Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Kinh thành Thăng Long qua những tên gọi

 06/09/2010

Cố đô Hoa Lư-kinh đô của nước Đại Cồ Việt xưa đã có cách đây gần 10 thế kỷ.

Thăng Long-Hà Nội là kinh đô lâu đời nhất trong lịch sử Việt Nam. Trước khi trở thành kinh đô của nước Đại Việt dưới triều Lý mùa thu năm 1010, mảnh đất địa linh nhân kiệt này đã từng là thủ phủ của phong kiến phương Bắc thời đô hộ. Và từ khi hình thành cho đến nay, Thăng Long- Hà Nội có nhiều tên gọi khác nhau được chép trong sử sách Việt Nam.

Truyền thuyết kể rằng, năm 866 lúc Cao Biền nhà Đường đang cho đắp lại thành Đại La rộng và vững chãi hơn trước, bỗng thấy một người “đầu đội mão xích hoa, thân mặc áo tử hà, xiêm là, giày đỏ” tự xưng là thần Long Đỗ xuất hiện. Do vậy, sử sách thường gọi Thăng Long là đất Long Đỗ. Thời gian này, thành Thăng Long còn có tên gọi là thành Đại La. Bởi thế, trong Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ (1010) có viết: “...Huống chi thành Đại La, đô cũ của Cao Vương (tức Cao Biền) ở giữa trời đất...”.

Giai đoạn đô hộ phương Bắc thời Tùy (581-618), Đường (618-907), Thăng Long còn có tên là Tống Bình. Đây là tên đất trị sở của thế lực đô hộ. Trước đó, trị sở đô hộ phương Bắc đóng ở vùng Long Biên, tức Bắc Ninh ngày nay, đến đời Tùy, mới chuyển đến Tống Bình.

Sau khi đánh đuổi quân xâm lược phương Bắc, đến mùa thu, tháng 7 năm Canh Tuất (1010), vua Lý Thái Tổ từ thành Hoa Lư dời đô ra Kinh phủ thành Đại La, tạm đỗ thuyền dưới thành, có rồng vàng hiện lên ở thuyền ngự, nhân đó đổi tên thành gọi là thành Thăng Long. Đây là tên gọi có tính văn chương nhất, gợi cảm nhất trong các tên về Hà Nội.

Tuy nhiên, vào cuối thời nhà Trần, Hồ Quý Ly bức vua Trần dời đô từ Thăng Long vào Tây Đô (Thanh Hóa) và giết hàng loạt quần thần trung thành với nhà Trần. Tháng 2 năm Canh Thìn 1400, Hồ Quý Ly truất ngôi của Trần Thiếu Đế, tự lên làm vua lấy quốc hiệu là Đại Ngu, lập nên nhà Hồ. Lúc bấy giờ kinh thành Thăng Long được gọi là Đông Đô. Như sách “Đại Việt sử ký toàn thư” có chép: “Mùa hạ tháng 4 năm Đinh Sửu (1397) lấy Phó tướng Lê Hán Thương tức Hồ Hán Thương coi phủ đô hộ là Đông Đô”. Đông Đô tức Thăng Long, lúc ấy gọi Thanh Hóa là Tây Đô. Tuy nhiên, nhà Hồ chỉ tồn tại được 7 năm thì bị nhà Minh xâm chiếm. Năm 1408, sau khi đánh bại nhà Hồ, bắt sống cha con Hồ Quý Ly, quan quân nhà Minh đổi tên Thăng Long là Đông Quan với hàm nghĩa kỳ thị Kinh đô của nước ta chỉ được ví là “cửa quan phía Đông” của Nhà nước phong kiến Trung Hoa.

Đến thời Lê, vì Thanh Hóa có Tây Đô, cho nên gọi thành Thăng Long là Đông Kinh. Sách Đại Việt sử ký toàn thư cho biết sự ra đời của cái tên này như sau: “Mùa Hạ, tháng 4 năm Đinh Mùi (1427) Vua (tức Lê Lợi) từ điện tranh ở Bồ Đề, vào đóng ở Thành Đông Kinh, đại xá đổi niên hiệu là Thuận Thiên, dựng quốc hiệu là Đại Việt đóng đô ở Đông Kinh. Ngày 15 Vua lên ngôi ở Đông Kinh, tức là Thành Thăng Long”. Đời Tây Sơn (1787-1802) vì kinh đô đóng ở Phú Xuân, Huế, nên Thăng Long lại được gọi là Bắc Thành. Năm 1805, sau khi thống nhất đất nước, nhà Nguyễn đặt kinh đô tại Phú Xuân (Huế) và cho phá thành Thăng Long để xây thành theo phương pháp của phương Tây do kỹ sư Pháp giúp đỡ. Đồng thời, vua Gia Long đổi tên chữ Hán của Thăng Long, với nghĩa là “rồng bay lên” thành ra từ đồng âm Thăng Long, nhưng mang nghĩa là “thịnh vượng” khác nghĩa với thời các triều đại trước, vì cho rằng Thăng Long lúc đó không còn là kinh đô nơi vua ở cho nên không dùng biểu tượng rồng, linh vật tượng trưng cho vương quyền. Gia Long đổi phủ Phụng Thiên thành phủ Hoài Đức, còn tại kinh đô Huế cho lập phủ Thừa Thiên, trực lệ kinh kỳ. Địa danh Thăng Long tồn tại cho đến thời vua Minh Mạng khi bãi bỏ Bắc Thành tổng trấn và thành lập tỉnh Hà Nội, năm 1831 niên hiệu Minh Mạng thứ 12.

Ngoài những tên chính quy được chép trong sử sách do các triều đại phong kiến Nhà nước Việt Nam đặt ra, Hà Nội còn có những tên gọi không chính quy được dùng trong văn thơ, ca dao... như: Tràng An; Phượng Thành; Long Biên; Long Thành; Hà Thành... Bên cạnh đó, trong dân gian còn nhiều từ được dùng để chỉ Thăng Long-Hà Nội như: Kẻ Chợ; Kinh Kỳ, Thượng Kinh...

Bằng Giang (tổng hợp)

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Đoàn Nghệ thuật Khmer Kiên Giang: Bảo tồn văn hóa dân tộc (09/2010)
  •  
  • Phố trong tranh Bùi Xuân Phái (09/2010)
  •  
  • Công bố các công trình nghiên cứu văn hóa dân gian (09/2010)
  •  
  • “Hà Nội 36 phố phường” (09/2010)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 59,877,387


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs