Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 23/05/2011
Lễ cúng Yang Sơri của người B’hnoong


Người B’hnoong huyện miền núi Phước Sơn tỉnh Quảng Nam (nhóm địa phương thuộc dân tộc Giẻ-Triêng) sống trên sườn núi phía Tây Bắc của dải Ngọc Linh, là cư dân có mặt sớm trên vùng Trường Sơn-Tây Nguyên, họ có một nền văn hóa cổ truyền với bản sắc văn hóa riêng biệt thể hiện tính cách độc đáo. Dấu ấn truyền thống văn hóa của đồng bào dân tộc B’hnoong rất đặc sắc, mà trong đó lễ cúng Yang Sơri là biểu tượng văn hóa sinh động, là một nét đẹp đặc sắc góp phần làm đa dạng di sản văn hoá vật thể-phi vật thể của cộng đồng người B’hnoong.

Hiện nay, tại địa bàn huyện miền núi Phước Sơn tỉnh Quảng Nam, người B’hnoong với số dân khoảng 10.469 người, chiếm 65% dân số toàn huyện), họ sống ở các xã như: Phước Công, Phước Mỹ, Phước Thành, Phước Kim, Phước Lộc, Phước Chánh, Phước Năng… Tín ngưỡng nguyên thuỷ của người Giẻ Triêng nói chung và với dân tộc B’hnoong vùng núi Phước Sơn là thờ đa thần với quan niệm mọi vật đều có linh hồn. Một trong những vị thần được người B’hnoong xem trọng là Yang Sơra (Thần lúa). Hằng năm, ở người B’hnoong có nhiều nghi lễ liên quan đến tín ngưỡng, phong tục tập quán, ma chay, nghi lễ liên quan lao động sản xuất... Nhưng mang đậm dấu ấn bản sắc văn hoá là lễ cúng Yang Sơra.

Già làng A Vi Hân 83 tuổi dân tộc Bh’noong, ở thôn 2 xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn cho biết: Lễ cúng Yang Sơra được người B’hnoong cúng theo định kỳ hằng năm. Thời gian khoảng từ tháng 2 đến tháng 3 âm lịch vào những ngày trăng sáng. Đây là lễ hội để lại những dấu ấn về lễ nghi nông nghiệp của cộng đồng người B’hnoong. Lễ cúng Yang Sơra thường kéo dài trong hai ngày đêm. Mọi người trong làng đều tham dự. Có lễ rước Yang Sơra ra rẫy, vừa tổ chức ở nhà rông vừa tổ chức ở rẫy sau khi đã tỉa xong lúa mùa để cầu mong cho lúa tốt. Sau đó đồng bào mới ăn những hạt thóc còn lại...

Lễ cúng Yang Sơra ở nhà rông cầu mong cho lúa tốt và chắc hạt, không bị thú rừng phá hoại. Lễ vật cúng Yang Sơra gồm: một con gà luộc, thịt heo, rượu cần, những bông lúa, hoa quả và bánh. Rượu cần được làm trước đó nhiều ngày, điều quan trọng là gạo dùng làm rượu phải lấy từ rẫy của gia chủ chứ không được mượn hoặc mua. Ngoài lễ vật cúng, trong lễ cúng Yang Sơra lúa người B’hnoong làm một bàn thờ thiêng được làm bằng loại cây rừng và tre, gắn vào vách trên phần nhà sàn chính và trang trí hình bông lúa cách điệu treo cạnh bàn thờ. Trước bàn thờ đặt ché rượu cần. Gọi Yang Sơra thường là già làng có uy tín và am hiểu phong tục tập quán truyền thống của người B’hnoong hoặc là thầy cúng, là người lớn, có uy tín trong nhà.

Ngoài ra còn có một cây nêu. Cây nêu cúng Yang Sơra được chuẩn bị khá công phu trong khoảng 7 ngày trước đó. Cây được chọn ở đây phải là cây gỗ Chua (Chò) - một loại cây mọc thẳng không bị kiến đục lỗ hoặc có dây leo bò quanh, dài từ 5 đến 6 m. Sau khi có cây nêu, những người già lớn tuổi am hiểu phong tục tập quản của người B’hnoong cùng vài thanh niên đảm nhận việc chạm khắc, điêu khắc và trang trí cho cây nêu. Hoa văn chạm khắc cho cây nêu rất đa dạng và phong phú nhưng cũng thể hiện được tấm lòng chung thủy của cộng đồng với Yàng, đặc biệt với Yang Sơra. Cây nêu của người B’hnoong là cây cột diễn ra nhiều lễ nghi như: Lễ ăn mừng được mùa (La-pôm), lễ cúng Yàng Kông (thần núi), lễ cúng Yàng Đak (thần nước), lễ ăn mừng lúa mới (Cha-po)... Những người già B’hnoong vùng núi Phước Sơn cho biết: Cây nêu thể hiện cho mỗi lễ hoàn toàn khác nhau, khi nhìn vào cây nêu họ có thể biết làng và cộng đồng đang thực hiện lễ hội gì. Tùy từng vùng mà người B’hnoong thể hiện cây nêu ở vùng mình một khác. ở vùng cao các xã như: Phước Thành, Phước Chánh, Phước Kim... cây nêu thường cao vút khoảng 6m trên đỉnh có nhiều tua lồ ô hay nứa dài từ 1 đến 2m và có nhiều hình chim, thân cây nêu cắm nhiều mũi tên, giáo, mác bằng gỗ. ở người B’hnoong thuộc vùng trung và vùng thấp như: Phước Đức, Phước Hiệp, Phước Trà, Phước Năng... họ trang trí và chạm trổ cho cây nêu có phần đơn giản hơn và chiều cao cũng thấp hơn từ 3 đến 5 m.

Tùy từng vùng mà người B’hnoong thể hiện cây nêu ở vùng mình một khác. ở vùng cao các xã như: Phước Thành, Phước Chánh, Phước Kim... cây nêu cao vút khoảng 6m trên đỉnh có nhiều tua lồ ô hay nứa dài từ 1 đến 2m và có nhiều hình chim, thân cây nêu cắm nhiều mũi tên, giáo, mác bằng gỗ. Tất cả tạo cho cây nêu thêm dũng mãnh và mạnh mẽ như thần Chiến thắng. ở người B’hnoong thuộc vùng trung và vùng thấp như: Phước Đức, Phước Hiệp, Phước Trà, Phước Năng... họ trang trí và chạm trổ cho cây nêu có phần đơn giản hơn, chiều cao cũng thấp hơn từ 3 đến 5m nhưng qui lại cây nêu vẫn dũng mãnh và mạnh mẽ.

Lễ cúng Yang Sơra thường được bắt đầu vào buổi trưa, việc chuẩn bị hoàn tất, mọi người tham dự đông đảo. Trước khi vào nghi thức cúng chính thì người phụ nữ lớn tuổi trong nhà mang gùi lên rẫy chặt lấy ngọn mía, thân chuối non, trái bầu khô, những bông lúa (để lại sau mùa thu hoạch) đem về nhà. Nghi thức này gọi là rước hồn lúa. Những lễ vật ấy được đem về bài trí trên bàn thờ thiêng. Lúc này, những con vật hiến tế như gà, heo, vịt được đem làm thịt để lấy huyết bôi lên bài trí trên bàn thờ. Người gọi Yang Sơra ngồi trước ché rượu cần, hướng về bàn thờ đọc lời khẩn trình, chủ yếu cảm tạ thần linh, tổ tiên đã giúp đỡ đợt mùa qua và cầu xin được tiếp tục phục vụ cho đợt mùa sắp tới. Người khấn vừa đọc vừa bước đến bàn thờ dâng lễ vật cúng lên mời thần linh chứng giám.

Khi những nghi thức cúng xong, mọi người trở lên nhà sàn chính để dự tiệc. Thức ăn cho ngày cúng được bày ra để đãi khách như: cơm lam, mì nướng, củ nần nướng, thịt các con vật tế, ếch, chuột... Rượu cần được khai mở để mời khách uống. Người phụ nữ lớn tuổi nhất trong gia đình uống trước và sau đó mời khách theo thứ bậc tuổi tác. Trong thời gian dự tiệc, cồng chiêng được đánh với các giai điệu hội hè. Mọi người nhảy múa, hát những bài hát của cộng đồng.

Đêm xuống, trước sân nhà sàn, người B’hnoong đốt lửa và tiếp tục nhảy múa, ca hát xung quang cây nêu và đống lửa. Các nhạc cụ truyền thống, cồng chiêng được những người lớn tuổi thi nhau nổi nhạc theo thứ tự. Mọi người cùng vui hoà trong không khí hội với men rượu cần cho đến khi đống lửa tàn.

Sau lễ hội này, người B’hnoong vùng núi Quảng Nam còn có tục làm các nhạc cụ tạo ra âm thanh bằng sức gió hoặc từ sức nước để xua đuổi chim chóc và thú rừng khỏi phá mùa màng. Trong thời gian này, người già, phụ nữ và trẻ em thay nhau thường xuyên ở rẫy để đuổi chim, thú. Còn nam giới khoẻ mạnh thì tổ chức đi săn bắt tập thể vừa để bảo vệ cây trồng vừa để kiếm thêm nguồn thức ăn cho những tháng ngày tiếp theo.

Nguyễn Văn Sơn

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 59,919,506


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs