Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 26/05/2011
Một số nghi lễ độc đáo của người Si La


Nghi lễ trong Lễ mừng cơm mới của người Si La

Lễ cúng bản là ngày lễ linh thiêng nhất của người Si La nhằm cầu sức khỏe, yên bình và mùa màng tươi tốt. Trước ngày diễn ra Lễ cúng bản, Trưởng bản đứng ra tổ chức cuộc họp bàn với đông đủ bà con trong bản. Khoảng bảy giờ tối, Trưởng bản ra sân, leo lên tảng đá cao nhất bắc tay lên miệng làm loa, cùng gọi mọi người trong bản. Và từ xa có tiếng trả lời, rồi lại vang lên những tiếng gọi của mọi người trong bản. Chỉ một lát sau, nhà trưởng bản đã chật ních. Trưởng bản thông báo tình hình thu chi của bản trong thời gian qua và đề nghị khuyên góp, tuỳ lòng hảo tâm và kinh tế của từng gia đình để đóng góp cho bản.

Lễ cúng bản được tổ chức trong tháng giêng vào ngày con hổ (vì hổ là vật thiêng của người Si La). Một tuần của người Si La có 12 ngày (tính theo 12 con giáp của người Kinh nhưng ngày con mèo được thay bằng ngày con dê và ngày con dê được thay bằng ngày con người). Trong ngày làm lễ phụ nữ phải ở nhà, không được bén mảng đến khu làm lễ vì họ quan niệm rằng phụ nữ đến những nơi linh thiêng đó sẽ làm ô uế.

Buổi sáng hôm sau các trai bản đều tập trung lại, chặt tre, gỗ để dựng cổng bản. Cổng chính thường được dựng ở đầu làng, theo hướng tây (người Si La cho rằng mình đi từ hướng tây (Tây Tạng sang) nên bao giờ hướng đó cũng được coi là hướng gốc). Cổng chính gồm hai cọc chôn hai bên đường. Trên thanh gỗ ngang buộc phía trên có quấn dây bện từ cỏ tranh, cây sa nhân rồi cắm vào đó các loại súng, giáo nhọn, dao đẽo bằng gỗ và giắt các phên đan mắt cáo.

Trong hai ngày diễn ra lễ cúng bản thì nội bất xuất ngoại bất nhập, cấm mọi gia đình trong bản chuẩn bị đồ ăn bằng cách nướng, rán, xào... không ai được cãi cọ, giã gạo, say rượu.

Thầy mo dắt theo con chó trắng và một con gà trắng để làm lễ vật cúng. Thầy mo tay cầm con dao cắt tiết con chó, người dân trong bản cũng cắt cổ con gà rồi tất cả rưới máu lên những tấm phên, vũ khí (bằng tre, gỗ) làm sẵn từ sáng. Thầy mo lấy trong lon gạo một con ốc tiền (vỏ ốc, rất có giá trị với người Si La để cầu may, lấy phước) và vài sợi lông gà. Tay rải gạo, miệng lâm râm đọc thần chú. Sau đó thầy mo châm lửa đốt lông con chó, khói bốc khét lẹt để xua đuổi ma quỉ rồi mang con chó, con gà đi thui. Người dân trong bản cũng lấy những tấm phên, vũ khí đã tẩm máu chó, gà về treo trước nhà, chính máu chó trắng, gà trắng sẽ xua đuổi tà ma ra khỏi bản.

Sau đó từ khắp các nẻo, mỗi người tay cầm nắm xôi (nếp được ngâm bằng nước luộc hoa vè hư để khi nấu xong sẽ có một màu vàng óng, ăn rất thơm), nách cắp chai rượu đi ra cổng bản để cùng nhau dùng cho hết số rượu và con chó vừa thui mới được phép về nhà.

Khá xè la: Người Si La còn lưu giữ phong tục khá đặc biệt gọi là lễ “Khá xè la”, đó là một nghi lễ gieo nương tượng trưng. Nghi lễ này được tổ chức vào tháng 2 âm lịch hàng năm, trước ngày gieo nương thực khoảng 3 ngày và do trưởng họ chủ trì.

Trước ngày làm lễ “Khá xè la”, người Si La phát sẵn một đám nương và dựng một lều nương trên đó. Sáng sớm ngày làm lễ, người trưởng họ mang theo một quả bầu đựng nước, một cục than, gậy chọc lỗ đầu bịt sắt nhọn và một số loại giống cây trồng trên nương đi đến đám nương đã phát từ hôm trước. Tại đám nương này, người ta diễn lại cách thức gieo lúa trên nương. Trước tiên người trưởng họ gieo tượng trưng vài ba hàng lúa rồi làm lễ cúng chủ nương với lễ vật là măng đắng, trứng gà, đầu sóc, cá, cơm. Sau đó, mọi người trồng tiếp ngô, khoai, bí... rồi nghỉ ăn cơm trưa trong lán, sau đó lại tiếp tục công việc gieo trồng. Người Si La tin rằng nếu nương lúa này tốt thì năm đó sẽ được mùa.

Trước ngày gieo hạt, người Si La còn có một ngày cấm gọi là “mía lô lô”. Trong ngày này, người ta kiêng không làm các món nướng, rán, xào và cấm người lạ vào bản. Người Si La quan niệm ai phạm vào điều kiêng kị đó thì gia đình đó sẽ có người ốm, vật nuôi trong nhà chết, thóc giống để gieo cũng bị chim, chuột ăn hết. Người Si La không giải thích được nguồn gốc của tục lệ này nhưng người ta vẫn duy trì phong tục đó đến ngày nay.
Lễ mừng cơm mới: cuộc sống của người Si La gắn chặt với núi rừng, điều kiện canh tác rất khó khăn nên đồng bào luôn mơ ước về sự no đủ. Đó là lý do ra đời của Lễ mừng cơm mới (ổm khe) của đồng bào dân tộc Si La.

Lễ mừng cơm mới của đồng bào Si La được tổ chức đầu vụ thu hoạch (tháng Tám âm lịch), vào ngày hợi, ngọ, tị, thân hoặc thìn (con lợn, con ngựa, con rắn, con khỉ hoặc con rồng). Nếu ngày cúng trùng vào ngày giỗ của gia đình trưởng họ thì phải lui lại nhưng vẫn phải chọn vào một trong những ngày kể trên.
Khi lúa trên nương chín, trưởng dòng họ đi hái một nắm lúa đem về phơi khô rồi giã lấy gạo nấu một bát xôi làm lễ vật cúng chính. Những người con trai đã ra ở riêng, nếu bố đã mất phải đem lễ vật đến bàn thờ đặt ở nhà trưởng họ để cúng tổ tiên (nếu còn bố thì bố làm thay). Lễ vật bắt buộc phải có là một gói cơm mới (được lấy từ nương lúa của gia đình đem về phơi rồi đồ lên), hai con sóc, hai con cua, hai con cá.

Lễ cúng thường làm vào buổi chiều. Cách thức tổ chức và những lễ vật của các dòng họ đều giống nhau. Khi lễ vật được các gia đình trong dòng họ đem đến, trưởng họ bày ra một mâm tròn và bắt đầu làm lễ cúng. Con cháu sẽ quây tròn quanh mâm cúng, trưởng họ vừa cúng vừa đọc những câu cầu cho mùa màng năm sau được tốt tươi, cho thu hoạch bội thu. Lễ cúng không thắp hương mà chỉ thắp nến.

Khi cúng xong các gia đình sẽ cùng nhau ăn mừng lúa mới. Gia đình nào khó khăn, trưởng dòng họ cho đem lễ vật đã cúng về nhà ăn cùng con cái và người thân. Người Si La rất coi trọng Lễ mừng cơm mới nên các dòng họ thường tổ chức rất chu đáo. Lễ cúng xong, sáng hôm sau các gia đình lên nương thu hoạch lúa.

Huệ Hương

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 59,906,816


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.3 secs