Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Cồng chiêng Hòa Bình: Báu vật của người Mường

 12/04/2012

Màn trình tấu cồng chiêng lớn nhất Việt Nam được xác lập kỷ lục guiness.

Cồng chiêng là một nhạc cụ mang đậm nét văn hoá từ thời cổ xưa đến nay. Đối với người Mường thường sử dụng cồng chiêng trong những sinh hoạt văn hoá như: hội sắc bùa, lễ cưới, lễ tang, đi săn, kéo gỗ, dựng nhà, mừng nhà mới, hội xuống đồng....

Đặc sắc nghệ thuật cồng chiêng Hòa Bình

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, về kết cấu, cơ bản cồng chiêng của các dân tộc đều có sự tương đồng nhất định nhưng về cách sử dụng, trình tấu, âm nhạc và không gian văn hóa cồng chiêng hầu hết có sự khác nhau. Chủ nhân không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên thuộc nhiều dân tộc quản lý, người sử dụng cồng chiêng hầu hết là đàn ông. Còn chủ nhân không gian văn hóa cồng chiêng của người Mường-Hòa Bình do một dân tộc thực hiện và người sử dụng chủ yếu là phụ nữ.

Cồng chiêng khi làm hiệu lệnh thì sử dụng đơn chiếc, khi giữ vai trò nhạc cụ thì cấu thành một dàn chiêng. Một dàn chiêng ít nhất có từ 4 đến 6 hoặc 8 chiếc, đủ bộ là 12 chiếc. Từ xưa đến nay, người Mường ở Hoà Bình thường sử dụng 12 chiếc. Đồng bào cho rằng đó là biểu thị 12 tháng trong năm, giao hoà cả 4 mùa xuân, hạ, thu, đông. Tên gọi của cồng chiêng được gọi theo thứ tự. Chiêng một: nhỏ nhất có âm cao nhất, tiếp đến là chiêng hai cho đến chiêng 12 thuộc loại lớn nhất có âm trầm nhất, còn kích thước của nó thì ngược lại. Một dàn chiêng có 3 loại: 4 chiêng dàn, 4 chiêng bồng, 4 chiêng tlé.

NSƯT Bùi Chí Thanh, nhà nghiên cứu văn hóa Mường Hòa Bình, tác giả, đạo diễn màn trình tấu cồng chiêng “Vật báu - hồn thiêng” và màn diễu hành cồng chiêng đường phố tại Lễ Kỷ niệm 125 năm thành lập tỉnh Hòa Bình (được Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục Guiness màn trình tấu cồng chiêng lớn nhất Việt Nam tháng 10/2011) cho biết: “Do cồng chiêng có ý nghĩa, vị trí, vai trò rất lớn trong đời sống tâm linh và tình cảm của người Mường- Hòa Bình nên đồng bào coi là vật thiêng, là của báu, linh hồn bất tử của gia đình và cộng đồng. Âm nhạc cồng chiêng của người Mường - Hòa Bình là sự hội tụ đầy đủ của tự nhiên và cuộc sống, tiết tấu nhịp nhàng, có lúc êm đềm, sâu lắng, có lúc rộn ràng, sôi động...”.

Nghệ sỹ Bùi Chí Thanh nhấn mạnh: “Thưởng thức âm hưởng của cồng chiêng phải đứng từ xa, phải đứng trong khung cảnh suối khe, đồng bãi, nhà sàn, mới cảm nhận hết cái tinh tuý, hùng tráng của nó. Do là loại hình âm nhạc truyền khẩu, nên việc thống nhất về âm tiết cũng như cách sử dụng cồng chiêng có những điểm khác nhau, mỗi vùng Mường có những bài cồng chiêng khác nhau”.

Bảo tồn và phát huy giá trị không gian văn hóa cồng chiêng

Công tác nghiên cứu, sưu tầm nhằm bảo tồn di sản văn hóa cồng chiêng đã được một số nhà nghiên cứu quan tâm từ những thập kỷ 70 của thế kỷ trước. Hiện nay, các nhà nghiên cứu đã thu âm, ký âm được 50 bản nhạc các bài chiêng Mường. Năm 2010, Sở VHTTDL tỉnh Hòa Bình đã thực hiện đề tài “kiểm kê số lượng cồng chiêng và một số điệu sắc bùa của người Mường tỉnh Hòa Bình” đã thống kê được 9.960 chiếc chiêng thuộc sở hữu của các tổ chức, cá nhân trong cộng đồng dân tộc Hòa Bình.
Theo bà Nguyễn Thị Thi, Giám đốc Bảo tàng Hòa Bình, những bộ cồng chiêng hiện có ở Bảo tàng và trong các mường ở Hoà Bình phần lớn có nguồn gốc từ xứ Thanh. Những bộ cổ nhất được đúc từ thời Đông Sơn, đó là cồng không có núm, có hai mấu để buộc dây. Hiện, ở kho Bảo tàng Hoà Bình đang lưu giữ 2 chiếc được phát hiện cùng với trống đồng.

Cồng chiêng đúc từ thời Đông Sơn có giá trị rất lớn bởi âm thanh ngân vang, là kỹ thuật gò, có loại gò vết búa, có loại gò vẩy cá rất đẹp. Đặc biệt, tại Bảo tàng tỉnh Hòa Bình có lưu giữ một chiếc chiêng mà người sử dụng có thể đánh được 4 tiếng: âm cao, âm trung, âm trầm và âm giữa trung (núm chiêng). Chiếc chiêng này do ông Bùi Văn Tiến ở xóm Cang, xã Bình Cảng (Lạc Sơn) đã đào được trong lúc làm vườn. Đây là sự sáng tạo độc đáo của người Mường xưa, cho đến nay, trên địa bàn tỉnh chỉ tồn tại duy nhất 1 chiếc chiêng như vậy.

Trao đổi về các giải pháp để bảo tồn, phát huy giá trị của cồng chiêng tại Hội thảo “Bảo tồn và phát huy giá trị không gian văn hóa cồng chiêng” diễn ra tại TP. Hòa Bình cho thấy, phần lớn các ý kiến đều tập trung vào việc tìm ra những giải pháp tốt nhất, bền vững nhất để bảo tồn văn hóa cồng chiêng. Nhiều ý kiến cho rằng, không chỉ riêng tỉnh Hòa Bình mà ở các địa phương khác còn lưu giữ cồng chiêng, cần tiếp tục phục hồi và gìn giữ các lễ hội văn hóa dân gian, qua đó tạo môi trường cho việc trình diễn, trình tấu cồng chiêng. Các địa phương cần tổ chức lại một số dàn chiêng sắc bùa tại các huyện, thành phố, tổ chức truyền dạy đánh chiêng và âm nhạc cồng chiêng cho nhân dân, nhất là thế hệ trẻ… Qua đó, nêu cao ý thức, tinh thần trách nhiệm, lòng tự tôn dân tộc của người dân với việc bảo tồn di sản văn hóa do cha ông để lại.

Đối với người Mường-Hòa Bình, di sản văn hóa cồng chiêng là một di sản văn hóa rất đặc biệt. Di sản đó được trao truyền, gìn giữ từ xưa đến nay, đó chính là tài sản văn hóa, gắn kết đời sống của cộng đồng. Chính vì vậy, việc bảo vệ và phát huy di sản không gian văn hóa cồng chiêng là điều vô cùng ý nghĩa, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của bà con dân tộc Mường -Hòa Bình nói riêng và đời sống văn hóa xã hội nói chung.

Bảo tồn và phát huy văn hóa cồng chiêng là việc cần có sự tham gia, phối hợp của tất cả các ngành; thường xuyên tổ chức tuyên truyền, giáo dục trong đồng bào về ý thức giữ gìn và có biện pháp ngăn chặn việc mua bán cồng chiêng Mường cổ ở các bản mường. Các cơ quan chức năng cần phối hợp chặt chẽ với các địa phương, già làng, trưởng bản khảo sát, kiểm kê lại số huyện có cồng chiêng và số nghệ nhân biết sử dụng cồng chiêng; có chính sách cụ thể để giúp đỡ các gia đình nghệ nhân có điều kiện thuận lợi để truyền dạy lại cho thế hệ sau.

Với những giá trị nghệ thuật của không gian văn hóa cồng chiêng, hiện nay, tỉnh Hòa Bình đang đề nghị Bộ VHTT&DL xem xét, công nhận “Không gian văn hóa cồng chiêng của người Mường” là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Bài và ảnh: Phạm Hương Liên

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Nét văn hóa ẩm thực dân tộc Thái (04/2012)
  •  
  • Lễ hội Buôn Đôn kết thúc “Mùa ăn năm uống tháng” (04/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 60,859,198


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs