Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Những di sản Chămpa trên đất Quảng Nam

 13/04/2012

Tháp Bằng An.

Mảnh đất Quảng Nam - nơi gặp gỡ, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hoá phát triển rực rỡ trong lịch sử như văn hoá Sa Huỳnh, văn hoá Chămpa, văn hoá Đại Việt. Quảng Nam được biết đến bởi 2 Di sản văn hóa Thế giới được UNESCO công nhận vào tháng 12/1999 là Khu đô thị cổ Hội An và Khu tháp Chăm- Mỹ Sơn. Ngoài khu tháp Chăm- Mỹ Sơn thì dấu ấn của nền văn hoá Chămpa còn lưu lại trên đất Quảng Nam khá nhiều và vẫn còn tồn tại đến ngày nay như: Tháp Bằng An, Tháp Sáng (Phật viện Đồng Dương), Nhóm tháp Chiên Đàn, phế tích An Phú, nhóm tháp Khương Mỹ trầm mặc, rêu phong cổ kính...

Nằm bên trục đường Tỉnh lộ 609, tháp Bằng An (thuộc xã Điện An, huyện Điện Bàn, Quảng Nam) cách TP. Đà Nẵng khoảng 27km về phía Nam. Bằng An là ngôi tháp duy nhất còn tồn tại đến ngày nay. Mặt bằng tháp hình bát giác, hình dáng bên ngoài giống như một chiếc linga khổng lồ. Tháp Bằng An cao khoảng 20m, đế tháp dày, thân tháp là một hình trụ bát giác, mỗi cạnh tường dài khoảng 4m. Phần tiền sảnh khá dài, cửa ra vào ở hướng Đông, 2 bên tiền sảnh có hai cửa ra vào phụ. Vòm mái hình chóp, gồm có 8 mái cong thu nhỏ dần và nhọn ở trên đỉnh.
 
 Bên ngoài tháp hiện nay vẫn còn 2 pho tượng Gajashima bằng sa thạch được chạm khắc cách điệu, các móng chân được thể hiện rõ, chiếc vòi ngắn và cong lên. Dựa vào 2 pho tượng này và mặt bằng của tháp, nhà khảo cổ học J.Boisselie đã định niên đại của tháp Bằng An được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XI. Một số nhà nghiên cứu lại cho rằng, niên đại của tháp vào khoảng cuối thế kỷ IX đến đầu thế kỷ X; còn 2 pho tượng Gajashima được dựng vào thế kỷ sau. Tháp Bằng An đã được xếp hạng di tích cấp Quốc gia năm 1989.
 
 Từ tháp Bằng An, theo quốc lộ 1A xuôi về phía Nam khoảng 35km là một di tích Chăm khác rất nổi tiếng của nền văn hoá Champa: đó là Phật viện Đồng Dương. Di tích này nằm cạnh đường Tỉnh lộ 14E (thuộc địa phận làng Đồng Dương, xã Bình Định, huyện Thăng Bình), cách TP. Đà Nẵng khoảng 65km về phía Tây Nam. Khu di tích quan trọng vào loại bậc nhất của kiến trúc Phật giáo Chămpa này hiện đã bị tàn phá nặng bởi thiên tai, thời gian và chiến tranh. Hiện nay, trong khu di tích này chỉ còn lại một mảng tường tháp mà nhân dân địa phương thường gọi là “Tháp Sáng”, cùng với nền móng các công trình kiến trúc khác.
 
 Khu vực Phật viện Đồng Dương đã được khai quật quy mô vào năm 1901 (do một học giả người Pháp tên là L.Finot chủ trì) và năm 1902 (do nhà khảo cổ học người Pháp H.Parmentier chủ trì). Hai cuộc khai quật này đã tìm thấy khu kiến trúc chính của Phật viện cùng với nhiều tác phẩm điêu khắc quý giá. Phần lớn các tác phẩm điêu khắc ở Đồng Dương đang được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Điêu khắc Chămpa Đà Nẵng. Những tác phẩm điêu khắc ở thời kỳ này đã hình thành nên phong cách Đồng Dương nổi tiếng trong nghệ thuật Chămpa ở giai đoạn nửa sau thế kỷ IX. Phật viện Đồng Dương đã được xếp hạng Di tích cấp Quốc gia tại năm 2000.
 
 Chia tay Đồng Dương, chúng tôi xuôi về phía Nam khoảng 25km để ghé thăm nhóm tháp Chiên Đàn (thuộc xã Tam An, huyện Phú Ninh). Di tích gồm có 3 tháp, xếp thành một hàng theo trục Bắc Nam, cửa ra vào ở hướng Đông. Cả 3 tháp có hình dạng gần giống nhau, mặt bằng tháp hình vuông, mái tháp là những tầng thu nhỏ dần lên trên.
 
 Tháp Bắc: là tháp nhỏ nhất trong nhóm. Phần đỉnh tháp đã bị sụp đổ hoàn toàn, cửa ra vào bị đổ mất phần tiền sảnh. Vòm cuốn trên cửa ra vào còn tương đối nguyên vẹn. Các cửa giả bị hỏng nặng. Tháp Giữa: là tháp lớn nhất trong nhóm, được bảo tồn tốt hơn 2 tháp kia. Đỉnh tháp còn lại một tầng, tiền sảnh và phần cửa giả bị sụp mất phần chân. Tháp Nam: nhỏ hơn tháp Giữa và lớn hơn tháp Bắc. Phần mái tháp đã bị sụp đổ hoàn toàn.
 
 Trong đợt trùng tu di tích vào năm 1989, các nhà khảo cổ học đã khai quật quanh các tháp, làm lộ hệ thống chân tường và các trang trí chân tường bằng sa thạch cùng với hàng trăm tác phẩm điêu khắc có giá trị. Phần trang trí chân tường ở tháp Giữa còn tương đối nguyên vẹn. Đó là những phiến đá lớn ghép quanh chân tháp, được chạm trổ tinh vi, gồm những chiến sĩ cầm vũ khí nhảy múa cùng các vũ nữ, nhạc công, các Apsara, mặt Kala và Makara. Ở mặt phía bắc của tháp Giữa có điêu khắc một cặp voi quay đầu vào nhau rất sống động, ở giữa là một nhánh hoa-lá sen.
 
 Trong số các hiện vật phát hiện được ở Chiên Đàn có 2 bàn thờ chạm nổi hình hoa sen khá độc đáo. Bàn thờ hình tròn, đường kính lớn nhưng mỏng, được để trên phần đế rời. Mặt bàn thờ chạm 2 tầng hoa sen, mỗi tầng có 8 cánh hoa, ở giữa là đài sen lớn với những hạt sen tròn.
 
 Đa số các nhà nghiên cứu đã sắp xếp các tác phẩm ở Chiên Đàn vào phong cách Chánh Lộ (có niên đại thế kỷ XI - đầu thế kỷ XII). Nhóm tháp Chiên Đàn đã được xếp hạng Di tích văn hóa lịch sử cấp Quốc gia năm 1989.
 
 Nằm cách nhóm tháp Chiên Đàn khoảng 500m theo đường chim bay về hướng Tây Nam là phế tích Chămpa An Phú (hay còn gọi là tháp Lạn), thuộc địa phận thôn An Thiện, xã Tam An, huyện Phú Ninh. Đây là một công trình kiến trúc đã bị sụp đổ từ lâu, mới được khai quật phát lộ vào tháng 2/2002. Những cư dân người Việt đầu tiên đến vùng đất này sinh sống chỉ thấy một gò đất cao lẫn gạch nằm giữa đồng không mông quạnh nên đặt tên là Gò Tháp Lạn
 
 Qua công tác khai quật, các nhà khảo cổ học đã đánh giá, phế tích An Phú là một kiểu thức nhà dài, bình đồ ngôi nhà hình chữ nhật, dài khoảng 27m, rộng 9,8m; cửa ra vào ở 2 đầu hồi rộng 1,12m. Phần 2 đầu hồi thu hẹp vào thành 2 tiền sảnh rộng 6,27m. Hai mặt Đông và Tây của tiền sảnh có 2 cửa phụ nhưng không có bậc cấp lên xuống. Khác với những mandapa ở Mỹ Sơn có tường không dày lắm, tường của phế tích An Phú rất dày (khoảng 1m). Các nhà khảo cổ học cũng cho rằng, niên đại tương đối của phế tích An Phú là vào khoảng cuối thế kỷ X.
 
 Phế tích Chămpa An Phú là loại hình kiến trúc còn lại không nhiều trong di sản văn hoá Chămpa, nó đã góp thêm tư liệu quý vào việc nghiên cứu kiến trúc Chăm. Trừ hai manda ở Mỹ Sơn, hầu hết các loại nhà dài này đã bị sụp đổ, thậm chí đã bị san bằng không còn đấu vết...
 
 Nhóm tháp Khương Mỹ cách nhóm tháp Chiên Đàn và phế tích An Phú khoảng 10km về hướng Nam (thuộc xã Tam Xuân 1, huyện Núi Thành), sát bên đường tránh Quốc lộ 1.A đoạn đi qua thành phố Tam Kỳ. Nhóm tháp Khương Mỹ gồm ba tháp, xếp một hàng theo trục Bắc-Nam, cửa ra vào ở hướng Đông. Đây là kiểu tháp Chăm truyền thống với mặt bằng gần vuông, mái tháp gồm ba tầng, trên cùng là chóp tháp bằng sa thạch. Nhóm tháp Khương Mỹ đã được xếp hạng di tích cấp Quốc gia tại năm 1989.
 
 2012 là Năm du lịch quốc gia Duyên hải Bắc Trung bộ, du khách đến với Quảng Nam mà chưa ghé thăm một trong những di tích Chămpa thì đã bỏ lỡ một cơ hội được chiêm nghiệm những di sản văn hóa tuyệt vời của vùng đất này.

Mai Hồng Lâm

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Tiếng đàn vàng (04/2012)
  •  
  • Phát triển khu du lịch sinh thái Khe Rỗ (04/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 60,817,562


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs