Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Du dương tiếng khèn Mông

 22/02/2012

Đối với người Mông, mùa xuân về không thể thiếu tiếng khèn. Nói về người Mông là nói tới cây khèn. Nhiều dân tộc có khèn nhưng khèn Mông có nét độc đáo riêng biệt, góp phần quan trọng làm nên bản sắc Mông.

Trong số nhạc cụ (tưx sênh - từ sênh) của dân tộc Mông gồm trống, nhị, sáo lưỡi lam, sáo dọc, tiêu, kèn (luôx puôz - lùa pua), đàn môi, kèn lá... thì khèn nổi bật nhất.

Cấu tạo khèn Mông gồm một bầu chứa hơi được gọt tiện bằng gỗ thông và 6 ống trúc dài ngắn tùy theo cung bậc âm thanh, mỗi ống trúc dùi một lỗ bấm âm thanh và quan trọng nhất là mỗi ống sáo gắn một lưỡi lam đồng. Âm thanh cao, thấp, trầm, bổng khác nhau chính là từ việc chế tác ra những lưỡi lam như lưỡi gà có độ rung cao thấp gắn vào ống trúc lắp trong bầu hơi. Khi thổi hơi vào hoặc hít hơi ra, tần xuất rung của lưỡi lam được cộng hưởng trong hợp âm của bầu hơi tạo ra âm thanh. Với khèn Mông Lềnh, trong 6 ống tương ứng với 6 nốt nhạc, ống to nhất nhưng lại ngắn nhất ở vị trí ngón cái tay phải gọi là ntir luôr - n-tí lúa, tạm quy vào nốt đố; 5 nốt khác tương ứng với các nốt la, sol, fa, rề, đồ. Khèn Mông Đơư (Mông Trắng) chỉ khác khèn Mông Lềnh ở nốt nhạc. Các ống trúc được lắp vuông góc với bầu khèn gọt bằng gỗ thông, song có vùng thì để các ống trúc thẳng ngang, có nơi như người Mông Lềnh huyện Sa Pa lại uốn những ống trúc hơi cong lên cho đẹp dáng vì khèn còn là đạo cụ khi múa. Khèn Mông ẩn chứa cả dấu tích lịch sử tộc người Mông nên được chế tác ngày càng tinh xảo theo thời gian đã đảm bảo độ chuẩn mực và được bảo lưu, gìn giữ bền vững, cũng vì thế nên chỉ có nghệ nhân mới chế tác được khèn. Nhạc khèn đều có lời, tuy nhiên phải là những người có năng khiếu mới đọc và hiểu được nội dung, bất kỳ ai dù có năng khiếu âm nhạc nhưng là tộc người khác thì không thể thổi ra bài và không thể hiểu được khèn Mông. Cũng vì thế nên khèn là nhạc cụ bí truyền. Khèn Mông thể hiện rõ bản tính giàu tình cảm, cũng bộc lộ tính cách mạnh mẽ, bất khuất, quật cường nhưng lại hài hòa với thiên nhiên.

Vũ điệu múa khèn thể hiện rất rõ 3 loại hình: Múa võ, múa chọi và múa tài tử. Loại hình múa võ có thể thấy ở những động tác một tay bấm nốt khèn, một tay vỗ bàn chân; hay rạp người thấp xuống rồi dùng chân gạt đối thủ; hoặc phóng chân đá vào mặt đối thủ. Loại hình chọi điển hình ở những động tác ngồi xổm, hai chân đảo nhau đá về phía trước, nhảy cao đá chân về phía sau hay 2 người đạp bàn chân vào nhau. Loại hình tài tử điển hình như đi thăng bằng trên dây, nhảy múa trên cọc, nhảy trên miệng chảo đang sôi, trồng cây chuối, dùng đầu làm điểm tựa rồi cong người nhào lộn vòng tròn, dùng đầu làm điểm tựa rồi bật tung người về phía trước hay bật ngửa về phía sau, thậm chí lăn hoặc lộn qua đống lửa. Tất cả mọi động tác dù phức tạp nhưng tiếng khèn vẫn không dứt đòi hỏi người nghệ sĩ phải có sức khỏe, tinh nhanh, nhạy bén, dũng khí can trường.

Qua ngày mồng một Tết, nếu gia đình nào đứng chính chủ mở hội gầu tào (grâuk taox) thì cũng phải mời thầy khèn thổi bài Khai hội, sau đó cùng với việc tổ chức nhiều trò chơi, các tài tử khèn cũng vào cuộc thi thố mà phần thưởng là những lời thán phục, là được mọi người trọng nể. Giờ đây điệu khèn, khuôn múa độc đáo đã góp phần giao hòa hội nhập, thành một sản phẩm tinh thần thu hút khách du lịch muôn phương.

Lào Cai, 01 / 2 / 11 / 2008

 Mã A Lềnh

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Đến Tây Nguyên nhớ Y Ngông Niê Kdăm (02/2012)
  •  
  • Về đất Tổ nghe hát Xoan (02/2012)
  •  
  • Vũ điệu trên vách đá (02/2012)
  •  
  • Làm phim về đề tài dân tộc (02/2012)
  •  
  • Cơ hội lớn để phát triển du lịch (02/2012)
  •  
  • Mùa xuân trên đỉnh Đông Trường Sơn (02/2012)
  •  
  • Giữ lại hồn chiêng (02/2012)
  •  
  • Cho chữ nét đẹp ngày Xuân của người Việt (02/2012)
  •  
  • 2 điều ước lớn! (02/2012)
  •  
  • Những người “truyền lửa” cho văn nghệ, thể thao Khmer (02/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 64,279,315


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs