Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Mai này còn ai nói tiếng Ơ-đu?

 10/06/2011

Người Ơ-đu ở Văng Môn vui hội.

Một dân tộc có tiếng nói (và từng có cả chữ viết) nhưng hiện nay trong giao tiếp phải nhờ vào tiếng nói của các dân tộc khác. Trong lúc đó, những người biết tiếng “mẹ đẻ” ngày càng ít dần, tuổi đã cao, sức đã yếu... họ lo lắng không biết rồi mai này con cháu có còn giữ được tiếng nói của dân tộc Ơ-đu mình nữa không (?!).

Dân tộc Ơ-đu là một trong 5 dân tộc rất ít người ở Việt Nam, chỉ có khoảng hơn 600 khẩu, trong đó có 92 hộ/389 khẩu sống tập trung chủ yếu ở bản Văng Môn (xã Nga My, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An).

Theo các bậc cao niên, thời trước, người Ơ-đu sinh sống rải rác dọc theo dòng sông Nậm Nơn, giáp biên giới Việt Nam – Lào. Nhưng do nhiều biến cố lịch sử, đồng bào phải dời đi nơi khác hoặc ở lẫn với các dân tộc khác. Người Ơ-đu thường phải nương nhờ vào các bản người Thái, Khơ-mú để sinh sống và duy trì nòi giống vì dân số quá ít. Nhưng so với đời sống của người Thái, Khơ-mú thì người Ơ-đu vẫn đói nghèo, lạc hậu và dân số ít hơn. Tên Ơ-đu trong tiếng Thái nghĩa là “Thương lắm”. Có lẽ người Thái thấy thương cuộc sống vất vả của dân tộc anh em mà thốt lên “Ơ-đu”, không ngờ lại trở thành tên của một dân tộc!

Năm 2006, sau khi Công trình thuỷ điện Bản Vẽ được khởi công xây dựng, toàn bộ bà con dân tộc Ơ-đu nằm trong vùng lòng hồ (tập trung ở 2 bản Kim Hòa, Xốp Pột, xã Kim Đa) phải di dời ra vùng tái định cư ở bản Văng Môn.

Trước đây, dân tộc Ơ-đu có chữ viết và tiếng nói riêng. Tiếng nói theo ngữ hệ Môn-Khmer có pha trộn nhiều yếu tố Việt-Mường. Hiện tại, chữ viết Ơ-đu đã bị thất truyền, lớp trẻ không còn ai biết nữa. Chỉ còn 6 cụ già người Ơ-đu tại Văng Môn biết nói và am hiểu tiếng “mẹ đẻ”. Những người Ơ-đu còn lại đều sử dụng tiếng Thái, Khơ-mú và tiếng phổ thông làm ngôn ngữ giao tiếp.

Trước nguy cơ bị mất tiếng “mẹ đẻ”, từ năm 2007, Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An đã hỗ trợ kinh phí, bút giấy để tổ chức dạy tiếng cho đồng bào Ơ-đu bằng phương pháp truyền khẩu (kinh phí hoạt động cho mỗi đợt học khoảng 2 triệu đồng). Tuy nhiên, việc dạy và học tiếng (không học chữ) cho người Ơ-đu gặp rất nhiều khó khăn. Ngoài kinh phí hạn hẹp thì người biết tiếng Ơ-đu còn quá ít, tuổi đã cao, sức yếu. Hơn nữa, bà con nơi đây không mặn mà với chuyện đi học.

Tuy có khó khăn, trở ngại nhưng vì không muốn tiếng của dân tộc mình bị “xóa sổ” nên những người già vẫn kiên trì truyền lại cho con cháu. Cụ Lo Hồng Phong, Bí thư Chi bộ bản Văng Môn nhớ lại: Trước khi tổ chức dạy tiếng, tôi nhóm họp những người già còn biết tiếng trong bản lại để đóng góp ý kiến. Sau đó, tôi soạn một cuốn giáo án viết bằng chữ tiếng Việt nhưng phát âm bằng tiếng Ơ-đu”.

Để có được cuốn giáo án này, hằng ngày các cụ trong bản tập trung lại, giao tiếp bằng tiếng Ơ-đu, cụ nhớ từ này, cụ nhớ từ kia... Cụ Phong ghi lại các tiếng nói đó trong băng ghi âm rồi chép ra thành một cuốn giáo án. Sau đó, cụ còn lặn lội sang tận bản Khạp, huyện Mường Khum, tỉnh Xiêng Khoảng (Lào) để đối chiếu với tiếng nói của đồng bào Ơ-đu nước bạn xem có khớp nhau không. Sau khi đối chiếu đúng với tiếng nói của người Ơ-đu ở Lào (hiện còn gần 200 người), cụ Phong mang giáo án về cùng một số cụ cao niên trong bản như cụ Lo Văn Bằng, Lo Bốn Nhong, Lo Văn Nghệ... đi vận động bà con dân tộc mình tập trung tới nhà văn hoá cộng đồng của bản để dạy và học tiếng.

Bản Văng Môn hiện nay đã mở được 6 đợt học tiếng Ơ-đu, mỗi đợt có khoảng 80 người tham gia. Nhưng vì mỗi đợt mở lớp chỉ được 6-7 buổi nên thời gian chưa đủ để người học tiếp thu hết và luyện thành thạo các kỹ năng nghe, nói. Người học chưa thuộc hết tiếng nói, lại ít sử dụng nên cứ rơi rụng dần. Vì thế, khi khoá học kết thúc, học viên hầu như không ai sử dụng được tiếng Ơ-đu để giao tiếp mà lại phải mượn tiếng Kinh hoặc tiếng Thái, Khơ-mú để làm ngôn ngữ giao tiếp.

Trưởng bản Văng Môn- Lo Văn Thái cho biết: “Năm 2011, cấp trên vẫn chưa hỗ trợ về kinh phí cũng như chương trình dạy tiếng cho dân bản. Không biết đến khi nào mới lại mở lớp”. Chị My La, cán bộ Phòng Văn hóa-Thông tin huyện Tương Dương thông tin thêm, đến thời điểm này vẫn chưa có kế hoạch dạy tiếng Ơ-đu trong thời gian tới.

Điều mà nhiều bậc cao niên, già làng, trưởng bản ở đây đang rất băn khoăn, trăn trở nếu chương trình bảo tồn tiếng nói cho người Ơ-đu theo kiểu nửa vời, học cho có như hiện nay thì chẳng bao lâu nữa, con cháu người Ơ-đu sẽ không còn ai nói tiếng của dân tộc mình.

Cụ Lo Mằn năm nay đã 80 tuổi- là người cao tuổi nhất của cộng đồng người Ơ-đu than thở:“Bây giờ gối ta đã mỏi, mắt đã mờ, chẳng mấy chốc nữa phải về với tổ tiên. Lúc ấy, tiếng người Ơ-đu cũng theo ta về với trời mà thôi”.

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Chuẩn bị bấm máy bộ phim “Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển” (06/2011)
  •  
  • Lễ đón dâu đám cưới của người Thái cổ (06/2011)
  •  
  • Nam Giang, Quảng Nam: Bảo tồn văn hóa dân tộc để phát triển du lịch (06/2011)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 61,443,862


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.3 secs