Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Trong "Vườn hoa" văn học Chăm

 10/12/2009

Nét Chăm.

Đậm nổi nhất là nỗi buồn man mác nằm sâu tâm khảm khi suy nghĩ về nỗi cơ khổ trong sinh hoạt đời thường của bà con lối xóm. Hầu như không có tác giả Chăm nào không động chạm đến đề tài này. Nó như một ám ảnh không dứt ra được. Bài thơ tiếng Chăm hiện đại được biết đến đầu tiên, nó đã thế. “Nhớ quê Chăm” gần gũi ở thi ảnh, cân đối trong nhịp điệu, đơn giản trong câu chữ và nhất là khơi đúng tâm trạng Chăm, nên đã được phổ biến rộng rãi trong các plây (làng) Chăm.

Bài 2: Tình yêu quê hương trong thơ tiếng Chăm

Không ít người Chăm không biết tác giả của bài thơ là ai, họ đoán mò là của ai khác chứ không phải của ông Nguyễn Văn Tỷ đang sống lẫn với cộng đồng! Quần chúng Chăm biến nó thành của chung, thành thứ văn học dân gian và hát nó bằng điệu pwơc jal của dân ca Chăm: “Ngồi trên đồi vắng chiều nay/ Nhìn cây trút lá, lòng này sầu dâng/Trông về cố quận xa xăm/ Buồn kia có hiểu cho chăng, hỡi người/ Xót đau, ruột rối bời bời/ Tơ lòng vương mãi khôn rời bước đi/Thương xa xôi xứ Bal Riya*/ Nước khô, đất nẻ ai mà cậy trông/ Bin Swơr linh hiển thần thông/ Xin về phù trợ, con mong cầu người./Pabblap Biruw*, Pabblap Klak* thương ơi/ Nước trong gạo trắng, mặt ngời nét hoa/Lời khiêm hạ, dạ thật thà/Không chùng lén, chẳng rẽ chia tình người./ Đời Cwah Patih* nỗi đầy vơi/Thương nhau dưa hấu, khoai bùi chia nhau” (Nhớ quê Chăm, tác giả: Jaya Yut Cam, Inrasara dịch)

Trong cuộc sống hiện đại, Inrasara nghĩ về môi trường văn hóa nông thôn bị phá vỡ, Chăm đánh mất dần bản sắc văn hóa. Từ đó nguy cơ đánh mất chính mình trước bão táp văn minh tốc độ hôm nay: “Rồi một ngày em đi/Xa cái Chạng gầy, bỏ bờ cỏ dại/Xa tiếng mõ trâu chiều, bỏ thằng Klu xóm dưới/Bốn mùa thơ anh gọi/Hụt hơi.../Rồi một ngày em quên/Plây ta nghèo/Gió trưa tràn bãi trắng/Cha trần thân quần quật cuốc nắng/Cuốc mãi cuốc hoài hút bóng ban mai/Lời ca dao ngấn mỗi vạt ru dài/Rưng rưng hai đầu võng/Nửa con đau – nửa đồng lũ cuốn/Giọt mưa vơi khôn vợi buồn đầy”. (Sinh nhật cây xương rồng, NXB Văn hóa Dân tộc- 1997).

Ở khía cạnh khác, Trà Vigia triết lí về đời người, về thân phận Chăm sau chuyến buôn (Đời người là chuyến buôn - nau ikak) để làm “một cõi đi về”: “Có một ngày/Khi thân tôi đã sức cùng lực kiệt/ Mơ dâng đời, ai người hiểu thấu/Có một ngày, ngôi nhà xưa tôi trở lại/Kỷ niệm buồn cựa quậy khôn nguôi/Ngập ngừng... tôi bước vào cửa Kut/Còn không – một nụ cười?/Để gởi lại cho trần gian xưa cũ”.

Trong lúc đo, thơ Yaya Hamutanran sâu lắng nỗi ưu tư về ngôn ngữ và chữ viết, về tương lai thế hệ trẻ, về đoàn kết dân tộc. Tiếng Chăm của Yaya Hamutanran đạt đến độ nhuần nhị hiếm có. Phutra Noroya có khác: tình yêu gia đình, tình cảm quê hương có mặt thường trực, được thể hiện qua lối viết khá cổ điển.

Bằng lục bát Chăm cổ điển, như tên gọi của nó, bài thơ dài của Jaya Bal Riya (Phú Đạm) “Thơ giữ theo đường đạo” thể hiện chân phương theo cách của nhà mô phạm, được tiếp nhận từ truyền thống gia huấn ca cổ điển Chăm như Ariya Patauw Adat, Kabbon Muk Thruh Palei; chỉ khác ở ngôn từ thơ là của hôm nay. “Thơ giữ theo đường đạo” là tập thơ Chăm hiện đại đầu tiên được ấn hành với 38 bài thơ ngắn, tập trung vào ba đề tài chính: Suy tư về thân phận và tâm tình riêng tây, gồm 4 bài: “Thân tôi”, “Thân phận đứa con mồ côi”, “Viết trên đường về”, “Tạ ơn”; 9 bài viết về anh chị em, cha mẹ và tình cảm gia đình: “Lời mẹ hát ru”, “Lời cha”, “Em trai”, “Ngày cha về”, “Thăm mộ mẹ”, “Ánh mắt mẹ”, “Lời mẹ”, “Em gái”, “Câu chuyện anh chị em”. Số bài còn lại, tác giả nhấn vào đề tài văn hóa dân tộc, bộc lộ nỗi ưu tư về bản sắc văn hóa cùng nguy cơ biến chất của nó trong sinh hoạt đời thường của nhân dân lao động đang bị tác động mạnh bởi quá trình đô thị hóa. Tiêu biểu là “Dấu tích xưa”, “Em học chữ”, “Ngày lên tháp”, “Người con gái xứ nắng”, “Bà con vào Sài Gòn”...

Bằng giọng thơ mượt mà, ngôn từ chắt lọc thiên về hiện đại, cuộc sống đời thường ở nông thôn Chăm với bao khắc khoải đời người và người đời được nhà thơ thể hiện khá linh hoạt. Hình ảnh người mẹ, người cha, người em trở đi trở lại; tình bằng hữu, tình hàng xóm láng giềng có mặt xuyên suốt, tạo không khí thơ đầm ấm, thân thuộc.

Về hình thức thể hiện, chỉ kể riêng thể thơ không thôi, có thể nói các cây bút Chăm tiếp nhận nhanh và rất thoải mái tất cả các thể thơ mới họ bắt gặp. Họ vận dụng chúng ngay vào các sáng tác của mình, không chút ngại ngần.

Trong số năm mươi tác giả gửi thơ tới địa chỉ tuyển tập Tagalau, có đến hai phần ba thuộc thế hệ 8X. Dù rất nhiều bài thơ mới ở trình độ ráp vần, nhưng thái độ đó nói lên nhiệt huyết của thế hệ trẻ với chữ nghĩa cha ông và với thơ ca.

Xưa, Chăm đọc pwơc và ngâm hari thơ trong các dịp lễ, đám, ở khoảng trống sân nhà buổi trà dư tửu hậu; nay anh chị em thu âm và phát, in photocopy truyền tay, đọc trên sân khấu, đăng lên mạng...

Tập thơ toàn chữ “con giun” của thi sĩ nông dân Phú Đạm vừa ra lò 50 bản, phát hành “tặng” chưa trọn tháng đã hết veo! Mục “Thơ tiếng Chăm” trên Website Inrasara.com, đến non ngàn khách ghé thăm. Vào làng Caklaing (Ninh Phước, Ninh Thuận), nhiều người không khỏi ngạc nhiên với hiện tượng thơ Đạt Chữ. Đã gần thất thập, ông vẫn miệt mài trong sáng tác và phổ biến các sáng tác của mình đến tận tay người đọc. Qua chiều dài thời gian, chữ Chăm và văn học Chăm vẫn luôn được cộng đồng truyền lưu bảo tồn, phát triển.

Bảo tồn, phát triển nâng tầm văn học Chăm truyền thống, làm giàu thêm kho tàng văn học nước nhà-văn học Chăm hiện đại luôn được nâng niu, trân trọng, yêu thương. Nhiều tác phẩm là sách”gối đầu giường” của bạn đọc, nhà phê bình, nghiên cứu văn học, khoa học..... Inrasara

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Mỹ Xuyên: Bước tiến trong phong trào thể dục thể thao (12/2009)
  •  
  • Món cơm pồi của dân tộc Chứt (12/2009)
  •  
  • Khai mạc Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 16 (12/2009)
  •  
  • Nghệ An: Thêm một cuốn Tốp Lai mới được phát hiện (12/2009)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 64,286,682


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs