Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Hành trình tìm về những chiếc ghe ngo độc mộc

 28/02/2012

Tỉnh Sóc Trăng chỉ còn chiếc ka hâu của chùa Tum Núp (Châu Thành) được trang trí lộng lẫy.

Trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Sóc Trăng là tỉnh có số lượng ghe ngo nhiều nhất với vài chục chiếc trong hơn 90 ngôi chùa. Hằng năm, tỉnh Sóc Trăng có gần 40 ghe ngo tham gia tranh tài nhưng hiện nay hầu như chẳng còn chiếc nào trong số ấy là chiếc ghe độc mộc nguyên bản mà chỉ là những chiếc ghe ghép ván miếng lại với nhau. Những ưu điểm nhanh, nhẹ của chiếc ghe ghép ván trong các cuộc đua đã vô tình đẩy những chiếc ghe độc mộc nguyên bản ngày nào lên bờ khiến ghe bị mối mọt và hư hại theo năm tháng.

Ghe độc mộc lên “nằm bờ”
 
 Được xem là nơi khởi nguyên của chiếc ghe ngo độc mộc, nhưng điểm lại tại Sóc Trăng không có nhiều chùa còn giữ chiếc ghe này. Nếu có thì cũng chỉ là những chiếc ghe độc mộc đã bị biến dạng. Ngược về quá khứ, là cách đây vài chục năm, khi chưa xuất hiện những chiếc ghe ghép ván thì những chiếc ghe ngo độc mộc vẫn luôn là niềm tự hào của người Khmer trong các phum sóc. Làm được mỗi chiếc ghe ngày trước, đó phải là sự kỳ công của cả một cộng đồng.
 
 Tìm đến chùa Prếk Om Pu, xã Thạnh Thới An (Trần Đề), chúng tôi được sư trụ trì đưa đi xem chiếc ghe độc mộc còn lại của chùa. Đây là chiếc ghe độc mộc được khoét ruột từ cây sao. Theo sư trụ trì Triệu Ươl thì, chiếc ghe này được làm từ đầu thập niên 60. Trải qua nhiều lần bơi đạt thứ hạng cao tại sông Cầu Quay cho đến sông Nhu Gia rồi trở về Sung Đinh (Maspéro), năm 2009, chiếc ghe này đã lên “nằm bờ” vì không thể cạnh tranh thứ hạng với những chiếc ghe hiện đại. Do không còn sử dụng được nên chiếc ghe độc mộc được trưng cất tại tầng hầm của ngôi chánh điện.
 
 Tuy nhiên, do không được bảo dưỡng cẩn thận, lại nằm dưới ngôi chánh điện tương đối ẩm ướt nên màu sơn cùng nhiều thớ gỗ của chiếc ghe đã bị bong tróc, mục dần. Từ khi chiếc ghe này không còn được sử dụng nữa thì, phong trào thể thao của bổn sóc cũng dần đi xuống. Mãi tới năm nay, nhờ sự hỗ trợ của các cấp chính quyền, chùa Prếk Om Pu đã đóng được chiếc ghe mới.
 
 Không được bảo quản kỹ lưỡng như chùa Prếk Om Pu, chiếc ghe độc mộc của chùa Bưng Sa, xã Viên An (Trần Đề) càng xuống cấp trầm trọng hơn. Sau bao năm tháng chống chịu với gió sương, mưa nắng, chiếc ghe nguyên bản này đã gần như đã bị hư hỏng hết. Bên hông của chiếc ghe đã bị mối, mọt khoét từng mảng lớn, đáy của chiếc ghe cũng chung tình cảnh.
 
 Theo các vị sư trong chùa, chiếc ghe này được hình thành trước khi họ chào đời, khi họ lớn lên đã thấy chiếc ghe nguyên bản nằm đó. Do ghe quá nặng và không đạt được thành tích cao trong cuộc đua của lễ Oóc-om-boóc nên từ nhiều năm trước, chiếc ghe đã phải “nằm lại” trên bờ. Nếu không được sửa chữa, bảo quản kịp thời, chiếc ghe này sẽ bị mục rã. Năm nay, chùa Bưng Ton Sa vừa được chính quyền địa phương đóng mới chiếc ghe ngo ghép ván thay thế chiếc ghe độc mộc.
 
 Ka hâu (ghe cơm) cũng mất dần
 
 Khi nói đến ghe ngo độc mộc không thể bỏ qua chiếc ghe ka hâu (ghe cơm), một chiếc ghe có vị trí quan trọng không kém chiếc ghe ngo truyền thống trong mỗi cuộc đua của Lễ hội Oóc-om-bóc. Ngày trước, mỗi chiếc ghe ngo đi thi đấu phải có một chiếc ka hâu đi kèm. Đây là chiếc ghe dùng để chuyên chở lương thực, nước uống, dàn nhạc... phục vụ cho đội ghe ngo và phục vụ văn nghệ của phum, sóc ngay tại nơi diễn ra lễ hội. Chiếc ka hâu cũng là nơi để vị trụ trì và nhà sư nằm nghỉ trong suốt thời gian diễn ra lễ hội. Ghe ka hâu được làm từ gỗ nguyên cây, nhưng dài và rộng hơn nhiều so với chiếc ghe ngo. Để di chuyển được chiếc ka hâu, phải chọn những con sông lớn, không có nhiều khúc cua khó. Di chuyển ka hâu không thể bơi bằng dằm mà phải chèo và di chuyển tương đối chậm. Nhưng do có vị trí vô cùng quan trọng, là “nguồn sống” của cả đội ghe về vật chất lẫn tinh thần, chiếc ka hâu luôn song hành cùng chiếc ghe ngo.
 
 Vì vậy, khi những chiếc ghe ngo độc mộc mất dần trên những cuộc đua thì hình ảnh của những chiếc ka hâu càng hiếm thấy hơn. Trong cuộc đua giải tỉnh Sóc Trăng năm 2010 diễn ra trên sông Maspéro, có hơn 40 đội ghe tham gia (gồm cả đội nam lẫn nữ) thì chỉ thấp thoáng có một chiếc ka hâu đi kèm chiếc ghe ngo của đội nhà, đó là chiếc ghe của chùa Tum Núp thuộc xã An Ninh (huyện Châu Thành). Nhiều bạn trẻ thế hệ 9X sau này tỏ vẻ ngơ ngác khi nghe ông cha hào hứng kể về chiếc ghe ngo độc mộc và chiếc ka hâu. Các em mơ hồ không phải vì chúng không hiểu về giá trị văn hóa của dân tộc mình mà không còn hình dung thấy những chiếc ghe đó có hình dáng như thế nào?
 
 Tỉnh Sóc Trăng đang hướng đến nâng tầm lễ hội Oóc-om-bóc - đua ghe ngo lên thành lễ hội cấp quốc gia, nhưng thiết nghĩ, khi những chiếc ghe được xem là khởi nguyên của chiếc ghe ngo hiện đại ngày nay đang dần biến mất thì những thế hệ sau có hình dung được chiếc ghe độc mộc ra sao?.
 
 Hi vọng một ngày nào đó, ngành chức năng tỉnh Sóc Trăng sẽ tổ chức một cuộc thi ghe ka hâu nhằm khôi phục lại toàn bộ về cảnh đua ghe như trong quá khứ; đồng thời giới thiệu những ý nghĩa mang đậm giá trị văn hóa của dân tộc các thế hệ sau biết đến từ chiếc ghe độc mộc và chiếc ka hâu.

Bài và ảnh: SÔ THI RE

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Đề xuất bài chòi là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại (02/2012)
  •  
  • Đầu năm lễ Chùa Hương Tích (02/2012)
  •  
  • Ngày Lễ Tình nhân của lính hải quân (02/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 60,533,066


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs