Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Mênh mang cầu tuồng Kẻ Gám!

 29/07/2010

Đêm tuồng Kẻ Gám.

Tôi trở về làng Kẻ Gám (xã Xuân Thành, huyện Yên Thành-Nghệ An) trong miên man những câu tuồng cổ. Đây đó còn sót lại rêu phong đình chùa một thủa, rêu phong cả những ánh mắt phường tuồng xa xôi trong ký ức. Đêm làng Gám xanh trong, tiếng trống tuồng điểm nhịp thao thiết như mời gọi, như huyễn hoặc một giấc mơ...

Mê đắm những tích tuồng...

Tôi có người bạn vong niên, anh Quang Huy. Gọi là “vong niên” nhưng anh còn trẻ, lại đạo mạo. Có lẽ điều làm cho tôi quý anh hơn những người bạn cùng trang lứa, đó là tính hoài cổ. Anh “hoài” tất cả mọi nhẽ, miễn là nó cũ kỹ, phủ mờ bụi thời gian. Và như chữ anh thường dùng là “mang mang hồn xưa cũ”. Vì vậy, anh mê tuồng cũng là phải. Lần này, anh kéo tôi về quê anh, làng Kẻ Gám sau một chầu rượu say tuý luý. Huy bảo: “Ông phải về đúng dịp này. Cánh đồng bạc phơ sau mùa gặt, đêm như dài hơn, sâu hơn. Đúng dịp này, tiếng trống phường tuồng làng Gám bắt đầu điểm nhịp”. Vậy là tôi theo anh về, như một kẻ lãng du, và cũng vì những câu hát phường tuồng đã trót ám ảnh.

Đêm tháng năm, xóm làng nghiêng nghiêng ánh điện. Tiếng chó sủa từ đâu đó vọng lại. Tôi theo anh bạn vong niên đi sâu vào phía trong làng. Đường xóm nhỏ quanh co và sâu hun hút. Đàn chó lao từ trong ngõ ra, tròn mắt nhìn hai kẻ liêu xiêu dưới trăng, không thèm sủa lấy một tiếng. Mùi ngai ngái phân trâu, mùi rơm mới gặt nồng nàn xông lên tận mũi. Đâu đây đã thảng hoặc tiếng tom, bùm vọng lại. Cả tiếng hát nữa. Đúng rồi, Tống Địch Thanh đã bắt đầu lên ngựa, Trại Ba Công Chúa đang câu thán rền giã bạn... Tôi và Huy len vào đám người đứng ngồi lô xô trên một cái nền gạch. Toàn là con nít với những ông lão, bà lão. Đêm nay, phường tuồng Kẻ Gám diễn vở “Tống Địch Thanh”, một trong những bản tuồng cổ hiếm hoi còn sót lại. Đôi loa Nam Môn được mở hết công suất, Tống Địch Thanh đang cúi xuống bên người mẹ già khiến chiếc mi-cờ-rô được lồng vào bao vải màu đỏ treo trên cổ đu đưa như con lắc... Diễn viên là các cụ ông, cụ bà đã cao tuổi nhưng giọng hát còn rền và đầy mê đắm. Sân khấu đơn giản, chỉ một tấm phông màu xanh treo ở phía sau và một khoảng trống chừng 15m2, vậy là đã đầy đủ núi non trời biển. Bên kia sân khấu, một ông lão chừng bảy mươi tuổi đang đung đưa ôm chiếc trống chầu. Tiếng chát, tom, tom lúc khoan, lúc nhặt được cụ “thưởng” theo từng nhịp hát...

Theo sách vở, nghệ thuật tuồng ở Việt Nam có xuất xứ từ bên nước Trung Hoa xa xôi, gắn liền với sự kiện Lý Nguyên Cát, là một kép hát bậc thầy đi theo đoàn quân xâm lược của Toa Đô sang Việt Nam và bị bắt từ thời Trần. Theo một giả thiết khác, tuồng Việt Nam là sự phát triển trên cơ sở các trò diễn xướng dân gian, trong quá trình lịch sử có ảnh hưởng sân khấu kịch hát của Trung Quốc (Hí khúc). Dù giả thiết này hay giả thiết khác, nhưng rõ ràng tuồng là một môn nghệ thuật dân gian gắn với những sinh hoạt văn hoá làng xã từ rất lâu đời. Anh bạn nhạc sỹ của tôi yêu tuồng từ trong tiềm thức như yêu mảnh đồng rừng cằn cỗi quê anh vậy. Huy có chất giọng tuồng hát Nam xuân khá chuẩn. Có lẽ anh được thừa hưởng chất giọng và sự đam mê tuồng từ cha anh, ông Lê Văn Song. Ông Song năm nay đã ngoài 70 tuổi, theo cha hát tuồng từ nhỏ. Tiếng trống chầu gắn suốt cả một đời ông. Cho đến bây giờ, ông vẫn là một diễn viên đóng vai võ tướng, oai hùng trong phường tuồng làng Kẻ Gám. Ông Lê Văn Song cho hay, phường tuồng làng Kẻ Gám còn giữ được khá nhiều tích tuồng cổ, như “Tống Địch Thanh”, “Lưu Bình Dương Lễ”, “Sơn Hậu Thành”. Bên cạnh đó, cũng đã dựng được nhiều vở diễn mới, ca ngợi đất và người xứ Nghệ trong lao động và chiến đấu chống xâm lăng như vở “Mười lăm năm quật khởi”, “Ngọn lửa Hồng Sơn”...

Liệu ngày mai có còn tuồng Kẻ Gám!

“Tuồng làng Kẻ Gám đã được lên Đài Truyền hình Nghệ An, rồi Đài Truyền hình Việt Nam, phát sóng thời lượng dài mấy chục phút”- ông Phan Văn Lạc, Chủ nhiệm Câu lạc bộ tuồng làng Gám hồ hởi cho biết. Lần đó cả phường tuồng vui như ngày hội. Các cụ ông, cụ bà phấn khởi tập luyện rồi biểu diễn cho “nhà đài” làm chương trình. Lần đầu tiên diễn trước ánh đèn máy quay, các cụ cứ ngượng ngập như gái mới về nhà chồng. Sau này xem ti vi, cụ nào cũng tấm tắc: “Thì ra mình cũng...duyên đáo để”. Cụ Lạc lại trầm ngâm: “Nhưng chỉ được có vậy rồi đâu lại vào đấy, các cụ lại tập, lại diễn cho các cụ xem. Lớp trẻ bây giờ còn lo làm ăn, nghe nhạc Hip-Hop, hơi đâu mà đi xem các cụ phi ngựa cưỡi mo cau... Cụ Lạc năm nay 67 tuổi, đã theo tuồng, hát tuồng được hơn 40 năm. Bây giờ cụ là Chủ nhiệm Câu lạc bộ tuồng. Trước đây không có chủ trương, tuồng làng Gám vẫn hát, vẫn diễn trong những dịp nông nhàn. Câu lạc bộ thành lập từ năm 2006, huyện hỗ trợ 500.000đ, xã hỗ trợ các cụ một bộ trống. Từ bấy đến giờ không ai đoái hoài đến các cụ. Tủi thân lắm, nhưng các cụ vẫn duy trì lịch sinh hoạt đều đặn mỗi tháng ba lần để được gặp nhau, nói chuyện tuồng và hoài cổ chuyện ngày xưa...

Cụ Phan Văn Lạc cho tôi xem 15 bộ trang phục tuồng do cụ mua vải, tự cắt may lấy. Tôi thật sự bất ngờ bởi những đường nét tinh xảo, màu sắc sinh động của các bộ Long chấn (dành cho vai quan), Đại giáp (dành cho vai tướng). Cụ Lạc cho hay, mỗi bộ thế này, cụ phải tỉ mẩn cắt may hàng mấy tháng trời, tiền thì tự bỏ ra làm. Sau hôm VTV3 phát chương trình, có một cụ ông tận trong Quảng Ngãi viết thư ra hỏi mua một bộ Đại giáp. Cụ Lạc bèn gói gém cẩn thận gửi vào biếu tặng, vui vì thấy còn có người yêu tuồng, quý tuồng đến vậy. Lại chuyện cách đây không lâu có một cô giáo còn rất trẻ tìm đến cụ, ngồi hàng buổi nghe về tuồng, hát thử tuồng, rồi bỏ kinh phí mời các cụ diễn liền mấy vở. Nhưng những người như vậy không có nhiều. Câu lạc bộ hiện có 32 diễn viên, độ tuổi trung bình xấp xỉ 60. Niềm đam mê tuồng vẫn còn nguyên vẹn, nhưng không có kinh phí để luyện tập, biểu diễn, duy trì. E rằng một ngày không xa, tuồng Kẻ Gám chỉ còn trong hoài niệm (!).

Tôi đọc được trong ánh mắt cụ Phan Văn Lạc sự day dứt, trăn trở với tuồng cổ. Các cụ đều là nông dân, suốt đời gắn bó với ruộng đồng, bờ bãi, không được học, được đọc những tri thức bác học về nghệ thuật tuồng, nhưng hơn ai hết, các cụ hiểu rằng mình đang cố sức gìn giữ nét văn hoá cha ông để lại. Đây là một “cuộc chiến” không cân sức, các cấp chính quyền chưa quan tâm đúng mức, lớp trẻ thì hầu như quay lưng lại với tuồng. Xem ra mơ ước được chính quyền các cấp tạo điều kiện giúp đỡ để mở một lớp học về tuồng của cụ Lạc khó lòng trở thành hiện thực!

Minh Thư-Vân Anh

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Quần thể Di tích lịch sử Ninh Kiều - Tốt Động: Niềm tự hào cần được bảo tồn và phát huy giá trị (07/2010)
  •  
  • Cổng chào trang trí bằng hoa, cây xanh, panô (07/2010)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 59,950,152


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs