Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Mai một tiếng đàn H'Ra

 07/06/2012

Già làng Nhơi cùng với vợ tấu đàn h’ra .

Đêm về khuya tĩnh mịch, bà con xóm nhỏ người Cơ-tu ở thượng nguồn sông Cu Đê, thôn Tà Lang, xã Hoà Bắc (Hoà Vang - TP. Đà Nẵng) vẫn thường được nghe một tiếng đàn réo rắt cất lên. Chủ nhân tấu đàn là già làng Trương Văn Nhơi (75 tuổi). Già cũng là người biết tấu đàn h’ra (abel) nhuần nhuyễn từ khi còn ở tuổi niên thiếu.

Trải qua bao biến đổi, thăng trầm, người Cơ -tu vẫn lưu giữ được nhiều bản sắc văn hoá quý giá về phong tục, lễ hội, trang phục, âm nhạc cho cộng đồng mình… Trong các loại nhạc cụ của đồng bào dân tộc Cơ -tu như chiêng (chieng), thanh la (bhr’noóh), đàn (h’jưl), đàn môi (abel), sáo (a’luốt)… thì cây đàn h’ra rất đặc biệt. Nó gần giống cây đàn cò của người Kinh và gắn với nghệ thuật hát không há miệng của đồng bào Cơ -tu.

Chiều dài toàn bộ cây đàn khoảng 50cm, được chia làm hai phần chính: đế và thân. Trong đó, đế đàn làm bằng một mảnh gỗ mỏng gần 1cm, dài trên 10cm, có chạm trổ hoa văn hoạ tiết rất đẹp. Khi chơi, nghệ nhân dùng hai ngón chân cái và trỏ kẹp vào phần dưới của đế đàn nhằm định vị cho cây đàn.

Thân đàn gồm: một ống nứa nhỏ, đường kính gần 30 cm, đầu dưới được gắn vào đế đàn, phần trên để trống và cũng là nơi chứa cần đàn (cần kéo). Gần đầu đàn có một cái chốt bằng tre xuyên qua thân đàn để lên dây đàn. Dưới chốt, trên thân ống có gắn 3 cái núm nhỏ làm bằng chai chò (nhựa cây chò), gọi là vú đàn và gắn theo chiều dọc của ống, có khoảng cách 1cm giữa các vú.

Ngoài ra, có một sợi chỉ (dài hơn thân đàn một chút), nối từ nơi tiếp giáp giữa đế đàn và thân đàn đến cuối sợi chỉ thì xuyên qua một mảnh vải con trút, cắt theo hình tròn. Đàn h’ra được chơi qua hai cách. Cách thứ nhất: dùng cây cần bằng tre hay nứa kéo qua lại chỗ tiếp giáp giữa dây đàn và thân đàn. Đồng thời các ngón tay của bàn tay trái bấm dây đàn, âm thanh phát ra như những cây đàn bình thường khác. Cách thứ hai, người sử dụng dùng hàm răng cắn miếng vỏ trút và giữ cho sợi chỉ căng ra (không bị trùng) đồng thời hát (trong khi hai hàm răng vẫn cố định, không há miệng). Âm thanh lúc bấy giờ nghe lớn hơn, hoà quyện lời ca lồng trong tiếng nhạc, đượm màu hoang dã, lôi cuốn người nghe.

Già làng Trương Văn Nhơi cho biết: “Đây là cây đàn trai làng dùng để tâm sự về tình yêu, nỗi nhớ với bạn gái của mình. Trước đây, thông qua cây đàn này, đa số trai, gái Cơ -tu đã nên duyên chồng vợ”. Xưa kia, vào buổi tối, thiếu nữ Cơ -tu vùng thấp (Cơ-tu phương) thường ngủ ở nhà, còn trai làng chưa vợ thường tập trung ngủ ở trên nhà moong, được dựng bởi 4 cây cột bằng kiền kiền lớn giữa làng. Trường hợp có hai người để ý hẹn hò lên chòi hoặc ra khe suối chơi đàn, thổ lộ tình cảm của mình thì không cần phải nói thành lời.

Người Cơ-tu vùng cao (Cơ -tu dal) sống bao đời trên dãy Trường Sơn thường lấy vợ, lấy chồng hơi muộn, (khoảng trên dưới 30 tuổi). Ở đây có tục “đi sim” (vốch zong), nghĩa là trai, gái đến tuổi trưởng thành, có thể rủ bạn tình của mình lên nhà moong, lên chòi trên rẫy để cùng nhau tâm sự. Họ có thể ngủ chung suốt đêm nhưng vẫn giữ một khoảng cách an toàn. Khi “đi sim”, họ không quên mang theo cây đàn h’ra để thổ lộ tâm tư tình cảm của mình.

Già làng Alăng Cần (69 tuổi) ở thôn Phú Túc, xã Hoà Phú (Hoà Vang – TP. Đà Nẵng) cho biết: “Hồi trước, ngay giữa làng, lũ làng dựng lên một cái nhà chòi rất cao (gọi là nhà moong). Đến tối, trai làng chưa vợ thường tập trung lên đây để ngủ hoặc “ngủ sim”. Trường hợp có hai người để ý nhau, họ hẹn hò và mang theo cây đàn h’ra trèo lên nhà moong hoặc ra khe suối... để thổ lộ tâm tư, tình cảm.

Một trong những nét độc đáo là đàn h’ra có thể chơi hai người: trai kéo đàn luyến láy âm thanh, gái thì ngậm miếng vảy trút vào miệng và hát, môi có thể mở để âm thanh từ miệng thoát ra, nhưng răng thì phải cắn chặt miếng vảy trút. Vì sợi chỉ ngắn, nên khoảng cách giữa người nam và người nữ gần hơn, họ có cơ hội để hai tâm hồn, hơi thở hòa quyện vào nhau, lâng lâng, bồng bềnh trong lời ca, tiếng nhạc. Vì vậy, đàn h’ra có sức quyến rũ kỳ diệu, đam mê, nhất là khi con trai, con gái Cơ -tu đến tuổi yêu đương.

Bây giờ, tuy tuổi đã cao nhưng thỉnh thoảng già làng Nhơi cùng vợ là bà Trần Thị Thông (66 tuổi) mang đàn h’ra ra hát để ôn lại những bài tình ca một thời say đắm… lòng nhau.

Theo già Nhơi, “người biết chơi đàn h’ra nay rất hiếm, lớp trẻ bây giờ không chịu học, đàn có nguy cơ thất truyền. Người già biết chơi đàn h’ra nay đã lần lượt “ra đi”. Trai gái bây giờ đến với nhau không thông qua cây đàn h’ra nữa. Trường Sơn đại ngàn đang thất truyền dần âm thanh đàn h’ra hoà quyện trong không gian sinh tồn của nó…

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Bắn nỏ: Tinh thần thượng võ của đồng bào dân tộc (06/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 60,859,137


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs