Trang chủ  |  Tin mới  |  Hỏi đáp  |  Sơ đồ site  |  Hộp thư     TIẾNG VIỆT  |  ENGLISH
TỔNG QUAN
Hệ thống các cơ quan làm công tác dân tộc Hoạt động của UBDT Văn kiện của Đảng về Chính sách dân tộc Bác Hồ với đồng bào DT Đại biểu Quốc hội là người DTTS các khóa Các Dân tộc Việt Nam Ấn phẩm về lĩnh vực công tác dân tộc Văn bản về lĩnh vực Công tác dân tộc
TIN MỚI
Dân tộc Online Tin Hoạt động Chủ trương - Chính sách Thời sự - Chính trị Nghiên cứu - Trao đổi Kinh tế - Xã hội Y tế - Giáo dục Văn hoá - Thể thao Công nghệ - Môi trường Pháp luật Quốc tế
TÌM KIẾM

LIÊN KẾT

 
 24/03/2005
Xây dựng môi trường văn hoá ở Tây Nguyên trong thời kỳ đổi mới hiện nay

PGS.TS Phạm Duy Đức

 

Để ổn định chính trị xã hội và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống văn hoá cho đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên hiện nay, một trong những vấn đề bức thiết cần tập trung đầu tư là xây dựng môi trường văn hoá của cộng đồng, gắn liền với từng cụm dân cư, buôn, làng. Tây Nguyên với 5 tỉnh: Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc, Đắc Nông, Lâm Đồng, có diện tích là 56.000 km2, chiếm khoảng 17% diện tích cả nước, xếp hàng thứ hai về diện tích trong 7 vùng kinh tế ở nước ta. Dân số gần 5 triệu người (chiếm khoảng 5,3% dân số của cả nước). Cư dân các dân tộc thiểu số chiếm 33,32%. Địa bàn cư dân được chia thành hai khối, khối cư dân sống lâu đời ở Tây Nguyên, gồm 13 dân tộc. Khối này được chia thành hai nhóm văn hoá ngôn ngữ: Nhóm văn hoá ngôn ngữ Môn-Khơ me (thuộc ngữ hệ Nam á) bao gồm 9 dân tộc, trong đó đông nhất là dân tộc Ba na (174.456 người với nhiều nhóm địa phương); Xơ đăng (127.148 người với nhiều nhóm địa phương); Cơ Ho (128.723 người); M’Nông (có hơn 90.000 người); Giẻ Triêng (có hơn 30.000 người); Mạ (có hơn 33.000 người). Dân tộc ít nhất ở đây là Brâu có 313 người, Rơmăm có 352 người. Nhóm văn hoá ngôn ngữ Malayô Pôlinê xia (thuộc ngữ hệ Nam đảo) bao gồm bốn dân tộc là Gia Lai, ÊĐê, Raglai, Churu. Trong đó dân tộc Gia Lai và ÊĐê có trên 10 vạn người. Khối dân cư mới chuyển đến với nhiều luồng khác nhau qua nhiều thời kỳ lịch sử, chủ yếu là sau năm 1954 và năm 1975. Cùng với người Kinh chuyển cư đến, nhiều dân tộc thiểu số, đặc biệt là từ các tỉnh miền núi phía Bắc vào Tây Nguyên cũng tăng dần (người Tày, Nùng, Thái, Mông, Dao, Mường…). Tỉnh Đắc Lắc hiện nay có tới 43 dân tộc sinh sống.

Những đặc điểm nổi bật trong quan hệ dân cư - dân tộc ở Tây Nguyên ảnh hưởng lớn đến quá trình xây dựng môi trường văn hoá cộng đồng ở cơ sở. Tình trạng phân bố dân cư xen kẽ mang tính tự phát, từ nhiều luồng khác nhau đến làm cho đời sống văn hoá đa dạng và phức tạp. Sự chênh lệch về trình độ kinh tế giữa các dân tộc và sự đa dạng về tín ngưỡng, phong tục tập quán và truyền thống văn hoá tạo nên những “độ chênh” về văn hoá, đặc biệt là đối với đồng bào các dân tộc thiểu số.

Nhìn một cách tổng quát, quá trình xây dựng môi trường văn hoá ở Tây Nguyên đã và đang chịu sự tác động của các nhân tố:

Một là, nhân tố quốc tế. Đây là thời kỳ xuất hiện sự tác động mạnh mẽ của xu thế toàn cầu hoá và khu vực hoá thông qua giao lưu và hội nhập kinh tế thế giới, thông qua sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin, thông qua sự tác động của quá trình vừa cạnh tranh vừa hợp tác giữa các quốc gia, các dân tộc. Sự tác động của các nhân tố quốc tế diễn ra ngày càng mạnh mẽ, toàn diện và sâu sắc có tính khách quan, vừa đem lại thời cơ để phát triển, vừa đem lại những thách thức to lớn đối với nền văn hoá dân tộc nói chung, đối với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên nói riêng. Một điểm cần đặc biệt lưu ý ở đây là các thế lực phản động và thù địch trong nước và quốc tế luôn luôn lợi dụng sự tác động quốc tế này để thực hiện âm mưu diễn biến hoà bình, chia rẽ dân tộc và tôn giáo để phá hoại sự ổn định chính trị - xã hội của đất nước.

Hai là, nhân tố trong nước: Trong sự nghiệp đổi mới hiện nay, Đảng ta đã xác định tăng cường mở cửa giao lưu và hợp tác quốc tế, phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, kiên quyết chống các nguy cơ cản trở sự nghiệp đổi mới. Các nhân tố này đã và đang tác động, tạo nên sự đổi mới toàn diện, sâu sắc và triệt để trong đời sống văn hoá các dân tộc trên khắp lãnh thổ Việt Nam. Văn hoá vùng đồng bào các dân tộc Tây Nguyên cũng đang đứng trước những biến đổi sâu rộng này. Đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trước đây sống chủ yếu dựa vào nền sản xuất tự cấp, tự túc. Nhiều dân tộc có tập quán canh tác du canh, du cư. Trình độ sản xuất thấp, đời sống kinh tế dân trí chậm phát triển. Trong quá trình đổi mới hiện nay, đồng bào các dân tộc ở Tây Nguyên đang đứng trước sức ép của sự chuyển đổi mạnh mẽ, nhanh chóng và toàn diện về cả kinh tế và văn hoá xã hội. Đó là nền kinh tế chuyển từ nền kinh tế tự cung tự cấp, tập quán du canh, du cư chiếm ưu thế sang phát triển kinh tế thị trường, định canh, định cư; chuyển từ xã hội tiền công nghiệp sang xã hội công nghiệp hoá hiện đại hoá. Tư duy kinh tế mới, tư duy khoa học đang từng bước xâm nhập vào đời sống của đồng bào. Tập quán cũ đang bị tấn công từ nhiều phía, cả phía tích cực cũng như phía tiêu cực tạo nên sự xáo trộn đời sống tâm lý, tình cảm, lối sống, phong tục, tập quán của đồng bào. Vì vậy để xây dựng môi trường văn hoá của khu vực Tây Nguyên hiện nay, cần phải chú ý cả sự tác động của nhân tố bên ngoài và nhân tố bên trong, tạo điều kiện vừa để bảo vệ, khai thác và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của từng dân tộc, vừa xây dựng các giá trị văn hoá mới đáp ứng được nhu cầu phát triển trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Ba là, xây dựng môi trường văn hoá của khu vực đồng bào các dân tộc Tây Nguyên có ý nghĩa to lớn cả về phương diện kinh tế, chính trị và văn hoá, tạo động lực để ổn định chính trị, phát triển kinh tế, xây dựng môi trường văn hoá tinh thần đoàn kết, cởi mở tin cậy và giúp đỡ lẫn nhau để tiến bộ. Tuy nhiên xây dựng môi trường văn hoá ở khu vực đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên cần chú ý đến tính đặc thù về điều kiện địa lý sinh thái nhân văn, chú ý đến đặc điểm tâm lý tập quán tộc người, chú ý đến truyền thống và đặc điểm văn hoá dân tộc. Việc chủ động đầu tư của Nhà nước vào xây dựng các tiền đề vật chất ở cơ sở buôn làng là điều kiện cần thiết để xây dựng đời sống văn hoá cộng đồng. Nhưng một trong những vấn đề cấp bách hiện nay là cần nâng cao dân trí cho đồng bào các dân tộc. ở Kon Tum, cán bộ cấp tỉnh có 282 người (17,51%); cấp huyện có 118 người (7,72%); cấp xã có 886 người (61,61%). Trong đó cán bộ xã có trình độ tiểu học là 446 người (52,5%), trung học cơ sở là 376 người (42,4%), trung học phổ thông là 41 người (4,62%). Số cán bộ ở cơ sở không chỉ thấp về trình độ dân trí mà còn hạn chế về nhiều mặt. Người dân ở đây xem tham nhũng là mối quan tâm hàng đầu, còn cao hơn cả sự quan tâm về ma tuý hay đời sống kinh tế gia đình. Cái nhìn trực quan cụ thể đối với các hiện tượng tiêu cực trong xã hội là cơ sở để đồng bào suy nghĩ, so sánh và dễ bị địch lợi dụng và lôi kéo. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao dân trí cho đồng bào, trước hết là cho đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở và thanh thiếu niên dân tộc, cần giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống cho cán bộ đảng viên người dân tộc và người Kinh công tác ở đây, xây dựng những tấm gương điển hình về cán bộ gắn với dân, trên cơ sở đó nâng cao tính thuyết phục đối với nhân dân.

Bốn là, xây dựng môi trường văn hoá ở khu vực đồng bào Tây Nguyên trước hết là xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật, nâng cao đời sống vật chất của mọi người, đồng thời xây dựng trạng thái tinh thần đoàn kết, đồng lòng xây dựng bản làng của đồng bào dân tộc Tây Nguyên. Đây không phải chỉ là công việc liên quan đến công nghệ kỹ thuật mà điều cốt lõi là công việc liên quan đến con người, đến tâm lý, văn hoá, xã hội. Đầu tư vào giữ gìn, khai thác và phát huy các giá trị tích cực, tiến bộ của văn hoá Tây Nguyên, là điều kiện thiết yếu để xây dựng môi trường văn hoá. Đảng và Nhà nước cần phải có chính sách hỗ trợ thoả đáng để đồng bào chủ động, sáng tạo trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, tránh chạy theo hình thức. Cần tăng cường công tác giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đoàn kết dân tộc, giáo dục ý thức giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc mình, tránh thái độ tự ti hoặc tâm lý sùng ngoại.

Một điều cần chú ý là trong phong tục, tập quán, nghi lễ của đồng bào còn nhiều yếu tố lạc hậu, nhất là các thủ tục tang ma, cưới hỏi. Năm 1947, khi viết cuốn sách “Đời sống mới” để vận động nhân dân tham gia phong trào xây dựng đời sống mới, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy:

“Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ. Thí dụ: Ta phải bỏ tính tình lười biếng, tham lam. Cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì ta phải sửa lại cho hợp lý. Thí dụ: cúng, cưới hỏi quá xa xỉ, ta phải giảm bớt đi.

Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm. Thí dụ ta phải tương thân tương ái, tận trung với nước, tận hiếu với dân hơn trước.

Cái gì mới mà hay thì ta phải làm. Thí dụ: Ăn ở hợp vệ sinh, làm việc có ngăn nắp.

Làm thế nào cho đời sống của nhân dân ta, vật chất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn. Đó là mục đích của đời sống mới”.

Để đồng bào hiểu và làm được những điều Bác Hồ đã dậy, chúng ta cần làm tốt công tác vận động nhân dân tham gia vào xây dựng môi trường văn hoá mới, xây dựng đời sống mới. Các tiêu chuẩn đề ra phải cụ thể, rõ ràng, gần gũi với sự quan tâm của đồng bào, phù hợp với trình độ dân trí và truyền thống văn hoá của từng dân tộc. Nhà rông là một trung tâm sinh hoạt văn hoá của dân tộc Tây Nguyên. Cần phải đa dạng hoá nội dung hoạt động của nhà rông văn hoá, tạo điều kiện để nó thực sự là biểu tượng văn hoá, là nơi cuốn hút các hoạt động văn hoá của đồng bào. Các phương tiện thông tin đại chúng, các hoạt động vui chơi, giải trí, hoạt động văn hoá thể thao, giao lưu biểu diễn nghệ thuật, sáng tác mỹ thuật, giới thiệu những kinh nghiệm độc đáo trong sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, những đặc sắc trong truyền thống ẩm thực dân tộc góp phần tạo nên bầu không khí tinh thần lành mạnh, thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đồng bào. Trong khi tiến hành xây dựng môi trường văn hoá chúng ta cần chú ý đến bảo vệ môi trường sinh thái ở Tây Nguyên, chống các hiện tượng khai thác rừng bừa bãi, phá huỷ nguồn tài nguyên rừng, một nhân tố không thể thiếu để tạo thành bản sắc văn hoá Tây Nguyên.  

[ Quay lại ]

 

 

THÔNG BÁO

Quyết định Ban hành Quy định công tác số hóa văn bản đi, đến của Ủy ban Dân tộc (Xem nội dung chi tiết tại đây)

Thông báo về việc quản lý hộp thư điện tử của Ủy ban Dân tộc nhằm đảm bảo an ninh, an toàn thông tin. Nội dung chi tiết xem tại đây

TÌM NHANH

TIN MỚI CẬP NHẬT

 
Hội nghị tham vấn ý kiến các Bộ, ngành vào dự thảo văn kiện Chương trình 135 giai đoạn III

 
9 nhóm giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2013

 
Hà Giang: Năm 2012 có 6.748 hộ thoát nghèo 

 
Ngành Công tác Dân tộc: Dấu ấn năm 2012

 
Thực trạng và một số giải pháp nhằm quản lý, sử dụng đất đai có hiệu quả  ở Tây Nguyên 

THÔNG TIN NỘI BỘ

DB điện thoại nội bộ
Danh sách cán bộ UB
Thư viện điện tử
CD 60 năm công tác DT
CEMA trên đĩa CDROM
CD đào tạo CNTT - CT135
CEMA trên UNDP
Năm quốc tế về miền núi

THÀNH VIÊN
Người online:
Khách:
Thành viên:
Tổng số: 0
Số người truy cập: 64,259,157


Cơ quan chủ quản : Uỷ ban Dân tộc. Giấy phép số : 455/GP-BC do Cục Báo chí - Bộ Văn hoá Thông tin cấp ngày 18/10/2004.
Bản quyền thuộc Ủy ban Dân tộc. Địa chỉ : Số 80, Phan Đình Phùng, Ba Đình, Hà Nội. Điện thoại : 04.37333511.
Khi đăng ký tài khoản người dùng trên website này, bạn đồng ý rằng bạn đã chấp nhận Chính sách đảm bảo an toàn thông tin cá nhân.
Website xem tốt nhất ở trình duyệt IE 5 trở lên, màn hình có độ phân giải 800x600 & Flash Player 8.
Phát triển dựa trên mã nguồn của phpNuke.
Execution time: 0.2 secs