Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
Bếp lửa nhà sàn: Không gian văn hoá độc đáo của người Tày - Hà Giang

 24/06/2009

Người phụ nữ Tày bên bếp lửa. Ảnh: TL

Từ bao đời nay, hình ảnh bếp lửa nhà sàn đã gắn bó với đời sống sinh hoạt và đi vào tâm linh của đồng bào Tày ở huyện Hoàng Su Phì, tỉnh Hà Giang. Bếp lửa như một vị thần ban hạnh phúc, niềm tin, sức mạnh cho họ vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, chiến thắng cái ác, hướng tới cái thiện.

Trên nhà sàn có 2 bếp lửa (phày tàu) đặt ở 2 gian khác nhau, tạo nên sự cân đối trong không gian ngôi nhà. Nơi được chọn đặt bếp là 2 gian bên (cạnh gian giữa). Bếp được bố trí như vậy để ánh sáng và hơi ấm tỏa đều khắp ngôi nhà. Bếp đóng bằng khung gỗ dày, tạo thành hình một chiếc khay chữ nhật, chiều dài khoảng 1,5m, chiều rộng khoảng 1,2m, có độ sâu từ 30 đến 40cm, được lót đáy để đổ đất. Bếp được gác lên sàn nhà sao cho mặt bếp cao bằng mặt sàn. Trên bếp đặt một chiếc kiềng sắt ba chân và luôn có một khúc củi to cỡ bắp đùi được gọi là phừn cạu (củi cái) để giữ lửa. Phần không gian trên bếp có gác bếp (ăn xá) gồm 2 hoặc 3 tầng. Tầng thấp nhất cách mặt bếp khoảng 1,5m. Gác bếp là nơi phơi sấy, cất giữ lương thực, thực phẩm và treo ống mai đựng mỡ, đựng muối, hạt tiêu rừng, thảo quả...

Cùng là bếp lửa, hoàn toàn giống nhau về cấu tạo, cách bố trí, nhưng công năng sử dụng của mỗi bếp lại khác nhau. Một bếp được chọn làm nơi nấu ăn hằng ngày. Ở gần đó có chạn bát (rạn pát) và nơi để xoong nồi. Bếp còn lại chủ yếu để đun nước uống. Sở dĩ đồng bào cùng dùng 2 bếp lửa là do hoàn cảnh sống thiếu thốn, thời tiết giá lạnh, áo quần không đủ ấm, không có phích đựng nước nóng... nên luôn phải giữ lửa để sưởi ấm, đun nước sôi pha trà. Mặt khác, do gia đình người Tày thường có nhiều thế hệ cùng sinh sống nên đồng bào rất cần có 2 bếp lửa để sinh hoạt hằng ngày cho tiện lợi.

Khi có khách cũng như lúc bình thường, mọi người ngồi quây quần bên bếp lửa trò chuyện, uống nước, đan lát, thêu thùa, may vá, ôn bài, đọc sách... Bếp lửa chính là nơi ông bà, cha mẹ kể lại những câu chuyện cổ tích, truyền lại những kinh nghiệm quý báu trong lao động sản xuất, răn dạy đạo lý làm người cho cháu con. Bếp lửa cũng chứng kiến sự bày tỏ lòng biết ơn, kính trọng và phụng dưỡng cha mẹ, ông bà của con cháu. Bên bếp lửa, các thành viên gia đình được sống trong sự thương yêu, chăm sóc lẫn nhau.

 Sau một ngày lao động vất vả dưới cánh đồng, trên nương rẫy, khi được ngồi quây quần trò chuyện với những người thân yêu nhất, nhìn bếp lửa bập bùng cháy, nghe củi nổ tí tách và những tiếng cười giòn tan của bọn trẻ, mọi nhọc nhằn đều tan biến, chỉ còn lại niềm tin, khát vọng về một mùa vàng bội thu và ngày mai tươi sáng...

Vị trí ngồi bên bếp lửa cũng có quy định riêng, mọi người đều phải tuân thủ. Một cạnh bếp không vướng các cành củi là nơi rộng rãi, sạch sẽ nhất được dành cho người già và người có vai vế cao nhất. Người có tuổi hoặc vai vế thấp hơn thì ngồi ở các cạnh bếp còn lại. Riêng trẻ nhỏ dưới 7 tuổi không phải tuân thủ quy định này, vì theo quan niệm của người Tày thì người già và trẻ em là đối tượng được ưu tiên số một. Đây là nét ứng xử đẹp vừa thể hiện đạo lý kính trên nhường dưới, vừa thể hiện sự quan tâm, chăm sóc và dành những điều kiện tốt nhất cho người già, trẻ em.

Khi nhà có đông người thì cả 2 bếp lửa đều sử dụng làm nơi uống nước, tiếp khách (kể cả khi đang đun nấu). Lúc đó, bếp đun nước được dành cho nam giới, bếp nấu ăn dành cho phụ nữ để thuận tiện cho việc vừa trò chuyện vừa nấu ăn. Những đêm hát lượn, bếp lửa nhà sàn cũng luôn bùng cháy, tạo chất men say cho cuộc hát tưởng chừng không bao giờ dứt.

Ngày nay, nhờ có chính sách của Đảng và Nhà nước đầu tư cho vùng đồng bào DTTS và miền núi, bản làng người Tày đã thay đổi rất nhiều: có điện lưới quốc gia, có đường ô tô, được phủ sóng truyền hình và điện thoại... Sinh hoạt bên bếp lửa cũng có những đổi thay tiến bộ hơn, nhưng không gian văn hóa bếp lửa vẫn được lưu giữ. Những nét sinh hoạt thể hiện tính nhân văn tiếp tục được giữ gìn và phát huy.

 Hoàng Đức Thạch

[ Quay lại ]
Các tin khác
 
  • Bi thủ Danh Sà Phal: Vững bước vào đội tuyển quốc gia (06/2009)
  •  
  • Hoàn thành điều lệ 20 môn thi đấu chính thức của Đại hội (06/2009)
  •  

     

    THÔNG BÁO

    Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

    Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

    TÌM NHANH

    TIN MỚI CẬP NHẬT

     
    Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

     
    9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

     
    Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

     
    Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

     
    Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

    THÔNG TIN NỘI BỘ

    DB điện thoại nội bộ
    Danh sách cán bộ UB
    Thư viện điện tử
    CD 60 năm công tác DT
    CEMA trên đĩa CDROM
    CD đào tạo CNTT - CT135
    CEMA trên UNDP
    Năm quốc tế về miền núi

    THÀNH VIÊN
    Người online:
    Khách:
    Thành viên:
    Tổng số: 0
    Số người truy cập: 61,441,217


    Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
    Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
    Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
    Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
    Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
    Execution time: 0.2 secs