Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Kon Tum: Huyền thoại “rừng ma”

 18/12/2009

Chiếc quan tài được làm bằng gỗ sao của gia đình ông A Blã.

Theo quan niệm của người Giẻ-triêng, “rừng tang ma” được coi là vùng đất thiêng nhất của làng; gắn liền với nó là tục thiên táng (táng treo - “chôn” người chết ở trên mặt đất). Cùng với những đặc trưng về tín ngưỡng và tâm linh, người Giẻ-triêng đều có ý thức gìn giữ, bảo quản khu “rừng ma” như vùng đất thiêng của làng... Trải qua nhiều biến cố lịch sử, tục thiên táng của người Giẻ-triêng ở Kon Tum ngày nay chỉ được truyền qua những câu chuyện kể của các già làng. Sau nhiều ngày lặn lội, với sự chỉ dẫn khá... dè dặt của người dân bản địa, chúng tôi đã phát hiện được những chứng tích rõ ràng về tục thiên táng tại làng Vai Trang (xã Đăk Long, huyện Đăk Glei ngày nay).

Truyền thuyết về “rừng ma”

Từ ngã 3 Đăk Môn (huyện Đăk Glei), rẽ trái hơn 20km, vượt qua hàng chục quả đồi, chúng tôi mới đến được làng Vai Trang - ngôi làng nằm lọt thỏm giữa đại ngàn Trường Sơn quanh năm mây mù bao phủ, giáp biên giới Việt - Lào. Trong cơn mưa tầm tã, chúng tôi tìm đến nhà ông A Blã - Thôn trưởng thôn Vai Trang. Ở độ tuổi 60, ông Blã rất am hiểu về tục táng treo ở làng mình. Theo ông A Blã, trước đây, làng Vai Trang cũ thuộc đất Lào. Thời đó, bà con dân làng chủ yếu phải ăn cây môn rừng. Năm 1979, khi môn rừng cạn kiệt thì nạn đói ập đến. Cả làng Vai Trang phải di dời đến nơi ở mới là vùng đất nằm sát bờ sông Đăk Long ngày nay.

Bên ché rượu cần, ông A Blã trầm ngâm kể, thuở xa xưa, trong làng có 2 anh em nhà kia rất giàu có. Gia tài có đến hàng trăm con trâu, hàng trăm ché rượu cần, đất đai của họ thì không thể tính xuể. Một hôm, để phân định ai giàu nhất làng, người anh đã thách đố với người em xem ai làm được nhà có nhiều vách bằng da trâu hơn. Tròn một tháng ròng rã, người anh đã xẻ trâu làm được hàng trăm vách tường; người em vốn ít trâu hơn nhưng đã nghĩ ra cách dát mỏng da trâu ra để trát vách tường. Nhờ đó chỉ trong một tháng, người em xây được nhiều hơn người anh số vách tường bằng đúng 1 con trâu. Người em chiến thắng.

Theo quy định của dân làng, người anh phải mang theo của cải của mình đi vào rừng sâu lập làng mới. Một số người dân trong làng cũng theo người anh ra đi. Một thời gian sau, làng của cả 2 anh em đều giàu có nổi tiếng khắp vùng. Bởi sự giàu có mà họ luôn bị nhiều thủ lĩnh làng khác lăm le xâm chiếm. Với sự thông minh, tài trí, làng của người em vẫn chống đỡ những kẻ xâm chiếm. Còn làng của người anh bị làng khác đến cướp bóc và giết chết hết. Người em tìm đến mang xác anh mình cùng bà con làng cũ về an táng ở một khu rừng cách làng không xa. Để tưởng nhớ, người em đã “chôn” họ ở trên mặt đất để hằng ngày có thể thấy mộ của anh mình.

Ông A Blã nói: “Với truyền thuyết đó mà từ ngày di cư về đây sinh sống, già làng A Nan (già làng đầu tiên từ khi lập làng tại đây) đã chọn khu rừng ở phía Tây của làng làm vùng đất an táng người chết. Tục táng treo và “rừng ma” của làng Vai Trang đã hình thành từ ngày đó.

Quan niệm về cái chết và tục thiên táng

Theo phong tục của người Giẻ-triêng, thi thể người chết sẽ được đặt vào cỗ áo quan làm bằng những loại gỗ tốt như trắc, sao... Cỗ áo quan có hình dáng giống chiếc thuyền độc mộc, bên trên có nắp đậy. Sau khi khâm liệm, người Giẻ (nhóm địa phương của dân tộc Giẻ-triêng) mang vào rừng đặt trên các cành cây hoặc lên 2 chiếc cọc gỗ làm sẵn. Chiếc quan tài được “treo” cách mặt đất từ 60 - 80cm. Bên trên quan tài, người ta thường làm mái vòm bằng tôn và trang trí mặt trước là 2 chiếc sừng trâu (con trâu được cúng trong lễ táng treo). Trong lúc đưa người chết vào quan tài, người Giẻ còn có tục lệ “bói lá” (Thôr). Người thân trong gia đình lấy 12 lá Gla xát xếp bên trên 5 lá, bên dưới 7 lá chồng lên nhau, rồi đặt bên cạnh người quá cố. Sau khoảng 3-5 phút thì mở lá ra. Nếu thấy trên lá có dính lông của loài thú rừng nào thì đồng bào cho rằng người quá cố đã chết vì con vật đó. Sau đó, họ sẽ săn tìm và giết thịt con vật đó để cúng người chết.

Tại “rừng ma” của làng Vai Trang ngày nay, mỗi dòng họ đều được làng phân chia một vuông đất diện tích khoảng 800-900m2 để an táng khi qua đời

Người Giẻ ở đây quan niệm: chết là hết. Vì vậy, sau khi táng treo người chết xong thì không ai ra thăm mộ nữa mà chỉ đứng từ xa để nhìn. Đồng bào cho rằng: “nếu đến gần sẽ làm con ma thức dậy trở về bắt tội”. Nhiều người dân ở làng Vai Trang vẫn còn quan niệm: nếu có người nào tự ý vào “rừng ma” thăm người thân đã chết, sau khi về nhà sẽ đổ bệnh nặng vì bị con ma bắt mất hồn. Vì quan niệm đó mà cả làng Vai Trang không ai dám bước chân vào rừng ma, trừ khi trong làng có người chết.

Để ổn định cuộc sống cho người quá cố ở thế giới âm, người thân trong gia đình đã chia của cho người chết trước khi táng treo. Của cải bao gồm: chum, lọ, ché... và các vật dụng tượng trưng được làm bằng gỗ như: dao, rựa...

A Blã cho biết, tục táng treo chỉ dành cho người giàu có trong làng. Ông lý giải: “vì chỉ có người giàu thì mới có trâu để làm lễ và đãi dân làng”. Hiện nay, gia đình ông A Blã còn lưu giữ một cỗ quan tài hình chiếc thuyền độc mộc bằng gỗ sao. Ông nói: “Chiếc quan tài này làm từ năm 1982. Bố vợ mình đã thuê 30 thanh niên khỏe mạnh trong làng lên rừng chặt cây, rồi đục đẽo mất 4 ngày. Năm 2000, bố vợ mình mất. Tục táng treo cũng bị dẹp bỏ nên chiếc quan tài này được gia đình mình giữ lại làm kỷ vật”.

Tú Quyên
Kỳ II: Giáp mặt với những ngôi mộ... “treo”
(Xem tiếp số Thứ 4-23/12)

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Phú Thọ: Người đau đáu nỗi lo thất truyền điệu hát ví, hát giang (12/2009)
  •  
  • Bình Phước tục treo cành cấm của người Xtiêng (12/2009)
  •  
  • Khu du lịch Prenn khai trương Vườn âm nhạc côn trùng (12/2009)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 64,216,903


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs