Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Bí mật nhạc khí Tây Nguyên

 15/02/2012

Các già làng trình diễn nhạc cụ dân tộc tự chế tác.

Chiếc vòng cổ xâu chuỗi bởi những hạt cườm bằng nhựa, dọc theo các hạt cườm là những chiếc răng nanh nhọn hoắt của loài heo rừng được già Bloong Lệ đeo lủng lẳng vào cổ, tạo uy thế đĩnh đạc của một thủ lĩnh người Tây Nguyên.

Trên đầu, già đội chiếc mũ đầy màu sắc thổ cẩm, gắn đầy lông chim và đuôi loài chim công - trông như bộ tộc người da đỏ! Già làng BRôr Vẻ, BLoong Lệ và BRô Đúc Ngỏi (làng Đăk Răng, xã Đăk Dục, Ngọc Hồi, Kon Tum) lần lượt trình diễn 9 loại nhạc cụ khác nhau cho chúng tôi xem. Mỗi nhạc cụ phát ra một âm thanh khác nhau đã mở ra trong trí tưởng tưởng chúng tôi một thế giới thiên nhiên bao la, trong trẻo...

Già BLoong Lệ (71 tuổi) cầm cái đing gor được làm từ cây nứa có chiều dài 1,4 mét, gần giữa ống có một lỗ khoan nhỏ. Loại nhạc khí này được người Triêng (Giẻ-triêng) dùng vào những lúc rừng Tây Nguyên đổ mưa như trút nước. Mọi người không thể lên nương rẫy được nên mới sử dụng đinh gor để biểu hiện cảm xúc nhớ rừng, nhớ cái nương, rẫy. “Lũ làng thường dùng đing gor này trong lúc ở nhà trông coi trẻ nhỏ hay những lúc nhớ vợ, nhớ con, nhớ cái rẫy, cái rừng. Thời gian thổi thường vào lúc 4h sáng, tại nhà rông...”. Xưa nay, trai tráng người Triêng ở biên giới Việt-Lào đều lên nhà rông của làng ngủ tập trung khi đêm đến. Còn đàn bà, con gái thì ngủ lại tại nhà. “Đàn bà, con gái cấm tuyệt đối việc ngủ lại nhà rông, ai vi phạm sẽ bị làng phạt nặng đó”- ông BRô Vẻ (64 tuổi) cho biết.

Mỗi nhạc khí có một tác dụng khác nhau, chẳng hạn đâlđô thường được người Triêng sử dụng trên quãng đường từ nhà lên rẫy. Đường lên rẫy núi đồi trùng điệp, phải vượt qua bao suối sâu, khi mỏi chân, chàng trai ngồi nghỉ bên đường có thể dùng dao chặt một cây nứa, dùng dao nhọn khoét một lỗ nhỏ là có ngay trên tay đâlđô để sử dụng. “Khi nổi đalđô lên, cái bụng sẽ bớt đói, cái chân sẽ bớt mỏi, cái đầu sẽ thấy vui, tinh thần phấn chấn lắm!” – ông BRô Đúc Ngỏi cho biết.

Riêng loại nhạc khí ta lêh thì khá ly kỳ, người chơi chỉ được sử dụng nó khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm “Lúc này lúa trên rẫy đang thì con gái, sắp trổ bông. Người Triêng coi đây là dịp để mừng sinh trưởng của cây lúa, nổi ta lêh với mong muốn lúa trên nương gặp mưa thuận, gió hoà, lúa trổ nhiều bông... mùa màng tươi tốt bội thu. Nếu sử dụng thời điểm khác thì sẽ bị dân làng nguyền rủa, bị phạt, thậm chí còn bị đuổi ra khỏi làng - khi ấy phải lên rừng mà sống thôi.

Thanh niên nam nữ người Triêng còn sử dụng cây khèn để gọi bạn tình, khi nghe tiếng khèn của chàng trai trong đêm trăng thanh gió mát, các cô sơn nữ sẽ tìm đến “Tiếng khèn càng hay, càng quyến rũ thì tụi con gái chúng mình càng đắm say, mê mẩn! Chàng trai sẽ có cơ hội lấy được người bạn đời như ý” – bạn gái Y Book Loan cho biết.

Làng Đăk Răng (xã Đăk Dục, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum) có đoàn nghệ nhân gồm 25 thành viên, trong đó có cả đội cồng chiêng. Đoàn đã có nhiều tiết mục xuất sắc trình diễn khắp các buôn làng gần xa tại các tỉnh Tây Nguyên đạt nhiều giải cao. Các tiết mục như “Sêhâk Satih” (Mừng hội lớn), hát kờ đọ “MRau” hát đồng ca (có người cầm trịch), hát giao duyên tình yêu, hay Lễ hội Mừng cơm mới “Cha Pleih”.

Được sự giúp đỡ của ngành văn hoá, 2 nghệ nhân BRôr Vẻ, BLoong Lệ đã mở lớp truyền dạy 3 loại nhạc khí talul, talêh và talil cho 15 thanh niên trong buôn làng. Những thế hệ người Triêng ở làng Đăk Răng đang nỗ lực bảo tồn văn hóa truyền thống để giữ vững danh hiệu Làng văn hóa cấp tỉnh được trao từ năm 2004.

Bài và ảnh: YSO K’SƠN

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Người mang “vàng” cho thảo nguyên xanh (02/2012)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 59,951,708


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs