khí, tiếp đó các sư tử con, khỉ, báo, cáo…nhịp nhàng múa theo. Tiếng trống, thanh la, não bạt nhịp nhàng, êm nhẹ, náo nức theo nhịp múa. Sư tử lạy xong mâm cúng là đã làm xong lễ nhập hội. Các đội múa sư tử thi nhau thử tài, thi sức. Trong hội thi tài từng đôi sư tử hào hứng, thận trọng quấn quyện lấy nhau, lúc bừng bừng khí thế tấn công, lúc chậm rãi thế thủ. Vừa múa, vừa dùng đầu gối của mình đẩy đối phương chệch choạng lùi ra hoặc ngã. Đội nào ngã hoặc lùi ra là đội đó thua. Những đội thắng cuộc lại múa cùng nhau để chọn ra đội đầu đàn. Đội múa sư tử đầu đàn được chủ hội Lồng tồng phong cho chiếc đai đen, đội đó gọi là “tua hốt tàu” (đội đứng đầu). Những đội có nhiều chiếc đai đen là đội múa dẻo dai, có sức mạnh và lão luyện được các làng nể trọng.

Sau khi sư tử múa xong “Pú mo” niệm thần chú, hội Lồng tồng chuyển sang lễ hội cầu mùa. Mọi người đứng vòng tròn quanh mâm cúng. Pú mo ngửa mặt lên trời, tay bưng cao những “nậm” nước thiêng của các mâm cúng, cầu mong nước từ mương trời tưới khắp trần gian, để ruộng nương đủ nước cày cấy… Khấn xong, Pú mo tưới nước khắp bốn phương trời, mọi người xúm xít hứng nước để hưởng phúc.

Trong lễ hội Lồng tồng còn có những hoạt động mang đậm bản sắc lễ hội đó là trò chơi đánh yến và tung còn.

Trước lúc diễn ra trò chơi “đánh yến”, các bà then, ông mo mặc áo thêu hình chim én, với tiếng đàn tính thánh thót và giọng hát mượt mà “dẫn dắt” mọi người trong hội theo cánh én mùa xuân, lên thăm mường trên xứ lạ (còn gọi là mường trời), nơi có những cảnh vật thần tiên mà con người hằng mong ước đến cuộc sống no ấm, tươi đẹp… Để rồi sau đó, từng đôi trai gái, già, trẻ thi nhau chơi đánh yến.

Quả yến là biểu tượng của cánh én mùa Xuân, được làm bằng tre mai, giữa đế nối một ống trúc ngắn cắm từ ba đến bốn, năm chiếc lông gà. trong tiếng trống rộn ràng, Pú mo lấy những trái yến từ mâm cúng Lồng tồng ra phân phát cho mọi người trong hội. Cùng với các trái yến, từng đôi “trai thanh, gái lịch” thi nhau đánh yến. Quả yến được đánh đỡ bằng những bàn tay mềm dẻo, khéo léo. Trong khi chơi, ai nhỡ để quả yến rơi nhiều sẽ phải kỷ niệm cho người thắng một vật quý làm kỷ niệm. Thường thì chơi yến có lúc tới hơn chục đôi đứng quây thành vòng tròn rộng để cho những trái yến cùng bay một lúc, cái bay cao, cái bay gần, bay xa, tầng tầng, lớp lớp đan chéo nhau vi vút tựa như cả một đàn chim én đang chao liệng trên bầu trời mùa xuân.

Bên cạnh trò chơi đánh yến là tung còn. Trên khoảng đất rộng ở hội Lồng tồng dựng cây mai cao từ mười  lăm đến hai mươi mét. Trên ngọn uốn thành vòng tròn có đường kính chừng nửa mét, được phong kín bằng giấy màu đỏ, dựng cột theo hướng Đông- Tây gọi là phông còn. Quả còn là túi nhỏ khâu bằng vải hoa sặc sỡ nhồi thóc hoặc hạt đỗ, hạt bông. Phía đuôi được nối bằng tua rua. Giữa biển người đông vui, tiếng trống giục giã liên hồi, chủ hội Lồng tồng tung quả còn lên cao. Thường thì lúc đó “trai nụ, gái hoa” chia làm hai phe tranh nhau nhặt quả còn để thi tài ném còn qua phông còn. Khi phông còn bị ném thủng thì từng đôi trai gái tung còn cho nhau. Đây là dịp để trai gái biểu lộ tình cảm quý mến yêu thương.

Hội còn được kết thúc bằng việc chủ hội chọn những quả còn ném trúng phông còn, lấy hạt thóc, hạt đỗ, hạt bông chia cho mọi người mang về làm giống thiêng. Nhờ vậy năm đó bản làng được bình yên, được mùa, báo hiệu sự phát triển sinh sôi và nảy nở.

Nhiều nơi, trong lễ hội Lồng tồng còn có thi đấu cờ, kéo co, thi làm bánh…

Đêm lễ hội Lồng tồng thanh niên trai gái từng cặp, từng đôi hát sli, lượn thâu đêm suốt sáng. Người trong vùng gọi đêm hội Lồng tồng là “đêm lượn”. “Đêm lượn” có nơi kéo dài đêm này qua đêm khác, lời lượn nồng đượm, ngân vang như tiếng lá rừng gặp gió, trình tự “đêm lượn” được phát triển theo cao trào của tình cảm nam nữ: lượn mời, nghênh đón, lượn xe kết, lượn mừng và lượn tạm biệt. Có nhiều đôi nam nữ sau đêm lượn của lễ hội Lồng tồng đi đến những lời thề thốt, ước hẹn thuỷ chung son sắt.

Âm thanh trữ tình của đêm hội “Lồng tồng” còn lan xa, mời gọi, réo rắt theo nhịp bước từng đôi trai gái về bản gần, bản xa. Để rồi kết thúc hội Lồng tồng, mọi người trở về nhà, trong lòng đầy hứng khởi bước vào mùa vụ mới chứa chan hy vọng đủ đầy, no ấm.  

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,917,712


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.3 secs