Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Nghệ An: “Đệ nhất động” vẫn ngủ quên giữa rừng!

 31/12/2009
Lên huyện biên giới rẻo cao Quế Phong (Nghệ An), nghe ở bản Chiếng có hang Thẳm Mẹ Mọn là “đệ nhất động trời Nam”. Không bị hút hồn với lời khen tôi nhờ Trưởng phòng Văn hoá-Thể thao-Du lịch huyện cử nhân viên sáng hôm sau dẫn vào xã Quang Phong.

Nhìn bằng…tai

Khi hỏi những người buôn bán ở Thị trấn Kim Sơn về “đệ nhất động” hang Thẳm Mẹ Mọn họ đều lắc đầu trả lời không biết. Tôi liền gặp Trưởng phòng Văn hoá-Thể thao-Du lịch huyện hỏi:

- Chị đã vào Thẳm Mẹ Mọn “đệ nhất động” chưa ?

- Vào nhiều rồi. Nhưng còn phải nhờ giới chuyên môn thẩm định mới biết kết quả đệ nhất hay là đệ bao nhiêu động Nhà báo à !

Đương nhiệm Đại biểu Quốc hội, là người con của dân tộc Thái, chị Vi Thị Tuyết đảm trách quản lý văn hoá-du lịch của huyện rẻo cao nên chị có điều kiện đến với nhiều hang động nổi tiếng của Việt Nam. Chị cũng không hiểu tại sao hang Thẳm Mẹ Mọn quê mình lại bị lãng quên hơn nửa thế kỷ.

Dù “bà” Trưởng phòng đánh giá về tiềm năng du lịch của huyện nhà là sâu sát, song tôi vẫn chưa hình dung ra diện mạo của “đệ nhất động”, đành nhờ chị cử nhân viên sáng hôm sau đưa vào bản Chiếng xã Quang Phong. Biết tôi là Nhà báo đang sốt sắng vào hang, anh Sầm Thanh Truyền, Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ xã nói:

- Thẳm Mẹ Mọn dịch ra tiếng phổ thông là “hang con tằm”. Thế hệ tôi lớn lên chỉ biết Lễ hội Thẳm Mẹ Mọn qua lời kể của người già thôi.

Rời Trụ sở xã đi “vài quăng dao” đã tới bản Chiếng dưới chân núi. Hùng “tài xế” xe ôm của tôi tìm cháu Vi Văn Hương 15 tuổi nhờ dẫn đường lên hang. Anh Lương Văn Sùi, Phó bản, người được giao nhiệm vụ chỉ huy dân quân thường trực bảo vệ hang, cho tôi mượn chiếc đèn pin:

-Phải mang cái này mới vào sâu được trong hang, càng vào sâu càng tối như bưng.

Thấy bằng mắt sờ bằng tay !

Chừng 15 phút vừa leo vừa thở chúng tôi dừng nghỉ trước cửa hang lấy sức để leo tiếp mấy tầng trong lòng hang. Hơn tiếng đồng hồ bấm được gần trăm kiểu ảnh. Tôi thất vọng vì chẳng thấy chút gì liên quan với ý nghĩa “con tằm” ! Không thấy mối liên hệ giữa sự vật với tên gọi, bù lại, tất thảy những mờ ảo hiện lên sau ánh đèn pin đã lấp đầy nỗi hoài nghi có phần nóng vội của tôi.

Từ ngoài vào trong, từ tầng trệt lên các tầng trên, dù với cảm nhận của kẻ i tờ về kiến trúc và hội hoạ, tôi cũng nhận ra tác phẩm siêu phàm trác tuyệt. Với vô số nhũ đá thành sa bàn kỳ vĩ. Ở đó có cụm tượng đá tự nhiên lưu giữ dáng hình cặp vợ chồng ngồi bên nhau. Nàng bụng mang dạ chửa nép bên chàng để được chở che. Cạnh đó có phiến đá bằng phẳng là giường nằm. Trên giường có đôi gối bằng đá như minh chứng cho quy luật một vợ một chồng là nền tảng bền vững của hạnh phúc gia đình.

Quanh sa bàn “treo” nhiều bức phù điêu. Người không giàu sức tưởng tượng như tôi vẫn thấy đàn voi hùng dũng bước, đàn khỉ đu cành, ả gà mái nằm ổ, gã sư tử ngủ ngồi. Phông thẳm binh là nơi để mọi người leo thăm hang ngồi nghỉ tạm. Đặc biệt, một mô hình bản Thái cổ với những thửa ruộng bậc thang, với Phóng nọc (bãi bằng) đủ hằng trăm dân bản hội họp, với Phóng phanh han để gái tú trai thanh múa sạp ném còn. Tại đây có dàn đàn đá ta chạm tay vào liền phát ra âm thanh quyến rũ…

Một loạt hình dáng mờ ảo nhìn được và chạm được ấy đều do bàn tay của “kiến trúc sư” tạo hoá khắc tạc trên vách, trong các hầm ếch của mấy tầng hang. Điều tôi hết sức ngỡ ngàng là, công trình này hiện hữu ít nhất cũng đã hằng vạn năm. Trong khi người Thái cổ đầu tiên đến lập bản dựng mường tại xứ Nghệ cũng chỉ tính bằng ngàn năm. Vậy “kiến trúc sư” tạo hoá đã tạo tạc hoàn hảo nên mô hình một bản Thái cổ trù phú thanh bình!

Để khám phá vẻ đẹp của bức phù điêu thiên tạo mà đến nay chưa sách vở tài liệu chính thống nào ghi lại, tôi bằng lòng với cách hiểu của người Thái ở Mường Quáng (nay là xã Quang Phong): Thẳm Mẹ Mọn nghĩa là nơi vui chơi văn nghệ, là điểm gặp gỡ hẹn hò của những phụ nữ có chồng.

Sau khi rời hang xuống núi, chúng tôi được anh Lương Văn Sùi phó bản Chiếng kể về những tích truyền về Thẳm Mẹ Mọn.

Chàng Mỏ Phán tuấn tú khôi ngô, nàng Vi Xổm đẹp nết đẹp người. Chuyện trai tài gái sắc đến với nhau ăn kiếp ở đời là tất yếu, vậy mà hai gia đình nọ ngăn cản không cho chàng cưới nàng làm vợ. Một hôm nàng mật báo cho chàng biết nàng đã có thai. Trót ăn trái cấm địa đàng thì không tránh khỏi luật đời thông qua trừng phạt của chúa mường và dân bản. Để bảo toàn hạnh phúc, hai người trốn vào đại ngàn. Họ phải ăn đói nhịn khát, lội suối trèo non. Một ngày nọ họ dừng ở trong cái hang giữa chốn đại ngàn ( về sau có tên là Mường Quáng).

Ban ngày chàng đi tìm thức ăn nước uống, nàng bụng mang dạ chửa ở lại trông “nhà”. Chiều tối chàng về sum họp. Bên bếp lửa hồng họ sung sướng nghĩ tới ngày mãn nguyệt khai hoa. Chiều ấy chàng trở về không thấy người yêu đâu nữa, chàng tìm khắp mọi ngóc ngách trong hang, khắp những cánh rừng gần, cánh rừng xa vẫn không thấy nàng. Suốt mấy tháng liền giữa hun hút đại ngàn, các loài chim ngừng hót, các loài thú ngừng gào, các loài cây ngừng vi vu xào xạc. Không gian vắng lặng chỉ còn tiếng gào khóc vô vọng của chàng kiếm tìm nàng giữa đại ngàn.

Không thể sống cô độc giữa đại ngàn với nỗi đau mất nàng, chàng thất thểu trở về bản với cái xác không hồn. Thời gian sau, gia đình khuyên cưới vợ chàng không chịu. Nhiều thiếu nữ trẻ đẹp trong ngoài bản tự nguyện đến làm vợ, chàng không thiết chọn ai. Dù lặng lặng sống lặng lặng yêu, nhưng với tài năng đức độ của mình, chàng vẫn được cử làm “quan mường”. Chàng làm “quan mường” cai quản chín bản mười mường vẫn khôn nguôi nhớ về người yêu cũ. Vào dịp đầu Xuân ấy, “quan mường” lệnh truyền hết thảy phụ nữ đã có chồng, cùng độ tuổi với Vi Xổm, tập trung tại hang thuộc Mường Quáng để quan mường nhận mặt. Truyền thuyết chẳng nói rõ quan mường Mỏ Phán tìm thấy Vi Xổm hay không, chỉ biết từ đó về sau, dân chín bản mười mường gọi hang ấy là Thẳm Mẹ Mọn, Mồng Bảy tháng Giêng âm lịch hằng năm mở Lễ hội đầu Xuân ngay tại hang ấy. Lễ hội Thẳm Mẹ Mọn là nơi để phụ nữ Thái đã có chồng hò hẹn gặp gỡ người cũ tình xưa.

Ông Lô Hải Minh cho biết, tuổi thiếu niên, ông còn được chứng kiến Lễ hội, sông Quáng khởi từ Tri Lễ xuôi qua các bản: Tạ, Hủa Pố, Có Huống, Cu, Cam, Pin, Páo 1, Páo 2 rồi tới bản Chiếng. Đêm trước Lễ hội, hằng trăm thuyền, bè, mảng chở bà con từ Tri Lễ, Châu Thôn xuôi về, từ Châu Tiến (Quỳ Châu) Quang Phong ngược lên. Thuyền, bè đậu kín mặt sông suốt mấy cây số trước hang. Anh Vi Hợi, quê huyện Tương Dương lại cho hay: Nước từ hang Thẳm Mẹ Mọn xuôi về tạo thành khe Chà Lạt (nghĩa là trơn trượt). Khe Chà Lạt thuộc Mường Lằm (bản Xiềng Lằm, xã Hữu Khương, Tương Dương). Đàn ông phải cưỡi “trâu 9 sừng” mới qua được khe này. Con gái Mường Lằm tắm nước khe này xinh đẹp nổi tiếng. Từ xưa, các ông bố bà mẹ không cho con gái Mường Lằm dự Lễ hội Thẳm Mẹ Mọn ở Mường Quáng, là vì con xinh đẹp hay sợ run rủi từ câu chuyện tình dang dở bi thương?

Lời kết

Anh Nguyễn Đình Yên, Chủ tịch UBND huyện Quế Phong cho biết: Huyện đang xúc tiến làm đường từ xã Châu Thôn vào xã Quang Phong, vài năm nữa nhiều người sẽ được chiêm ngưỡng hang Thẳm Mẹ Mọn. Tiềm năng du lịch Quế Phong đang như đoá hoa rừng trinh nguyên cũng khuất lấp. Cùng với thác Sao Va, thác Bảy tầng, Đền Chín gian, rừng nguyên sinh Nậm Giải, khai thác hang Thẳm Mẹ Mọn sẽ tạo cho Quế Phong cụm vật thể để khai thác Du lịch rất tốt. Huyện đang giai đoạn mời gọi “chàng rể” là các nhà đầu tư đến tìm hiểu.

Xuân Canh Dần

[ Quay lại ]
Các tin khác

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 59,944,631


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs