Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 04/12/2009
Cái chữ đến với đồng bào Bhoong vùng cao
Trong ngày hội tôn vinh nghề dạy học, tôn vinh những giá trị cao quý của đạo nghĩa thầy, trò tôi chợt nhớ về anh và nhớ lớp học đặc biệt nơi góc rừng vắng xa xôi ở làng (plây) Xùm, xã Phước Chánh, huyện Phước Sơn, (Quảng Nam). Nhớ mãi chuyến đi ấy, chuyến đi cách đây hai năm rồi, khi lần đầu tiên chúng tôi được nghe mọi người nhắc đến tên anh - thầy giáo Nguyễn Đỗ Phụng và những ánh đèn dầu le lói của lớp học xóa mù nơi rừng sâu, núi thẳm đã tạo cho chúng tôi trong những ngày lên công tác tại đây nhiều cảm xúc. Chúng tôi xin ghi lại về anh và lớp học của anh.

Anh bạn xe ôm (Minks) đã đạp nổ máy khởi động nhưng vẫn còn e ngại: Anh đến Phước Chánh à? Xa lắm, trời đang mưa, đường vào đó trơn trượt rất khó đi. Nhưng ông anh vào đó để làm gì? Tôi chỉ biết cười, khi trả lời câu hỏi của anh xe ôm. Sau một chặng đường dài rời khỏi trung tâm thị trấn Khâm Đức, gai cào khắp quần áo, mặt mũi thì tung té đầy bùn, đất đỏ, trên người chúng tôi Phước Chánh đã hiện ra trước mắt. Phước Chánh một tên xã vùng cao mà tôi đã nghe nhiều trong hội nghị, được giới thiệu nhiều trong những lần chúng tôi lên huyện Phước Sơn công tác.

Già làng Hồ Văn Khác kể lại ngày xa đã lâu lắm rồi, vùng này là nơi cư ngụ của làng Xùm, một làng lớn của người Bhnoong. Những ngôi nhà dài chạy kín một đoạn sông Đắc Chè đến nơi tiếp giáp với Công la ngao. Trên rừng, dưới sông, còn ở giữa là những đầm sình. Đến một dạo, dân cư đông đúc quá làng Xùm tách thành ba làng, tản ra khắp núi rừng: Plây Xùm, Công la ngao, Plây Don cũng đã lâu lắm rồi.

Chuyện xa, chuyện nay, chúng tôi đành tranh luận mãi về một vùng đất cổ sơ nguyên thủy. Già làng Hồ Văn Khác, nhắc về những tháng ngày thống khổ khi chính quyền bù nhìn Ngô Đình Diệm cho máy bay vào lùa dân làng ra xa rồi đốt làng, lính ngụy bắt trâu, bò, đánh ngời, thiêu trụi nhà cửa. Những cột nhà cháy đen bà con vẫn giữ nguyên trên nền nhà cũ. Cho đến năm 1987, những người dân Bhnoong ở Phước Chánh lại từ giã rừng sâu trở về đất tổ của ông bà. Trở về những bước chân vẫn phiêu diêu suốt trên triền rừng, dốc núi như cánh chim chơ rao hoang lạc. Đói cơm, bệnh tật, dốt chữ âm ỉ trong lòng thôn làng. Mở mắt ra đã bắt gặp núi rừng âm u, nhắm mắt lại thì không hình dung được tương lai núi rừng sẽ ra sao. Cái đầu tối mịt mù, càng tối hơn khi nghe tiếng hú của Pa dâu trong những đêm cúng con ma rừng.
Nghe nói rằng, ngày xa xa lắm rồi người Bhnoong cũng biết cái chữ. Nhưng khổ thay, người Kinh khắc cái chữ lên đá, lên giấy, cho nên giữ được lâu. Còn người dân tộc Bhnoong thì khắc cái chữ lên lá, lá khô rụng mất.

Thế là người Bhnoong mất luôn cái chữ. Cái chữ mất, cái đầu càng tối hơn, người Phước Chánh như lạc lối giữa rừng. Cứ theo người Kinh mà làm, người dân Bhnoong vẫn biết thế, nhưng mà ai dạy cho mình? Cuộc sống đói, rét nhiều, đường xa, sốt rét lại càng có dịp hoành hành, người lớn, trẻ em cứ tối mãi cái đầu nếu không có thầy giáo Phụng.

Vâng? Thầy giáo Nguyễn Đỗ Phụng, người mà tôi đã gặp từ hai năm trước đây và muốn nói nhiều về anh trong bài viết này.

- Anh Phụng à, một nhân vật hay đấy, tâm huyết mà nhiều điều còn phải suy nghĩ, có người đã nói như vậy, khi chúng tôi đã hỏi về anh. Nhưng chúng tôi nghĩ cứ đến rồi lại xem tất cả đó chỉ là “mục sở thị”. Hóa ra khi được gặp anh nhiều điều còn phải được kể ra chân thật như những gì vốn có.

- Anh muốn biết tiểu sử của tôi à? Tôi sinh năm 1957 tốt nghiệp trung cấp sư phạm Trường Cao đẳng sư phạm Đà Nẵng, rồi xung phong lên dạy học ở huyện Phước Sơn được phòng Giáo Dục huyện phân về dạy học ở các xã vùng cao. Chuyện củ dài dòng không nhắc lại nhiều, hồi đó Phụng đã nghĩ đến bỏ nghề dạy học về cày cuốc, làm ăn. Nhưng rồi máu nghề nghiệp lại trỗi dậy. Phụng vác chiếc ba lô như người lính rồi lên Phước Sơn dạy học. Dạy một lèo cho đến nay. Nhớ có một lần ông Hồ Văn Diêu, Trưởng làng của Lây Xùm ra kêu dân đói anh phải vào, trước mặt anh là làng, bản nhếch nhác, người lớn thì sốt rét vàng da, còn trẻ con thì bủng beo chạy lông bông ngoài đường, không ai biết nhiều cái chữ. Máu nghề nghiệp trỗi dậy, anh nghĩ mình phải dạy cho bà con ở đây biết được cái chữ. Không có văn hóa thì suốt đời phải tối tăm, chẳng bao giờ tiếp cận được với văn minh. Một lần nữa anh lại nghề thầy. Thầy giáo già làng cùng Trưởng thôn cùng bàn định và lên danh sách: 120 người lớn, 50 trẻ con cần phải đi học.

Đi học thôi, ngày đó cả thầy lẫn trò đều không biết đến khái niệm “xóa mờ” là gì. Mở lớp rồi mới thấy cần sự giúp đỡ của chính quyền, anh ra huyện gặp ông Khổng Văn Dúi, Phó chủ tịch phụ trách khối Văn hóa -xã hội, rồi anh sang phòng Giáo dục đề nghị được phòng thống nhất ngay, anh về lại làng huy động học sinh để mở lớp, từ đó người đi học ở Plây làng Xùm mới biết mình đang đến lớp học “xóa mờ”. Thế là bắt đầu một chuỗi ngày dài, thầy trò miệt mài thức khuya, dậy sớm với từng phép tính, con chữ để cho dân làng sáng mắt, mở mang cái đầu.

Lung linh trong lòng tôi là hình ảnh những ngọn đèn dầu lập lòe thắp sáng lên niềm tin trong đêm tối mung lung sâu thẳm của núi rừng. Ngôi trường của làng rộn rã tiếng học bài của trẻ con và cả người lớn như muốn khẳng định rằng, người Bhnoong ở Plây Xùm Phước Chánh đã tìm lại được chiếc lá mà một thời đã đánh mất. Người tìm lại chiếc lá có khắc con chữ là thầy giáo Nguyễn Đỗ Phụng, một người đã trở thành thân thuộc với mọi người. Lớp học ba ca, trẻ con đến lớp ban ngày, người lớn sáng lên rừng, tối về thắp đèn dầu đến lớp. Lớp học trong đêm như một trời sao thu nhỏ, bởi từng ngọn đèn tụ lại bên nhau. Có nhiều bàn tay sần sùi ở tuổi bốn mươi mới run run tập nét chữ lần đầu. Vợ chồng Hồ ỏng và vợ chồng Hồ Hớt đêm đêm địu con ngũ trên lng đến lớp học. Ba mẹ con cùng giúp nhau viết những bài.

Cái chữ đã mở mắt, làng bản sáng hẳn ra. Thầy giáo một tháng hai lần ra huyện xin thêm sách báo. Bí thư, Chủ tịch gom góp từng chồng báo cũ, anh mang về phát cho tìm nhà. Bà con đói kiến thức, thiếu thông tin, họ chuyền tay nhau từng tờ báo của Đảng để đọc như: Quảng Nam, Nhân dân, Đại Đoàn kết, Dân tộc phát triển, Công an Đà Nẵng... nhiều người khắp nước làm được điều hay, sao đồng bào thôn, làng ở Plây Xùm xã Phước Chánh lại không biết? Ngẫm lại mà thấy tủi cho mình. Người Bhnoong đói cái bụng nhiều vì không biết đầu tư kỹ thuật vào sản xuất, bệnh tật nhiêu vì ăn, ở không hợp vệ sinh. Trẻ em sinh bảy ngày đã tắm bằng nước lã. Uống nước giếng đất bẩn, ăn quả dại trên rừng, tuốt lúa bằng kẽ tay, ốm đau không dùng thuốc mà nặng hình ma quỹ, kêu Pa dâu về cúng. Anh Phụng tâm sự: Dạy cái chữ để bà con tiếp cận văn minh và giao lưu với thế giới bên ngoài.

Cái chữ đã giúp cho dân làng nâng cao dân trí, đẩy lùi các hủ tục, tiếp thu những kiến thức, xây dựng cuộc sống văn minh, hiện đại, tiếp thu khoa học-kỹ thuật. Đó chính là điều cần thiết và có ý nghĩa thật sự của việc học hành.

Hôm nay, chúng tôi có dịp về công tác tại Plây làng Xùm, xã Phước Chánh, chúng tôi được chứng kiến nhiều người đã đọc thông viết thạo, biết thảo lá đơn, biết xem sách báo. Biết tính được hạt lúa để đem về nhà. Cái được lớn hơn là người Bhnoong biết làm nhà ở chỗ thấp dưới đồi, nghe lời thầy giáo đắp nền lên cao ngay hàng, thẳng lối, sạch sẽ để tránh bệnh tật. Biết đào giếng nước sạch, uống nước đun sôi, làm chuồng cho trâu bò ở, người Bhnoong ở plây làng Xùm, Phước Chánh đã biết ngủ màn tránh muỗi, người chết không còn chôn sống luôn trẻ sơ sinh theo cùng mẹ, không tắm bằng nước lã. Những việc tưởng nhỏ mọn như cắt lúa bằng liềm, ăn cơm bằng đũa... cũng nhờ thầy giáo mới tập cho từ đầu.

Ngày xa thần Pôkadong đã trở về đất Yàng, người dân làng Xùm như dừng lại bên rừng thẳm. Nhưng thật ra, Pôkadong như còn giữ lại đó một lưỡi gươm thần. Lưỡi gươm bằng đá lưu lại bên bờ sông Đắc Chè như nhắc nhở người Bhnoong, làng Xùm, Phước Chánh phải mở tiếp con đường Pôkadong đã mở. Những điều mới mẻ đã vượt qua tối tăm cổ sơ như vượt qua chính mình. ánh sáng văn hóa đã về con người thôi kiếp sống phiêu diêu như con vượn, con nai trên rừng, đồi núi. Nhưng vẫn còn đó những bữa ăn đạm bạc, vẫn còn đó những cơn sốt rét rừng. Những người Plây làng Xùm, Phước Chánh đã biết bỏ dần tập tục lạc hậu, biết làm ăn tích lũy, biết mua sắm tiện nghi, sau một thời gian rất ngắn làng đã có nhiều xe máy, nhà tôn, gỗ mới, hàng chục con trâu, bò. Bây giờ người Plây làng Xùm đã biết trồng cây lúa nước, cây quế, keo lá tràm, cây ăn quả. Những ngày đầu tháng 9/2009, khi chúng tôi về Plây Xùm làng đã mang một gương mặt khác, gương mặt của một vùng quê đổi mới và đang từng ngày đổi mới, tiệp cận với thế giới văn minh bên ngoài. Thầy giáo Nguyễn Đỗ Phụng, người tìm lại chiếc lá cho người Bhnoong Plây làng Xùm, Phước Chánh lại được tiếp tục công việc mới; tham gia công tác phổ cập giáo dục trung học cơ sở cho các thôn, làng vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao, vùng sâu của huyện Phước Sơn.

ở ngoài kia, bên dòng sông Đắc Chè vẫn trôi chảy tự ngàn đời. Con sông cổ xưa chở nặng tình người trên mình biết bao nhiêu sự tích huyền thoại bao nỗi đau quặn mình theo năm tháng. Rời Plây làng Xùm, Phước Chánh, những câu chuyện chiếc lá rừng bị mất còn lưu lại trong chúng tôi chỉ là niềm xúc động không nguôi. Phải chăng đó chính là niềm tủi hổ, mặc cảm đeo đẳng trong lòng người dân tộc. Thoáng qua biết bao nhiêu thế hệ, ánh đèn dầu từ mỗi góc tụ lại bên lớp học đã tỏa sáng lên niềm tin thắp sáng trong lòng những con người nơi đây đã biết hy sinh cả cuộc đời riêng tư của mình để sống và công tác giữa núi thẳm, rừng sâu.

Cao Anh

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 61,463,129


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs