Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 23/05/2011
Thờ cúng Hùng Vương kết tinh bản sắc văn hoá dân tộc


Thờ cúng tổ tiên là một tập tục truyền thống, có vị trí hết sức đặc biệt trong đời sống tinh thần của dân tộc Việt Nam, là một trong các thành tố tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Trải qua bao biến cố của lịch sử, trong khi nhiều tôn giáo, tín ngưỡng dân gian khác đã phải chịu cảnh thăng trầm, nhưng tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên vẫn chiếm được vị trí thiêng liêng trong đời sống tinh thần của người Việt. ý thức “có tổ, có tông” của con người được bảo tồn trong cõi tâm linh và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, dù họ sống trên đất mẹ hay mưu sinh, lập nghiệp nơi đất khách quê người. Đặc biệt, đây là hình thức tín ngưỡng có sức sống lâu bền, được các thể chế chính trị (Nhà nước) từ buổi bình minh của lịch sử đến nay luôn thừa nhận. Theo tiến trình lịch sử của dân tộc, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đã bồi lắng, kết tụ những giá trị đạo đức của con người Việt Nam, luôn thủy chung nhân hậu, có trước có sau.

Phong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt có từ rất lâu đời. Đó là một phong tục đẹp, giàu bản sắc, có tính chất giáo dục truyền thống cho các thế hệ. Tự bản thân phong tục thờ cúng tổ tiên đã mang trong nó những giá trị văn hóa nhân bản.

Thờ cúng tổ tiên, ông bà là tín ngưỡng gốc xuyên suốt quá trình lịch sử Việt Nam, nó là sợi dây liên kết để góp phần cột chặt tính thống nhất toàn dân tộc và cũng là cội nguồn của các phong tục, tín ngưỡng khác. Vai trò tổ chức liên kết cộng đồng của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên còn rõ hơn khi ta xem xét vấn đề thờ quốc Tổ. Cả cộng đồng cư dân Việt Nam được củng cố bởi đức tin chung một cội nguồn. Tất cả là “đồng bào”, đều là “con Lạc cháu Hồng”. Đây chính là nguồn sức mạnh tinh thần giúp cho dân tộc ta vững vàng trước mọi sự đe dọa của thiên tai và giặc ngoại xâm.

Nghi thức tế tự của tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên gồm ba bộ phận, thứ nhất là tế tự tại gia đình, thứ hai tế tự tại làng xóm (chủ yếu là tín ngưỡng thờ Thành hoàng) và thứ ba tế tự quốc gia. Trong hệ thống ấy, với người Việt Nam tự bao đời nay, ngày giỗ Tổ Hùng Vương là sự tưởng nhớ, là sự trở về với cội nguồn của dân tộc. Từ truyền thuyết bào thai trăm trứng đến sự tích Hùng Vương, tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước, người Việt đã hình thành trong tâm thức của mình: Vua Hùng là vị Vua Thủy Tổ dựng nước, là Tổ tiên của dân tộc Việt Nam, con người Việt Nam. Ghi nhớ và tôn vinh công lao dựng nước của Tổ tiên là một hành vi văn hóa, ý thức đạo đức và bổn phận của mỗi người. Từ trong gia đình đến gia tộc, hàng xóm láng giềng rồi mở rộng ra cả nước với quan niệm: Cùng chung dòng máu Tiên Rồng, cùng là con cháu Lạc Hồng, nên người Việt luôn sống với nhau có nghĩa có tình, có thủy có chung, có trên có dưới, có xóm có làng, có sau có trước, có nước có nhà, có tổ có tông. Đó là điều cốt lõi làm nên giá trị vĩnh hằng của văn hóa cộng đồng Việt Nam, làm nên sức mạnh cố kết cộng đồng, đoàn kết toàn dân tộc. Vì thế, giỗ Tổ Hùng Vương là ngày để cả dân tộc tưởng nhớ, biết ơn tiền nhân đã có công sinh thành nòi giống; khai mở bờ cõi, tạo dựng hình hài đất nước. Đó là ngày giỗ trọng của người Việt Nam.

Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba/ Khắp miền truyền mãi câu ca/ Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm.

Câu ca dao này là sự nhắc nhở tự giác về ý thức cội nguồn dân tộc, để mỗi con cháu Lạc Hồng, dù ở đâu, đi đâu, về đâu cũng phải nhớ ngày giỗ Tổ mà tĩnh tâm, lắng lòng về chốn cố hương.

Đền Hùng và giỗ Tổ Hùng Vương từ bao đời nay là biểu tượng đã ăn sâu vào tâm khảm thiêng liêng của mỗi người dân đất Việt. Đây là điểm hội tụ tâm linh, hội tụ bản sắc văn hóa và tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Từ thời phong kiến đến ngày nay, hàng năm, giỗ Tổ Hùng Vương đều được tổ chức với nghi lễ trang trọng. Trước đây, đúng ngày mùng 10 tháng 3, tại đền Vua Hùng ở làng Cổ Tích, phủ Lâm Thao, các Nhà nước phong kiến đều tổ chức giỗ Tổ trang nghiêm, thành kính, thường có đại diện của triều đình tới làm chủ tế. Dân chúng quanh vùng kéo về Đền Hùng lễ tổ và tham gia các hoạt động vui chơi, giải trí rất đông. ở các tỉnh xa, đồng bào không về Đền Hùng Giỗ Tổ được thì cộng đồng làng xã, địa phương ở đó tự nguyện lập đến thờ cúng tế vọng Vua Hùng. Theo thống kê sơ bộ, trên toàn quốc hiện có tới 1.417 di tích thờ Hùng Vương, gia quyến và các tướng lĩnh thời Hùng Vương; nhưng tập trung nhiều nhất là ở quanh vùng Hy Cương và các địa phương phụ cận như Thành phố Việt Trì, huyện Phù Ninh, Lâm Thao.

Thể theo nhu cầu và nguyện vọng của đồng bào cả nước và theo sự phát triển của xã hội, Giỗ Tổ Hùng Vương ngày càng được tổ chức quy mô lớn hơn. Cùng với phần lễ Tổ tôn nghiêm, thành kính, theo đúng phong tục thờ cúng tổ tiên, các hoạt động hội đã tạo không khí vui vẻ, phấn khởi cho muôn dân. Cả phần lễ và phần hội đều mang đậm chất dân gian và được tiến hành trên tinh thần tự giác, tự quản của cộng đồng, có sự tạo điều kiện của nhà nước, các tổ chức xã hội, người hảo tâm. Vai trò của Nhà nước và các tổ chức xã hội là một bảo đảm để giỗ Tổ Hùng Vương và lễ hội Đền Hùng diễn ra an toàn và đúng tính chất vốn có của nó, không rơi vào các biến thái của mê tín dị doan, thương mại hóa, phàm tục hóa… theo ý chí chủ quan của một bộ phận thành phần xã hội. Các nghi thức thờ cúng tổ tiên truyền thống ngày càng được khôi phục, duy trì và nâng cao trong lễ giỗ Tổ Hùng Vương. Các hình thức hoạt động diễn xướng, trò chơi dân gian được phục dựng nguyên bản đã giúp đồng bào về dự Hội Đền Hùng được trở lại không gian văn hóa thời Hùng Vương. Lễ rước kiệu, hội thi hát Xoan của cư dân quanh vùng Nghĩa Lĩnh được khôi phục, làm cho giỗ Tổ Hùng Vương và Lễ hội Đền Hùng ngày càng gắn với tín ngưỡng và không gian truyền thống.

Với đặc trưng “của dân, do dân, vì dân”, sự tham gia của Nhà nước trong việc tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương hoàn toàn không phải là sự can thiệp để làm mất đi tính chất dân gian, tính cộng đồng có nền tảng từ văn hóa làng xã; mà để tạo điều kiện nâng cao tầm giá trị văn hóa, đạo đức trong phạm vi quốc gia, dân tộc và thể hiện sâu sắc tính liên tục của quá trình dựng nước và giữ nước; góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sức mạnh xây dựng và bảo vệ Tổ quốc như lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Các vua Hùng đã có công dựng nước. Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.

Kế thừa và phát huy tinh thần đó, năm Tân Mão-2011 này, giỗ Tổ Hùng Vương do Uỷ ban nhân dân tỉnh Phú Thọ chủ trì tổ chức với sự tham gia của các tỉnh: Tuyên Quang, Hòa Bình, Nam Định, Quảng Ngãi và Đồng Tháp đại diện cho ba miền: Bắc, Trung, Nam. Các hoạt động lễ hội Đền Hùng năm nay được diễn ra trong một không gian mở rộng từ Đền Hùng về đến Ngã ba Hạc thành phố Việt Trì và các huyện: Lâm Thao, Phù Ninh với một số hoạt động trọng tâm như: Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng; tổ chức rước kiệu từ các xã vùng ven di tích về Đền Hùng; tổ chức đánh trống đồng, múa sư tử và hát Xoan của các phường Xoan cổ trong tỉnh; tổ chức triển lãm các hiện vật cung tiến Đền Hùng với chủ đề “Tình cảm của đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế với Đền Hùng”; tổ chức Lễ hội Chè với chủ đề “Sắc hương Chè đất Tổ” của các doanh nghiệp trong tỉnh; tổ chức giao lưu dân ca và trình diễn trang phục các dân tộc, tổ chức Hội thi gói, nấu bánh chưng, giã bánh dầy của một số tỉnh, thành phố; tổ chức biểu diễn của các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp trong và ngoài tỉnh; tổ chức các hoạt động thể thao: Bóng chuyền nam, cờ tướng, vật dân tộc và bắn nỏ của 13 huyện, thị, thành trong tỉnh; tổ chức hội thi bơi chải... Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, quảng bá du lịch đã được đẩy mạnh trên các phương tiện thông tin đại chúng. Công tác đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn giao thông được đặc biệt quan tâm với nhiều phương án triển khai cụ thể chi tiết bảo đảm an toàn tuyệt đối cho đồng bào cả nước về dự Giỗ Tổ và du khách quốc tế về dự hội.

Nét mới của giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Tân Mão - 2011 tập trung chủ yếu vào các hoạt động phần lễ. Ban Tổ chức giỗ Tổ Hùng Vương của tỉnh đang xúc tiến công tác chuẩn bị tổ chức Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân và Lễ dâng hương Đức Quốc Mẫu Âu Cơ trong Khu di tích Lịch sử Đền Hùng với những nghi thức trọng thể và truyền thống, trong đó tại Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân sẽ tổ chức nghi thức tế cổ truyền. Các hoạt động này cùng với Hội thảo quốc tế “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” với hơn 100 nhà khoa học quốc tế và trong nước tham dự; phục dựng lại lễ hội truyền thuyết rước Vua Hùng về làng ăn Tết; tổ chức Liên hoan tiếng hát Làng Xoan là những hoạt động chủ yếu phục vụ công tác xây dựng hồ sơ “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” đề nghị tổ chức UNESSCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và hồ sơ “Hát Xoan Phú Thọ” đề nghị công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Đến nay, các công việc xây dựng hồ sơ cơ bản đã được thực hiện đảm bảo tiến độ theo sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên đến tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là sự kết tinh và phát triển các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc Việt Nam. Những giá trị ấy góp phần bồi đắp lòng yêu nước thương nòi, đạo lý uống nước nhớ nguồn, có trước có sau; xây dựng đời sống tinh thần phong phú trong thời đại mới. Không gì khác, chính từ những giá trị đó đã làm nên sức sống trường tồn của dân tộc Việt Nam trước bao biến cố của lịch sử mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước.

Hoàng Dân Mạc

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 59,882,414


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs